Kane: η Σκιά του Αγγέλου του Θανάτου

Στους κόσμους του σκοτεινού fantasy υπάρχει μια φιγούρα που κυριαρχεί και ασκεί απόκοσμη γοητεία στους απαιτητικούς αναγνώστες του είδους. Ο λόγος για τον θρυλικό Kane, τον περιπλανώμενο σπαθοφόρο που έπλασε η φαντασία του σπουδαίου Αμερικανού συγγραφέα Karl Edward Wagner (1945-1994). Το παρόν άρθρο αποτελεί μια πρώτη γνωριμία τόσο με τον Kane όσο και με τον πληθωρικό δημιουργό του.

Ο Μύθος

Ο Kane είναι ο πρωταγωνιστής μιας σειράς ιστοριών ηρωικής φαντασίας που έγραψε ο Karl Edward Wagner (KEW) και σήμερα θεωρούνται κλασικές του είδους. Φανταστείτε έναν τρομερά μυώδη κοκκινομάλλη πολεμιστή που εκτός από δεινός ξιφομάχος και ικανότατος μάγος διαθέτει μια ακόμη ιδιαιτερότητα: είναι αθάνατος και καταδικασμένος να περιπλανιέται μέσα στους αιώνες.

Η ιστορία ξεκινά σε μια πολύ μακρινή, αρχέγονη εποχή όταν ένας τρελός πρεσβύτερος θεός αποφάσισε να δημιουργήσει την ανθρώπινη φυλή καθ’ εικόνα και ομοίωση του. Ο τρελός θεός έβλεπε τους πρώτους ανθρώπους ως ηλίθια παιχνιδάκια για τη διασκέδαση του μέχρις ότου ένας από αυτούς δεν ανέχτηκε να κυλιέται στην κοσμική κοπριά για χάρη του δημιουργού του και εξεγέρθηκε! Αυτός ο πρώτος επαναστάτης ήταν ο Kane, που σκότωσε τον αδελφό του με τα ίδια του τα χέρια. Για το έγκλημά αυτό ο θεός του τον καταράστηκε. Ο Kane καταδικάστηκε σε αιώνια περιπλάνηση και όπου πηγαίνει φέρνει μαζί του δυστυχία, θάνατο και καταστροφή μέχρι τελικά και ο ίδιος να καταστραφεί από την βία της οποίας ο γεννήτορας υπήρξε στον κόσμο των ανθρώπων. Γιατί η αθανασία του Kane συνίσταται μόνο στην μακροβιότητα του και την υπερφυσική ταχύτητα με την οποία γιατρεύονται οι πληγές του. Μπορεί και αυτός να σκοτωθεί με σίδερο και ατσάλι. Αλλά κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά δύσκολο όπως σύντομα ανακαλύπτουν οι επίδοξοι αντίπαλοι του…

Αυτός είναι ο μύθος του Kane όπως μας αποκαλύπτεται μέσα από τις σελίδες των έργων του ΚEW και οι αναφορές στον βιβλικό Cain είναι σαφείς. Προτού όμως πούμε περισσότερα για το Έπος του Kane, μια μικρή γνωριμία με τον KEW κρίνεται απαραίτητη.

Karl Edward Wagner

Στους μυθικούς κόσμους της επικής φαντασίας ένας τρελός θεός ήταν ο δημιουργός του Kane. Η ειρωνεία είναι πως στον δικό μας πεζό κόσμο ο λογοτεχνικός δημιουργός του Kane είχε εκπαίδευση ψυχίατρου. Χωρίς αμφιβολία, ο KEW υπήρξε μια άκρως ενδιαφέρουσα προσωπικότητα. Από νεαρή ηλικία ήταν μανιώδης συλλέκτης φτηνών pulp περιοδικών και φανατικός αναγνώστης της λογοτεχνίας φαντασίας. Μετά από σπουδές στην ιστορία έγινε δεκτός στην ιατρική σχολή του UNC, την οποία παράτησε για ένα διάστημα καθώς δεν μπορούσε να συμβιβαστεί με τον τρόπο σκέψης και λειτουργίας του ιατρικού κατεστημένου. Τελικά επέστρεψε στη σχολή, αποφοίτησε και άσκησε την ψυχιατρική για λίγο καιρό προτού εγκαταλείψει οριστικά το ιατρικό επάγγελμα για να αφοσιωθεί στη συγγραφή. Εκτός από ηρωική φαντασία έγραψε και ιστορίες τρόμου, επιμελήθηκε ανθολογίες και των δύο ειδών ενώ ίδρυσε τον εκδοτικό οίκο Carcosa προκειμένου να δημοσιεύσει το έργο παλιών, αγαπημένων –αλλά και ξεχασμένων- pulp συγγραφέων.

Ογκώδης, κοκκινοτρίχης, με μακριά μαλλιά και γένια και ροκάδικη εμφάνιση, ο KEW έμοιαζε περισσότερο με οδηγό τσόπερ μηχανής παρά με αναγνωρισμένο συγγραφέα. Επρόκειτο για μια αντισυμβατική και πνευματώδη φυσιογνωμία. Έζησε μια έντονη ζωή, ήταν διαβόητος για την τρομερή του ικανότητα κατανάλωσης αλκοόλ ενώ η χρήση παραισθησιογόνων και άλλων ουσιών δεν του ήταν άγνωστη. Η κατάχρηση αλκοόλ συντέλεσε τελικά στον πρόωρο θάνατο του. Αναχώρησε από τον κόσμο μας αφήνοντας ένα δυσαναπλήρωτο κενό και πέρασε στο πάνθεον των μεγάλων δημιουργών της Λογοτεχνίας Φαντασίας. Οι ιστορίες του Kane είναι αυτές που αναμφισβήτητα ξεχωρίζουν από το σύνολο του έργου του.

Το Έπος του Kane

Οι περιπέτειες του Kane ξετυλίγονται σε τρεις νουβέλες και σε αρκετά μικρότερα διηγήματα που έγραψε ο KEW κυρίως στην δεκαετία του ’70. Πρόκειται για αφηγήσεις τοποθετημένες σε έναν ψευδομεσαιωνικό κόσμο που πολλές φορές ξεφεύγουν από τα στεγανά της ηρωικής φαντασίας για να φλερτάρουν με την λογοτεχνία τρόμου. Βία, κυνισμός, απαισιοδοξία και μια βαριά γοτθική ατμόσφαιρα είναι τα κύρια χαρακτηριστικά των ιστοριών του Kane, τα οποία η εξαιρετική γραφή του KEW δένει σε ένα σύνολο που καθηλώνει τον αναγνώστη.

Στη νουβέλα Bloodstone ο Kane ανακαλύπτει ένα δακτυλίδι το οποίο του επιτρέπει να ελέγχει τις τρομερές δυνάμεις μιας εξωγήινης πέτρας. Χρησιμοποιώντας την πανουργία του και τις υπερφυσικές δυνάμεις του πετραδιού, ο Kane θα προσπαθήσει να χτίσει για τον εαυτό του μια αυτοκρατορία. Τα όνειρα του όμως θα γκρεμιστούν όταν ανακαλύψει πως είναι απλό πιόνι μιας διαβολικής εξωγήινης νοημοσύνης που τον χρησιμοποιεί για τους δικούς της σκοπούς.

Ακολουθεί η νουβέλα The Dark Crusade στην οποία ο Orted Ak-Ceddi, προφήτης του σκοτεινού θεού Sataki, κηρύσσει τη Σκοτεινή Σταυροφορία και μαζί με τις ορδές των φανατικών πιστών του σκορπάει τον τρόμο στα βασίλεια του Νότου. O Kane –για τους δικούς του λόγους- θα προσφερθεί να ηγηθεί του στρατού του Orted αλλά τελικά τα σχέδια του για κατάκτηση θα ναυαγήσουν.

Στη νουβέλα Darkness Weaves o Kane θα τεθεί επικεφαλής του στόλου της τρελής και παραμορφωμένης βασίλισσας Efrel, η οποία επιθυμεί να εκδικηθεί τους εχθρούς της. Στη διάθεση του θα τεθούν και τα υπερόπλα μιας αρχαίας εξωγήινης φυλής θαλασσινών δαιμόνων αλλά για μια ακόμα φορά οι σκοποί του δεν θα εκπληρωθούν.

Όμως η θέληση του Kane είναι ανυπέρβλητη και η αναζήτηση του συνεχίζεται στη συλλογή Death Angel’s Shadow που περιέχει τρεις ιστορίες. Η πρώτη έχει τίτλο Reflections for the winter of my soul και είναι ένα ατμοσφαιρικό διήγημα στο οποίο ο Kane έρχεται αντιμέτωπος με τον λυκάνθρωπο που εξοντώνει τους κατοίκους ενός απομονωμένου οχυρού. Ακολουθεί το Cold Light όπου ένας φανατισμένος ιππότης αποφασίζει να αναζητήσει τον Kane και να τον καταστρέψει στο όνομα του Καλού. Σύντομα όμως οι ρόλοι θηράματος και κυνηγού θα αντιστραφούν. Η τρίτη ιστορία είναι το μελαγχολικό Mirage στο οποίο ο Kane συναντά μια γυναίκα βρικόλακα που θα προσπαθήσει να τον κρατήσει για πάντα κοντά της. Η ανεξάντλητη ζωτικότητα του Kane όμως θα υπερβεί ακόμα και τις ικανότητες του βαμπίρ.

Κατά την άποψη μου, οι ωραιότερες ιστορίες του Κane περιέχονται στην φοβερή συλλογή Nightwinds. Στο διήγημα Two Suns Setting o Kane συντροφεύει τον γίγαντα Dwasslir που αναζητά το αρχαίο στέμμα ενός θρυλικού βασιλιά της φυλής του. Στην αρχή της συγκινητικής αυτής ιστορίας, ο γίγαντας και ο Kane έχουν μια φιλοσοφική συζήτηση στην οποία – παραδόξως – ο δεύτερος υπερασπίζεται την ανθρωπότητα για την οποία θα είναι πάντα ένας απόκληρος. Στο Undertow, με την πρωτότυπη αφηγηματική δομή, ο Kane εμφανίζεται ως δαιμονικός μάγος από τα νύχια του οποίου ένας νεαρός βάρβαρος με ένα μαγεμένο σπαθί προσπαθεί να σώσει την όμορφη Dessylyn. Στο Raven’s Eyrie θα ανακαλύψει πως έχει μια κόρη την οποία η μητέρα της ετοιμάζεται να προσφέρει θυσία στον Άρχοντα της Κόλασης προκειμένου να καταστρέψει τον θρυλικό αθάνατο. Στο Lynortis Reprise o Kane επιστρέφει στο πεδίο μιας τρομερής πολιορκίας για να κλείσει κάποιους παλιούς λογαριασμούς. Τέλος, έχουμε τα The Dark Muse και Sing a Last Song of Valdese τα οποία είναι περισσότερο διηγήματα τρόμου παρά ηρωικής φαντασίας. Στο πρώτο, ο Kane θα βοηθήσει με τις μαγικές του γνώσεις τον ποιητή Opyros να αναζητήσει την έμπνευση στην αγκαλιά της σκοτεινής θεότητας των ονείρων ενώ στο δεύτερο θα παίξει καταλυτικό ρόλο στην εκπλήρωση της εκδίκησης ενός μάγου.

Αξίζει να σημειώσουμε πως οι πρώτες εκδόσεις των παραπάνω βιβλίων είχαν την τύχη να φιλοτεχνήσει τα εξώφυλλα τους ο μεγάλος Frank Frazetta. Τρεις ακόμη ιστορίες του Kane μπορεί να αναζητήσει ο αναγνώστης: το The other one στο οποίο ο βασιλιάς της Andalar πεθαίνει και ο Kane ως αξιωματούχος του πρέπει να καεί μαζί του στην νεκρική πυρά, το The gothic touch όπου ο αθάνατος του KEW συναντάει τον Elric του Michael Moorcock που θα τον συντροφέψει στην αναζήτηση του και το Misericorde όπου ο Kane είναι ο πληρωμένος δολοφόνος που αναλαμβάνει να φέρει εις πέρας ένα πολύ απαιτητικό συμβόλαιο.

Όλες οι παραπάνω ιστορίες αναδεικνύουν τον Kane σε έναν χαρακτήρα που δεν έχει όμοιο του στα χρονικά της ηρωικής φαντασίας. Αλλά γιατί ξεχωρίζει ;

Ο Μαύρος Προμηθέας

Ακολουθώντας τον Kane στις περιπέτειες του γίνεται φανερό πως δεν πρόκειται για έναν τυπικό ήρωα του sword ‘n’ sorcery (όρος που απεχθανόταν ο KEW). Για την ακρίβεια, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως ήρωας αφού οι πράξεις του σπανίως έχουν κάτι το ηρωικό. Στο Undertow έχει το ρόλο του κακού, στο Bloodstone σκοτώνει τον άντρα που του έσωσε τη ζωή ενώ και σε άλλες ιστορίες γίνονται αναφορές σε εγκλήματα που έχει διαπράξει στο παρελθόν. Ο Kane είναι σκληρός και αμοραλιστής. Έχοντας ζήσει και περιπλανηθεί για αιώνες έχει αναπτύξει μια εντελώς διαφορετική οπτική από τους απλούς ανθρώπους και τα κίνητρα που τον ωθούν είναι ασαφή και δύσκολο να ερμηνευθούν. Η μοναξιά είναι ο μόνος σύντροφος του βλοσυρού σπαθοφόρου και η ανία μιας ζωής που έχει διαρκέσει εκατοντάδες χρόνια η μόνιμη Νέμεση του. Για τον Kane οι ζωές των ανθρώπων είναι φευγαλέες στιγμές και το μόνο σταθερό σημείο αναφοράς είναι ο εαυτός του. Στέκει αδιάφορος απέναντι στον ανθρώπινο πόνο –όταν δεν τον προκαλεί ο ίδιος- επιδιώκοντας αποκλειστικά την επίτευξη των σκοπών του. Πολεμιστής, μισθοφόρος, παράνομος, ο Kane είναι ο αιώνιος περιπλανώμενος ο οποίος με το σπαθί στο χέρι επιδίδεται στην νεφελώδη αναζήτηση του, ξένος προς την ανθρωπότητα αλλά και σε –συχνά καταστροφική- αλληλεπίδραση μαζί της.

Ο Kane όμως δεν είναι μόνο πολεμιστής και θανάσιμος αντίπαλος στην μάχη. Διαθέτει καλλιέργεια και πνευματική εκλέπτυνση. Μελετάει αρχαία βιβλία και τόμους απόκρυφης σοφίας και κάνει συζητήσεις για την ποίηση ή την μουσική. Επιπλέον, διαθέτει στρατηγική ικανότητα και είναι ικανός στις πολιτικές δολοπλοκίες. Και φυσικά, οι γνώσεις που έχει συσσωρεύσει με το πέρασμα των αιώνων πάνω στην μαγεία και την επιστήμη είναι τεράστιες και πέρα από την φαντασία των κοινών θνητών: o Kane γνωρίζει μαγικά ξόρκια και επικλήσεις αλλά έχει ρίξει και κλεφτές ματιές στα μυστικά της υπερτεχνολογίας των φυλών της Πρεσβύτερης Γης. Προφανώς, ο σκυθρωπός αθάνατος είναι πολύ διαφορετικός από τους συνηθισμένους βάρβαρους ήρωες που συναντάμε συχνά στα βιβλία επικής φαντασίας (χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν εγκρίνουμε τους τελευταίους).

Αυτός ο τόσο ξεχωριστός χαρακτήρας που δημιούργησε ο KEW κινείται μέσα σε ένα σκοτεινό κόσμο όπου βασιλεύουν η βία και ο πεσιμισμός. Μέσα σε αυτό το εχθρικό σύμπαν, ο Kane είναι ο Μαύρος Προμηθέας που έδωσε στους ανθρώπους το δώρο όχι της φωτιάς αλλά της βίας. Είναι μια δαιμονική φιγούρα με ψυχρά γαλάζια μάτια –το βλέμμα του φονιά- που κανείς δεν αντέχει να αντικρίσει για πολύ. Είναι ο Άγγελος του Θανάτου που διαβαίνει τη Γη κρατώντας το ματωμένο σπαθί και όλοι όσοι βρίσκονται στον δρόμο του στέκονται στη σκιά του.

Λαμβάνοντας, λοιπόν, υπόψη πως ο Kane – με τα κριτήρια της εποχής μας τουλάχιστον – είναι ένας αρνητικός χαρακτήρας, αναφύεται το ερώτημα γιατί η φιγούρα του ασκεί γοητεία σε χιλιάδες αναγνώστες του χώρου. Ίσως αυτό συμβαίνει διότι ο βλοσυρός αθάνατος ενσαρκώνει τα πιο σκοτεινά ένστικτα μας που πάντα αποζητούν να εκδηλωθούν. Ίσως επειδή ζει μια ζωή χωρίς αναστολές, καταραμένος αλλά και αφέντης του εαυτού του. Ίσως επειδή ο τρόπος με τον οποίο στρέφεται εναντίον της ίδιας της ανθρωπότητας αντικατοπτρίζει την ανάγκη πολλών ανθρώπων να εναντιωθούν στην οργανωμένη κοινωνία που τους καταπιέζει και τους περιορίζει. Ίσως τελικά η αιώνια περιπλάνηση του αγγίζει κάποιο ξεχασμένο κομμάτι της ψυχής μας που λαχταρά την περιπέτεια και την ελευθερία και απεχθάνεται το τέλμα μιας κοινότοπης και ασφαλούς ζωής. Φαντάζομαι πως ενώ εμείς αναζητούμε τους λόγους που μας συναρπάζουν οι περιπέτειες του, ο Kane καταδέχεται να σταθεί για μια μόνο στιγμή στα σταυροδρόμια των διαστάσεων και να μας ρίξει ένα χαιρέκακο βλέμμα προτού συνεχίσει την μυστική του αναζήτηση. Ίσως να μην αξίζουμε ούτε καν αυτό...

Κιμμέριος, ε. μέλος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.

- Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση :

Ο/Η Ανώνυμος είπε...Γαμάτο άρθρο για ένα συγγραφέα που δυστυχώς δεν είναι πολύ γνωστός στην Ελλάδα. Συγχαρητήρια!

Steve Harris

Σάββατο, 28 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Γεια σου ρε Κιμμέριε με τις αρθράρες σου!
Epicus doomicus metallicus

Σάββατο, 28 Απρίλιος, 2012

Ο/Η PALADINείπε...
Αληθινά, όποιος ακολουθήσει τις περιπέτειες του Kane, δε μπορεί παρά να αναγνωρίσει την πνευματική συγγένεια με τα έπη των Manowar...

Αυτός που κάποια στιγμή θα αναλάβει τη μετάφραση των διηγημάτων στην ελληνική, θα πρέπει να αποδώσει τουλάχιστον ένα χαιρετισμό στον Κιμμέριο...

Κυριακή, 29 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Χάρης Παπαϊωάννου είπε...
Ατσάλι και αίμα..

Τρίτη, 01 Μάϊος, 2012

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Ευχαριστώ γισ την αναδημοσίευση και τα καλά λόγια. Όλοι βαδίζουμε πάνω σ' αυτήν τη γη κάτω από την κατάρα του Kane...

Κιμμέριος

Παρασκευή, 04 Μάϊος, 2012

Πότε άρχισαν να έρχονται οι λαθρομετανάστες ;

Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι οι παρακάτω ειδήσεις – ή αμέτρητες παρόμοιου περιεχομένου σας είναι επώδυνα γνώριμες.

Πρώτη είδηση: ''Οι μετανάστες κυκλοφορούν σε πυκνές ομάδες και η παρουσία τους εχει προκαλέσει φόβο, κυρίως σε ηλικιωμένους ανθρώπους... Υπάρχουν καθημερινά παράπονα από τους κατοίκους για μεγάλης έκτασης κλοπές στα κοτέτσια και τα περιβόλια, ενώ σε μεμονωμένες περιπτώσεις χάθηκαν ακόμα και αρνιά, πράξη που αποδίδεται στους μετανάστες, καθώς δεν υπάρχει οργανωμένη κτηνοτροφία στην ευρύτερη περιοχή ώστε να αναπτυχθούν φαινόμενα ζωοκλοπών''. (Newsit, 4.2.2011)

Δεύτερη είδηση: "Το κέντρο της Αθήνας είναι άβατο για τους Έλληνες πολίτες, αλλά… παράδεισος για τους (λαθρο)μετανάστες και τους χρήστες ναρκωτικών ουσιών. Μια ομάδα περίπου 50 Πακιστανών κυκλοφορούσαν ανενόχλητοι με καδρόνια στο κέντρο της Αθήνας και μόλις ο αρχηγός τους έδωσε το σύνθημα επιτέθηκαν με ορμή σε έναν ομοεθνή τους". (Ο Τύπος, 28.5.2011)

Τρίτη είδηση: "Στο κόκκινο η εγκληματικότητα πανελλαδικώς, με την συχνότητα τέλεσης κακουργημάτων από αλλοδαπούς να αγγίζει ποσοστά-ρεκόρ, σε καθημερινή βάση". (Εγκληματικότητα Αλλοδαπών Blog, 18.12.2011)

Τέταρτη είδηση: ''Μόνιμο πρόβλημα –που εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους- έχει δημιουργήσει στην Ελλάδα η εισβολή χιλιάδων εγχρώμων που κατέκλυσαν τα τελευταία χρόνια, τις συνοικιες του Πειραιά και της Αθήνας. Οι αλλοδαποί, Μεσανατολίτες, Ασιάτες και Αφρικανοί, έχουν κάνει δικές τους γειτονιές, στις οποίες είναι πολύ δύσκολο να πλησιάσουν οι Έλληνες. Το πρόβλημα όμως με τους ξένους έγινε πιο πολύ οξύ τον τελευταίο καιρό, γιατί πολλοί απ’ αυτούς (κυρίως Πακιστανοί) έχουν συμμετοχή σε διάφορα εγκλήματα… Δεν είναι λίγες οι φορές που φιλήσυχοι πολίτες δέχονται στους δρόμους επιθέσεις από τους μαύρους. Στον Πειραιά μάλιστα όταν σουρουπώνη δεν τολμά να περάση κανείς από την συνοικία των Παλαιστινίων που είναι –κυριολεκτικά- περιχαρακωμένη''.

Πέμπτη είδηση: "…αυτή την στιγμή βρισκόμαστε μπροστά σε χιλιάδες ανθρώπους που έχουν ανάγκη βοηθείας. Ας τους βοηθήσουμε τουλάχιστον να φθάσουν μέχρι τα σύνορά μας κι εκεί να τους ευχηθούμε καλή τύχη, αφού τους εξηγήσουμε ότι πώς είναι δυνατόν να τους δώσουμε δουλειά όταν 300.000 Ελληνόπουλα τρώνε το πικρό ψωμί της ξενητειάς στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Η δημιουργία τρωγλοδυτών στην εποχή μας δεν μας τιμά ούτε σαν χώρα ούτε σαν λαό".

Τα ξέρετε καλά όλα αυτά έτσι δεν είναι; Δεν αμφιβάλλω. Αυτό που δεν ξέρετε όμως είναι πως οι τελευταίες δυο ειδήσεις δεν προέρχονται από το Διαδίκτυο, ή την τηλεόραση, αλλά από εφημερίδες που κυκλοφόρησαν όταν μια ικανή μερίδα αναγνωστών αυτών των άρθρων δεν είχε γεννηθεί ακόμα.

Ναι, αυτό ακριβώς. Η τέταρτη είδηση είναι απόσπασμα από την Ακρόπολι της 17.9.1978 και η πέμπτη από την ίδια εφημερίδα, με ημερομηνία 16.5.1974.

Ένα τέταρτο του αιώνα πριν…

Ξέρετε, στο συμπαντικό παιχνίδι που πολύ συμβατικά ονομάζω Ομοιόσταση, ο χρόνος διέπεται από κάτι παρόμοιο με την Αρχή της Απροσδιοριστίας στην υποατομική φυσική: οι συντεταγμένες ενός γεγονότος στο χρόνο είναι πολύ πιο «φλου» απ’ όσο πιστεύουμε.

Ή σε απλά Αγγλικά, now you see it, now you don’t.

Αλήθεια, τελικά πότε άρχισαν να έρχονται οι λαθρομετανάστες;

Ακρόπολις 16.5.1974

«Από πληροφορίες (επίσημες και ανεπίσημες) που συγκεντρώσαμε 30.000 περίπου Ασιάτες και Αφρικανοί βρίσκονται και εργάζονται αυτόν τον καιρό στην Ελλάδα. Από αυτούς μόνο οι 7.000 είναι εφωδιασμένοι με κανονική άδεια εργασίας. Η παραμονή των υπολοίπων 23.000 είναι παράνομη. Όπως παράνομη είναι και η απασχόλησί τους σε διάφορα εργοστάσια, περιβόλια, ταβέρνες, γκαράζ κ.α. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς τους ξένους είναι Πακιστανοί… Την τελευταία τριετία άρχισαν να μας έρχωνται μέσω Τουρκίας".

Η όλη ιστορία άρχισε το 1971-1972. Λόγω της εύφλεκτης κατάστασης στη Μέση Ανατολή (ο πόλεμος του Γιομ Κιπούρ έγινε το φθινόπωρο του 1973), λόγω των αγαστών σχέσεων της χούντας με κάποια αφρικανικά καθεστώτα, λόγω της εντεινόμενης παγκόσμιας κρίσης που κορυφώθηκε το 1973, ένα μεταναστευτικό κύμα από Αφρική και Ασία κατέφθασε στην Ελλάδα. Το λιμάνι του Πειραιά υπήρξε μια από τις βασικές εστίες. Στο μεγαλύτερο ποσοστό οι ξένοι έμπαιναν νόμιμα, με προξενική θεώρηση, σαν τουρίστες ή με προσωπική διέλευση (τράνζιτο) και όταν ερχόταν η ώρα της αποχώρησής τους εξαφανίζονταν (βρε τι μου θυμίζει αυτό, βρε τι μου θυμίζει).

Με την Μεταπολίτευση, στο πλαίσιο των ριζικών αλλαγών και των ακόμα μεγαλύτερων προσδοκιών, φάνηκε πως η κατάσταση θα άλλαζε.

Ακρόπολις 26.1.1975

«Χιλιάδες ‘έγχρωμοι’ από το Πακιστάν (οι περισσότεροι), την Ινδία και τις αφρικανικές χώρες κατέκλυσαν επί χουντοκρατίας την Ελλάδα πιστεύοντας ότι εδώ θα έκαναν την τύχη τους. οι περισσότεροι ήλθαν με την ειλικρινή πρόθεσι να εργασθούν τίμια. Υπήρχαν όμως ανάμεσά τους και αρκετοί απατεώνες. Έτσι τον τελευταίο καιρό είδαμε να αυξάνεται ανησυχητικά ο δείκτης εγκληματικότητος στην χώρα μας… από την δράσι των ποικιλόχρωμων επισκεπτών μας"

Αμ δε όμως που άλλαξε.

Απογευματινή 21.7.1975

«Τον τελευταίο καιρό συχνά ακούγονται κατορθώματα εγχρώμων όπως κλοπές, εμπόριο ναρκωτικών, επεισόδια στους δρόμους και σε κέντρα διασκεδάσεως, ακόμα και αλληλομαχαιρώματα…

«…η έγχρωμη αποικία που δημιουργήθηκε τα τρία τελευταία χρόνια στην Αθήνα κυρίως και κατά δεύτερο λόγο στον Πειραιά και στο Μαρούσι. Την αποικία αυτή την αποτελούν περίπου 30.000 Αφρικανοανοασιάτες εκ των οποίων οι 8.000 είναι Πακιστανοί»

«Η παρουσία ενός τόσο μεγάλου αριθμού ανθρώπων και μάλιστα με τόσο χαμηλό πνευματικό και πολιτιστικό επίπεδο… και μάλιστα σε μια μόνο πόλι άρχισε να δημιουργή πρόβλημα...»

''Τα περισσότερα εστιατόρια δεν τους δέχονται να φάνε, ο κόσμος τους αποστρέφεται και ούτε ελεημοσύνη δεν τους δίνει. Όταν οι μητέρες και οι δάσκαλοι δουν μαύρο κοντά σε σχολείο, σημαίνουν αμέσως συναγερμό. Στον Πειραιά λειτουργούν ειδικά εστιατόρια για μαύρους όπου ακόμη και ο μάγειρος ή η μαγείρισσα είναι μαύροι. Στο Μαρούσι τους έχουν απομονώσει και σε πολλές συνοικίες όπου μένουν, τα παιδιά τους κυνηγούν με πέτρες… Στην επαρχία όπου έκαναν την εμφάνισί τους για να εργασθούν σε χωράφια ο κόσμος τους δέχθηκε τόσο ψυχρά που γύρισαν αμέσως στην Αθήνα…''

''Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να εντείνουν την προσοχή τους όσον αφορά την είσοδο και παραμονή αυτών των ανθρώπων… Πρέπει το γρηγορότερο αυτή η κατάστασις να ξεκαθαρίση γιατί τότε το πρόβλημα θα γίνη μεγαλύτερο και θα λυθή δυσκολότερα''

Ξεκαθάρισε γρήγορα; Μπα… Μερικά χρόνια αργότερα διαβάζουμε σε «συγκλονιστικά ρεπορτάζ» των εφημερίδων, πρόδρομους των αντίστοιχων «ρεπορτάζ» της μεταγενέστερης τηλεοπτικοκρατίας των καναλαρχών.

Aκρόπολις 9.10.1977

«Η καρδιά του Πειραιά τον τελευταίο καιρό αιμορραγεί ακατάπαυστα. Χίλιοι περίπου έγχρωμοι αλλοδαποί εγκατέστησαν πεντακόσια μόλις μέτρα από το λιμάνι ετσιθελικά το ‘γκέττο’ τους και πληγώνουν κάθε νύχτα αλλά και κάθε μεσημέρι την ηρεμία του Πειραιά… Τρομοκρατούν τους φιλήσυχους πολίτες και ‘μαχαιρώνουν’ την ηρεμία της νύκτας με τα συνεχή επεισόδια και τους καυγάδες τους που μοιάζουν με λαϊκή εξέγερση… Σκοτώνουν τις ώρες τους πίνοντας ουίσκυ και σπάζοντας τα ποτήρια και τα έπιπλα των μπαρ…»

«Το γκέττο των έγχρωμων αλλοδαπών είναι περιφραγμένο με ένα ‘τείχος’ βίας και ντροπής. Ένα ‘τείχος’ που για να το διαβή κανείς πρέπει να θεωρήση το διαβατήριό του με αίμα. Ένα ‘τείχος’ απροσπέλαστο για το μέσο πολίτη»

Και την επόμενη χρονιά:

Ακρόπολις 7.3.1978

«Δεν περνάει μέρα που να μη διαταχθή και μια απέλασι έγχρωμου αλλοδαπού. Μόνο το Κέντρο Αλλοδαπών πραγματοποιεί 15-20 απελάσεις κάθε μήνα. Πρόκειται περί υπηκόων κυρίως της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής… Οι έγχρωμοι αλλοδαποί στην χώρα μας έχουν καταστή πραγματικός ‘πονοκέφαλος’ για τις Αρχές. Διαμένουν μονίμως περισσότεροι από 10.000 ενώ άλλα ‘καραβάνια’ από αυτούς έρχονται κάθε τόσο με όλα τα συγκοινωνιακά μέσα»

Και μια προφητική επισήμανση:

«..υπάρχει ένα κοινωνικό πρόβλημα, μάλιστα οξύτατο. Πρόβλημα που –ίσως- σήμερα θα μπορέσει να αντιμετωπισθεί. Αν, όμως, αφεθή για αύριο τότε υπάρχει ο κίνδυνος να μείνη μόνιμα άλυτο!» (Ακρόπολις, 17.9.1978)

Ακρόπολις 17.9.1978

Αλλά και σε ένα ρεπορτάζ της τότε εκκολαπτομένης νεαρής anchorwoman-τηλεπερσόνας Ελλης Στάη:

Ακρόπολις 15.11.1979

«Αιγύπτιοι, Πακιστανοί, Φιλιππινέζοι, Ιρακινοί, Λιβανέζοι και Ιρανοί –ολόκληρες στρατιές εγχρώμων εργατών, κατακλύζουν την χώρα μας και τροφοδοτούν την ελληνική αγορά με φθηνά εργατικά χέρια! Ωργανωμένα δίκτυα εμπορίας αυτών των χεριών με έδρα την Αθήνα αλλά και πόλεις του εξωτερικού εξασφαλίζουν την παράνομη είσοδο και εγκατάστασί τους στην Ελλάδα. Ταξιδιωτικά γραφεία, ναυτικά πρακτορεία και πολλών άλλων ειδών ‘ιδιωτικά γραφεία’ μπάζουν κυριολεκτικά από το ‘παράθυρο’ με διάφορα κόλπα τους έγχρωμους ξένους»

Ακρόπολις 26.10.1980

«‘Υπάρχει κίνδυνος καταλήψεως της πόλεως του Πειραιώς από τους μαύρους’. Η προειδοποίησι αυτή περιλαμβάνεται σε εμπιστευτική έκθεσι της Γενικής Ασφαλείας Πειραιώς προς το υπουργείο Δημοσίας Τάξεως. Στην έκθεση αυτή οι καταδιωκτικές αρχές του Πειραιώς επισημαίνουν την έκτασι του προβλήματος από την αύξησι του αριθμού των αλλοδαπών που κατακλύζουν τις κεντρικές περιοχές της πόλεως και του λιμένος. Και τονίζεται ότι παρά τον συνεχή έλεγχο και τις αλλεπάλληλες εξορμήσεις ο αριθμός των μαύρων όχι μόνο δεν περιορίζεται αλλά απεναντίας αυξάνεται».

Μετά ήρθε όμως η Αλλαγή κι όλα άλλαξαν ως διά μαγείας. Για να φτάσουμε στο σημερινό σκηνικό, όπου η Ισχυρή Ελλάδα βαδίζει με περηφάνια προς τα νέα της πεπρωμένα, έχοντας καταντήσει το καταφύγιο του κάθε Τριτοκοσμικού πικραμένου..

Κι η Συλλογική Αμνησία καλά κρατεί. Για τους περισσότερους...


Ευχαριστούμε τον Θ.Βέμπο* για το άρθρο του


(Αρχική πηγή:hellasgr.net)

*Ο Θανάσης Βέμπος γεννήθηκε το 1963 στην Αθήνα. Σπούδασε προγραμματισμό κομπιούτερ και δημόσια υγιεινή, προτού ασχοληθεί επαγγελματικά ως ερευνητής, δημοσιογράφος, συγγραφέας... Έχει μεταφράσει πολλά επιστημονικά βιβλία και άρθρα. Έχουν κυκλοφορήσει δύο δικά του βιβλία επιστημονικής φαντασίας ("Ιστορίες κυβερνοπάνκ", εκδόσεις Ωρόρα - "Πέντε ρωγμές στο δίκτυο", εκδόσεις Λιβάνη). Το διήγημά του "Τα παιδιά του Κρόνου" κέρδισε το πρώτο βραβείο διηγημάτων ελληνικής επιστημονικής φαντασίας (Χρυσός Ικαρομένιππος) για το 1996. Η επιστημονική φαντασία αποτελεί μια από τις βασικές "έμμονες ιδέες" του, μαζί με το Διάστημα, το μέλλον, την κυβερνητική, τα ανεξήγητα φαινόμενα, τη βιοτεχνολογία, τη διεθνή πολιτική, την οικονομία και την εθνολογία. Μαζί με όλα αυτά, βρίσκει και το χρόνο να ασχοληθεί με τις πολεμικές τέχνες, την αυτόνομη κατάδυση, το χειμερινό σκι και το ροκ εν' ρολ.

- Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση :

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Είμαι παλιός αναγνώστης του Θ. Βέμπου και χάρηκα πολύ που είδα αυτήν την ανάρτηση. Εμπρός προς την κατεδάφιση της συναινετικής πραγματικότητας!!

Κιμμέριος
Τετάρτη, 18 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Κάθε τι έχει και τα όριά του
Τετάρτη, 18 Απρίλιος, 2012

Ο/Η PALADIN είπε...
Χαιρετώ και εγώ τον Θανάση Βέμπο! Και χαιρετώ τη λέσχη. Χρόνια Καλά!
Τετάρτη, 18 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Xάρης Παπαϊωάννου είπε...
Ωραίο άρθρο!

Εκτός από την συλλογική αμνησία, καλά κρατεί και η συλλογική απραξία...
Πέμπτη, 19 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Εφόσον η επιλογή της πολυπολιτισμικότητας πηγάζει από την θέληση των ελίτ της Νεωτερικότητας (μοντέρνας και μεταμοντέρνας)για τον ανασχηματισμό της ζωής σε τρόπους ξένους προς την Ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης, θεωρώ δεδομένο ότι η κάθε πτυχή του καθεστώτος θα βρίσκει τρόπους να μας την επιβάλει, όπως επίσης θεωρώ αυτονόητο πως χρεός του κάθε εραστή της Αυθεντικής ζωής είναι η αντίσταση σε αυτή την κατάσταση.

Στο πολύ ωραίο άρθρο του Θανάση Βέμπου, θα σταθώ στην γλώσσα του δημόσιου λόγου παλαιότερων εποχών, που αποτυπώνουν τα άρθρα των εφημερίδων της εποχής. Αντιπαραβάλλοντάς τα με σημερινά έντυπα, μπορεί κανείς να αντιληφθεί την μετατόπιση του δημοσίου λόγου των ημερών μας, προς ένα "αριστερίστικο" και ταυτόχρονα φιλελεύθερο καθώς πρέπει..

Η απάντησή μας σε αυτό: Λογοτεχνία του φανταστικού, μπόλικες δόσεις πραγματικού heavy metal και ρομαντικό, ανυπότακτο, ποιοτικό political incorrect φρόνημα!
Σάββατο, 21 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Δημήτρης Αργασταράς είπε...
Όντως, political incorect, για τα σημερινά δεδομένα, αυτά τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, εκφράζονται μάλλον αυθόρμητα και ειλικρινά.

Και όλα αυτά δείχνουν πως δεν υπάρχουν αιφνίδιες και απρόβλεπετες καταστάσεις, υπάρχουν μόνο.. αδιάβαστοι πολιτικοί.. :)

Πολύ καλός ο κ. Βέμπος γενικότερα :)
Κυριακή, 22 Απρίλιος, 2012

Ο/Η καλλίμαχος είπε...
Δεν ξέρω πότε άρχισαν να έρχονται οι μετανάστες, αυτό που ξέρω είναι πότε άρχισαν να γίνονται πρόβλημα. Από τις αρχές της 10ετίας του 90, όταν η μαζική εισροή εξ Αλβανίας προκάλεσε πρωτοφανή ανεργία και αναβάθμιση του εγκλήματος. Από τα μέσα της 10ετίας (και αφού η κύρια μάζα των γειτόνων εντάσσονταν σχετικά γρήγορα στην νεοελλαδική πραγματικότητα της λαμογιάς) μέχρι και το τέλος της, χάθηκε η μπάλα με Ασιάτες, Αφρικάνους και πρώην ανατολικό μπλοκ. Από το 2000 και μετά το κέντρο έχει γκετοποιηθεί και από το 2005 άρχισαν να ακολουθούν και τα φτωχότερα των δυτικών προαστίων, ενώ το έγκλημα έχει γίνει καθημερινότητα.

Για την αύξηση της ανεργίας από το 6.3% του 1990 ως το 12% του 2000, στοιχεία υπάρχουν εδώ http://stats.oecd.org/viewhtml.aspx?queryname=465&querytype=view&lang=en#
Δευτέρα, 23 Απρίλιος, 2012

Τζώρτης Ελευθερόπουλος ''Η εκδίκηση του Σαλαθιήλ''

Κάθε φορά που πέφτει στα χέρια μου κάποιο βιβλίο που ανήκει στο είδος του fantasy δεν μπορώ να μην θυμηθώ τα λόγια ενός εμβληματικού συγγραφέα του φανταστικού : «Αν στ’ αλήθεια ο άνθρωπος είναι ανίκανος να δημιουργήσει ζωντανά όντα από την ανόργανη ύλη, να υπνωτίσει τα ζώα του δάσους, να πετά από δένδρο σε δένδρο μαζί με τους πιθήκους, να εξερευνήσει τις ατμόσφαιρες της Αφροδίτης και τις ερήμους του Άρη [ όλα αυτά και πολλά άλλα ακόμη ], επιτρέψτε μας τουλάχιστον μέσα στην φαντασία μας να γίνουμε αυτόματες μάρτυρες αυτών των θαυμάτων και να ικανοποιήσουμε αυτή την ακατάσχετη επιθυμία, η οποία υπάρχει μέσα σε κάθε δραστήριο ανθρώπινο εγκέφαλο». Νομίζω πως τα λόγια αυτά υπονοούν όσα δικαιώνουν την ανθρώπινη ύπαρξη, μια έκφραση για ζωτική ελευθερία και μια βαθιά επιθυμία για εξερεύνηση, και ότι, αν είναι έτσι, τότε κάθε έργο φαντασίας δεν είναι ένα απλό λογοτεχνικό υποπροϊόν αλλά μια ουσιαστική ανθρώπινη ανάγκη.

Έτσι, υπό αυτό το πρίσμα, αναγκάζεται κανείς να εξετάσει με μεγαλύτερη προσοχή την γένεση και την σημασία αυτής της ιδιαίτερης πνευματικής λειτουργίας που αποκαλείται ‘‘φαντασία’’. Με το να κατασκευάζει φανταστικούς κόσμους ο άνθρωπος – και ιδιαίτερα ο σημερινός, της τεχνολογικής υπερβολής και του χοντροκομμένου υλισμού – εξακολουθεί να απολαμβάνει την ελευθερία του έναντι των εξωτερικών καταναγκασμών και των περιορισμών της πραγματικότητας, μια ελευθερία από την οποία στην πραγματικότητα έχει παραιτηθεί από καιρό. Επίσης, σκέφτομαι συχνά την αντιστοίχηση ανάμεσα στην δημιουργία του βασιλείου της φαντασίας και στην καθιέρωση των δασικών πάρκων, των φυσικών προστατευτικών δρυμών. Οι μεγάλοι, προστατευμένοι, φυσικοί δρυμοί διατηρούν εκείνη την παλαιά, παρθένα κατάσταση της πανίδας και της χλωρίδας, εκεί όπου όλα θρασομανούν και αναπτύσσονται όπως θέλουν, ακόμη και τα μη ωφέλιμα ή εχθρικά, τα οποία οι άνθρωποι με λύπη τους έχουν θυσιάσει και στερηθεί μπροστά στην αναγκαιότητα της σύγχρονης ζωής. Ένα τέτοιο προστατευτικό φυτώριο είναι και το λογοτεχνικό βασίλειο της φαντασίας.

''Η μυρωδιά των πεύκων έπνιγε την ανάσα του Σαλαθιήλ καθώς περπατούσε πίσω από τον Κάανθο. Τα νεκρά κλαδιά έσπαγαν κάτω από τα προσεκτικά βήματά τους. Μια γλυκιά ησυχία πλανιόταν στον αρωματισμένο αέρα. Ο Κάανθος προχωρούσε μπροστά, κάνοντας μικρούς ελιγμούς ανάμεσα στα λεπτά δένδρα. Είχαν μόλις μπει στα σκουροπράσινα δάση...'' (σελ.95)

Ο Ελιέζερ είναι ένας κόσμος μυθικός, μακρινός και κρυμμένος. Εκεί κατοικεί ο νεαρός Σαλαθιήλ μαζί με τον γέρο πατέρα του, ξακουστό συγγραφέα και παραμυθά του κόσμου αυτού, στις παρυφές ενός μικρού βουνού, του όρους της Κυλλήνης. Η ζωή τους κυλάει ευχάριστα και ήσυχα, μέσα στην ομορφιά της φύσης, παρέα με τα μικρά ζώα του δάσους. Ο Ελιακείμ έχει φτιάξει μια ειδυλλιακή φωλιά για εκείνον και τον γιο του, τον οποίο κρατά μακριά από έγνοιες και περίπλοκες γνώσεις. Μέχρι που, ένα πρωινό σαν όλα τα άλλα, τα πάντα θα αλλάξουν : ο νεαρός Σαλαθιήλ θα βρει το φρικτό κουφάρι του πατέρα του πεσμένο στην βάση μιας βελανιδιάς.

Ο θάνατος του Ελιακείμ, του ξακουστού παραμυθά του Ελιέζερ, θα ανατρέψει τα πάντα στην ζωή του Σαλαθιήλ. Ο πληγωμένος γιος θα ξεκινήσει ένα ταξίδι εκδίκησης με σκοπό να ανακαλύψει τον δολοφόνο. Σε αυτή του την περιπέτεια θα τον συντροφέψουν δύο παλιοί φίλοι του πατέρα του, ο Ξάνθος, ένα πλάσμα επιβλητικό, μοναδικό στο είδος του, με κεφαλή λέοντα και σώμα αλόγου, και ο ξεπεσμένος πολεμιστής Κάανθος που γρήγορα θα ξαναβρεί τον παλιό εαυτό του. Καθώς ο τρόπος του θανάτου φαίνεται υπερφυσικός και επειδή οι Μέγιστοι Θεοί, που κάποτε κινούνταν μέσα σε αυτόν τον κόσμο, τον έχουν πια εγκαταλείψει, τα μοναδικά πλάσματα που οι τρεις ήρωες πιστεύουν ότι μπορούν να τους βοηθήσουν είναι οι τέσσερις ξεχασμένες νύμφες, που βρίσκονται κρυμμένες σε διαφορετικά σημεία η καθεμιά. Έτσι, ξεκινά ένα καταπληκτικό και επώδυνο ταξίδι για την συντροφιά, που στην πορεία θα εμπλουτιστεί και με άλλα πρόσωπα, μέσα στον θαυμαστό, επικίνδυνο, παρακμιακό και όλο εκπλήξεις κόσμο του Ελιέζερ.

Και έτσι ξεκινά η υπόθεση στο πρώτο βιβλίο – πρώτο μέρος μια τριλογίας, όπως διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο – του Τζώρτζη Ελευθερόπουλου ‘‘Η εκδίκηση του Σαλαθιήλ’’ (εκδ. Κλειδάριθμος). Ο συγγραφέας φαίνεται πως έχει μελετήσει πολύ τον κόσμο του, στην ατμόσφαιρα του οποίου καταφέρνει να μας εισάγει πολύ επιτυχημένα. Ο Ελιέζερ είναι ένας κόσμος πολύχρωμος, με την δική του χλωρίδα και πανίδα, με τις δικές του ιδιαίτερες πολιτείες. Ταυτόχρονα οι ήρωές του είναι εξατομικευμένοι, συμπαθείς, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ο καθένας και δική του φωνή. Η αφήγηση κυλά άνετα και φυσικά, άλλοτε με έντονες ατμοσφαιρικές αποχρώσεις και άλλοτε αναπλάθοντας ζωντανά και σπαρταριστά γεγονότα. Τα δυνατά χαρακτηριστικά του βιβλίου είναι κυρίως δύο.

Πρώτα, είναι ο ίδιος ο φανταστικός κόσμος έτσι όπως παρουσιάζεται στον αναγνώστη. Καθώς η ανάγκη του Σαλαθιήλ για απαντήσεις και απονομή δικαιοσύνης τον σπρώχνει στον δρόμο της αναζήτησης, έχουμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε σταδιακά το ξεδίπλωμα των διαφόρων πόλεων και του φυσικού τοπίου του Ελιέζερ. Έτσι, καθώς ο αναγνώστης παρακολουθεί την γοργή εξέλιξη των γεγονότων, αποξεχνιέται από την γοητεία μιας αφήγησης που περιλαμβάνει την Ερμ, την εμπορική πόλη με το μεγάλο λιμάνι και τα μελανά παλάτια, την Τορ, την Πόλη των Τρελών, που όποιος την επισκέπτεται καταβάλλεται από την παρακμή και τις ψευδαισθήσεις της, τα Σκουροπράσινα Δάση με τις φυλές και τα πλάσματά τους, τους ανάποδους καταρράκτες του Ιζ, όπου οι νόμοι της φύσης καταργούνται, την Εν-Δη, την πόλη των άπληστων επιστημόνων που με τα μάγια και τα ξόρκια τους προσπαθούν να φτάσουν στο δεύτερο Φεγγάρι, την ακρογιαλιά της Σκέψης και τα Νησιά των Συμβόλων, και πολλές ακόμη τοποθεσίες.

Έπειτα, ιδιαίτερη είναι η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο Ελευθερόπουλος. Έχοντας συνείδηση ότι ξεκινά να αφηγηθεί ένα έπος, φροντίζει να εμπλουτίσει την γλώσσα του και με στοιχεία αντίστοιχα, προσδίδοντας ένα ιδιαίτερο ηχόχρωμα στην αφήγηση, που καταφέρνει τελικά να πετύχει τον σκοπό της: να απομακρύνει τον αναγνώστη από το οικείο και να τον βυθίσει στο διαφορετικό, το απόμακρο και το μαγικό. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ‘‘Η εκδίκηση του Σαλαθιήλ’’ δεν είναι η σύγχρονη αφήγηση μιας επικής ιστορίας, αλλά μια επική ιστορία ενός μακρινού κόσμου που φτάνει στο σήμερα μέσα από την πειστική φωνή ενός παλαιού βάρδου.

Αναζητώντας αδυναμίες, σε αυτό το πρώτο βιβλίο του συγγραφέα, θα μπορούσαμε ίσως να σταθούμε στην έλλειψη κάποιας περίτεχνης πλοκής, που να μπορεί να μας παρασύρει σε περισσότερα επεισόδια και σε πιο πολλές συγκρούσεις. ‘‘Η εκδίκηση του Σαλαθιήλ’’ χαρακτηρίζεται περισσότερο από το ξεδίπλωμα ενός κόσμου και από την αφηγηματική άνεση και ιδιαιτερότητα του συγγραφέα της. Τέλος, δεν διέφυγε της προσοχή μας η έλλειψη ενός χάρτη του κόσμου του Ελιέζερ, όπως συνηθίζεται σε βιβλία του είδους. Ο Ελιέζερ είναι ένας πολύ ιδιαίτερος κόσμος, πλούσια χαρτογραφημένος και μελετημένος από τον συγγραφέα, έτσι η παρουσία ενός χάρτη, πέρα από την χρηστική του αξία, θα ήταν ένα ακόμη γοητευτικό στοιχείο στο βιβλίο.

Σε τελική αποτίμησή, όμως, ‘‘Η Εκδίκηση του Σαλαθιήλ’’ αποτελεί μία ενδιαφέρουσα, αξιόλογη εκκίνηση ενός συγγραφέα του φανταστικού ο οποίος πιστεύουμε ότι έχει να μας δώσει αρκετά ακόμη καλά δείγματα δουλειάς στο μέλλον.

Δημήτρης Αργασταράς, ε. μέλος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.

- Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση :

Ο/Η PALADIN είπε...Χμ... ενδιαφέρον βιβλίο σύμφωνα με τον Δημήτρη...
Επίσης ενδιαφέρον ο τίτλος του και ειδικότερα το όνομα του πρωταγωνιστή....
Τετάρτη, 04 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Το μόνο που έχω να συμπληρώσω είναι ότι δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως η φαντασία για τους ρομαντικούς δεν αποτελεί μόνο δύναμη αναδιάταξης των σχημάτων της πραγματικότητας που οδηγεί σε αμόλυντους από την υλική εμπειρία της Νεωτερικότητας πνευματικούς κόσμους, αλλά και δύναμη Υπέρβασης. Δύναμη Ανατροπής..
Τετάρτη, 04 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Χάρης Παπαϊωάννου είπε...
Ωραίος ο λογοτεχνικός ρομαντικός και ζήτω το fantasy! Αλλά θα πρέπει να δοεθί έμφαση και στον πολιτικό ρομαντισμό, σιγά-σιγά.
Τετάρτη, 04 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Γιάννης Παπαδημητρόπουλος είπε...
Ακούγεται αρκετά ενδιαφέρον το πόνημα και εμπιστεύομαι το λογοτεχνικό αισθητήριο του Δημήτρη.

Θα ήθελα και εγώ όπως ο Paladin να σταθώ στο ότι τα ονόματα των προσώπων είναι είτε εβραικά είτε ελληνικά. Θα με ενδιέφερε να ακούσω από το συγγραφέα το λόγο για αυτό το, κατά τα άλλα πρωτότυπο, γεγονός. Συνήθως στα έργα του φανταστικού, ακόμα και στα ελληνικά, τα ονόματα των προσώπων και των τόπων έχουν μια σκανδιναβική ή μεσαιωνική αγγλική χροιά, ή είναι συγκεντώσεις γραμμάτων χωρίς λογική, σαν να βγήκαν από τυχαίο ανακάτεμα των γραμμάτων του Scrabble, με τον αναγνώστη να δυσκολεύεται να τα προφέρει. Να σημειώσω εδώ οτι τα εβραικά ονόματα που τελειώνουν σε -ιηλ στην ελληνική εκδοχή τους (και -el στην αγγλική) ανήκουν σχεδόν πάντα σε αγγέλους ή σε δαίμονες.

Παρασκευή, 06 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Τζώρτζης Ελευθερόπουλος είπε...
Αγαπητοί αναγνώστες, μόλις τώρα είδα τα σχόλια και θα απαντήσω με λίγα λόγια:

Δυο είναι οι βασικοί λόγοι που επέλεξα Εβραϊκά ονόματα για τους δυο κύριους χαρακτήρες του βιβλίου. Ο πρώτος έχει να κάνει με την εξωτική χροιά που τούτα παρουσιάζουν. Όπως πολύ σωστά επισημάνατε, στην κλασσική μυθολογία του φανταστικού παρατηρούμε σκανδιναβικές επιρροές στην έμπνευση ή/και προφορά των ονομάτων. Δεν ήθελα να το αναπαράγω αυτό. Επίσης, θεώρησα πολύ χρήσιμο να εκμεταλλευτώ το μεγάλο πλούτο της αρχαιοελληνικής μυθολογίας. Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με τη σημασία των συγκεκριμένων ονομάτων. Σαλαθιήλ σημαίνει 'ρώτησα τον Θεό' (για να γεννηθεί αυτό το παιδί). Το όνομα Ελιακείμ έχει(στα Εβραϊκά πάντα) διάφορες ερμηνείες. Αυτές που μ' ενδιαφέρουν εμένα είναι οι εξής: 1) Ο Θεός είναι γιατί, και 2) Μεγαλωμένος απ' τον Θεό. Όπως υποπτεύεστε, δεν έχουν επιλεγεί τυχαία και στα επόμενα βιβλία το νόημα πίσω απ' τα ονόματα θα αναδυθεί ξάστερα μέσα απ' το πέρασμα της ιστορίας του κόσμου του Ελιέζερ.

Τέλος, θα ήθελα να προσθέσω, πως η συντριπτική πλειοψηφία των ονομάτων και τοπωνυμίων του βιβλίου δεν είναι τυχαία. Στις πιο απλοϊκές περιπτώσεις, όπως αυτή των Νυμφών, καταπιάνομαι είτε με αναγραμματισμούς, είτε με ακρωτηριασμούς ονομάτων προσφιλών μου προσώπων και τόπων. Με άλλα λόγια, πρόκειται για κάτι σαν inside joke του στενότερου κοινωνικού μου κύκλου. Για παράδειγμα, η Τορ, η Πόλη των Τρελών, έχει ονομαστεί προς τιμή ενός Underground στεκιού που βρίσκεται στο Γκάζι, και λεγόταν Κ-44 πριν αλλάξει διεύθυνση και όνομα. Σήμερα το συναντάς με την ονομασία 'Τώρα'. *(Τώρα=Τωρ=Τορ)

Με εκτίμηση, Τζώρτζης Ελευθερόπουλος
Παρασκευή, 06 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Γιάννης Παπαδημητρόπουλος είπε...
Αγαπητέ κ. Ελευθερόπουλε

Σας ευχαριστώ για την απάντησή σας σχετικά με την επιλογή των ονομάτων των ηρώων σας, την οποία βρίσκω πολύ σωστή από δημιουργικής πλευράς. Το όνομα είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο κάθε λογοτεχνικού χαρακτήρα αλλά και κάθε πραγματικού ανθρώπου ή τόπου, γιατί κουβαλάει ιστορία, αντιλήψεις της κοινωνικής και εθνοτικής του ομάδας, αλλά ακόμα και στοιχεία της προσωπικότητάς του. Δεκάδες πολιτισμοί πίστευαν οτι το όνομα ενός ανθρώπου απόκαλύπτει το χαρακτήρα του ή ακόμα και το πεπρωμένο του.

Κάποιοι πίστευαν ακόμα και οτι η γνώση του ονόματος έδινε δύναμη σε κάποιον επί του φέροντος όπως π.χ. οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι που έκρυβαν το πραγματικό τους όνομα και υιοθετούσαν ένα άλλο για να είναι γνωστοί με αυτό στην κοινωνία.

Συγχαρητήρια για τη δημιουργικότητά σας που οδήγησε στη δημιουργία ενός ολόκληρου φανταστικού σύμπαντος (μιλάω ως ερασιτέχνης που βρίσκεται εδώ και χρόνια στη διαδικασία δημιουργίας ενός, αλλά προσπαθεί να ξεπεράσει κραυγαλέες ομοιότητες με τις βασικές επιρροές του!). Καλοτάξιδο.
Σάββατο, 07 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Ενδιαφέρον! Εύχομαι καλή συνέχεια στο συγγραφέα με τα υπόλοιπα βιβλία της σειράς. Κατά τ' άλλα: ΕL GRINGO!!!!

Κιμμέριος
Σάββατο, 07 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Δημήτρης Αργασταράς είπε...
Ενδιαφέρον που τα σχόλια κινήθηκαν στο επίπεδο των βαθύτερων συμβολισμών. Πράγματι, κατά την διάρκεια της ανάγνωσης μου δημιουργήθηκε, αν και ακαθόριστα, μια τέτοια αίσθηση και με έκανε να αναρωτηθώ αν υπήρχε κάποια τέτοια.. υπόγεια πρόθεση από την πλευρά του συγγραφέα.

Κάποια στιγμή, πιο συγκεκριμένα, ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε ένα σημείο. Ο τρόπος της πρώτης εμφάνισης του λεοντόμορφου Ξάνθου... γιατί, όπως διάβασα κάπου αλλού εκείνες τις μέρες, παρόμοιος είναι ό τρόπος της εμφάνισης του Άσλαν στην Νάρνια του Lewis (όχι ακριβώς ίδιος, αλλά με τρόπο παρόμοιο, που εκεί όμως υποκρύπτει συμβολική/μυστικιστική πρόθεση). Αναρωτήθηκα αν αυτό συνέβαινε σκόπιμα από τον συγγραφέα ή ήταν απλώς αποτέλεσμα υποσυνείδητης, δημιουργικά αναπλασμένης, επιρροής.

Παλαιότεροι, κλασσικοί συγγραφείς του είδους (όπως ο Μάχεν, ο Λιούις, ο Λάβκραφτ) είχαν δεχθεί τέτοιες συμβολικές/μυστικιστικές επιρροές και τις περνούσαν στα έργα τους. Ίσως θα ήταν ενδιαφέρον και στις μέρες μας, το λιοντάρι π.χ., να μην χρησιμοποιείται/εμφανίζεται ασυνείδητα και τεχνικά, αλλά εις γνώσιν του.. μυστικού συμβολισμού του...
Κυριακή, 08 Απρίλιος, 2012

Ο/Η Τζώρτζης Ελευθερόπουλος είπε...

Έχω αγαπήσει τόσο τον Λάβκραφτ, που ακόμα δεν μπορώ να ξεχωρίσω/διακρίνω και το ανάλογο μέγεθος της επιρροής του στα γραπτά μου. Όσον αφορά την είσοδο του λεοντόμορφου Ξάνθου στην ιστορία, του λεγόμενου κάποιες φορές ''σοφού κτήνους'', δε διαθέτει κάποιο μυστικό συμβολισμό, αλλά σαφώς αυτά που κρύβονται στην καρδιά του όρους της Κυλλήνης, αποτελούν έναν απ' τους βασικούς άξονες-βασανιστικά ερωτήματα, γύρω απ' τους οποίους ξετυλίγεται η πλοκή του δεύτερου βιβλίου.

Τζώρτζης Ελευθερόπουλος
Δευτέρα, 09 Απρίλιος, 2012

Εκδηλώσεις κατά την εβδομάδα που μας πέρασε

1) «Club Φίλων Μικρού Σερίφη» στο Hard Rock café

Την περασμένη Πέμπτη 22 Μαρτίου, στο Nirvan Lounge του Hard Rock café στην οδό Φιλελλήνων, πραγματοποιήθηκε μια ξεχωριστή εκδήλωση, που έκανε τους φίλους του Φανταστικού να αναπολήσουν παλιές εποχές. Θέμα της το τελευταίο και συλλεκτικό τεύχος του κλασικού ελληνικού comic «Μικρός Σερίφης», που κυκλοφόρησε πριν λίγες ημέρες και φέρει τον τίτλο «Κόκκινο Βουνό», αλλά και μια αναδρομή στο συνολικό έργο του δημιουργού του Πότη Στρατίκη (Κώστα Φωτεινού).

Ο χώρος που φιλοξένησε την εκδήλωση ήταν γνωστός και όμορφος, ενώ η ατμόσφαιρα εξαιρετική για τους 60 περίπου φίλους του «Τζιμ Άνταμς» που παραβρέθηκαν. Βασικοί συντελεστές της βραδιάς ήταν το Club Φίλων Μικρού Σερίφη (http://mikrosserifis.blogspot.com) και το Ίδρυμα Σ.Ο.Φ.Ι.Α (sogia-foundation.gr).

Προσωπικά, φτάνοντας λίγα λεπτά πριν την έναρξη της εκδήλωσης, δεν άργησα να μεταφερθώ νοερά στις ερήμους του far west βλέποντας το Nirvan Lounge διακοσμημένο με μινιατούρες από την συλλογή παιχνιδιών του ιδρύματος Σ.Ο.Φ.Ι.Α και εξώφυλλα παλαιών τευχών του Μικρού Σερίφη. Παράλληλα, στις οθόνες εναλλάσσονταν σκίτσα με σκηνές δράσης και με διαλόγους του ιστορικού comic.

Πριν τις ομιλίες παρουσιάστηκε ένα video στο οποίο ο Πότης Στρατίκης εξιστόρησε την προσωπική του πορεία στα εκδοτικά δρώμενα της χώρας μας. Κάποια προβλήματα στον ήχο διορθώθηκαν άμεσα.

Οι ομιλίες που ακολούθησαν ήταν πολύ ενδιαφέρουσες κι εγώ από την πλευρά μου θα ήθελα να ευχηθώ στον Μικρό Σερίφη να εκατοστίσει τα χρόνια κυκλοφορίας του (καθώς εφέτος συμπληρώνει τα 50 χρόνια ζωής). Ωστόσο, η ευχή μου ίσως να ήταν άτοπη, καθώς στην κορυφαία –κατά την εκτίμησή μου- στιγμή της βραδιάς ο Πότης μας υποσχέθηκε ότι σκοπεύει να γράψει μια ιστορία η οποία θα ολοκληρώνει τις περιπέτειες του Τζιμ Άνταμς και της παρέας του, σφραγίζοντας έτσι το τέλος του μακροβιότερου ελληνικού comic.

Γεννώντας, λοιπόν, την προσδοκία για την κυκλοφορία της τελευταίας περιπέτειας του Μικρού Σερίφη, η εκδήλωση της Πέμπτης έλαβε τέλος. Κατά την αποχώρηση, βρέθηκε λίγος χρόνος προκειμένου να πραγματοποιήσω την εδώ και πολύ (μα πραγματικά πολύ) καιρό αναμενόμενη συνάντησή μου με τον επικεφαλής του Club Φίλων Μικρού Σερίφη, Παναγιώτη Πλαφουτζή, η οποία για διάφορους λόγους είχε αναβληθεί αρκετές φορές. Κλείνοντας αυτή την παρουσίαση, δεν έχω παρά να ευχηθώ στον Παναγιώτη και τα υπόλοιπα παιδιά του club συγχαρητήρια για την προσφορά τους στο ελληνικό comic και στο ευρύτερο πεδίο του Φανταστικού, καθώς επίσης και για την επιτυχημένη εκδήλωση που διοργάνωσαν.

2) «Silent Hill Tribute Party& Release Happening» στο Skullbar

Η ομάδα Le Ciel, με την συνεργασία και υποστήριξη του Authority.gr και των εταιριών KONAMI DIGITAL ENTERTAINMENT&ZEGETRON S.A, διοργάνωσε το Σάββατο 17 Μαρτίου το «Silent Hill Tribute Party& Release Happening» στο γνωστό μας Skullbar, που διευθύνει ο φίλος και παλιός γραφίστας μας Άκης Πότσιος.

Στο εν λόγω event παρουσιάστηκαν εκδοχές του Sillent Hill για διάφορες παιχνιδομηχανές και προσφέρθηκαν δώρα σε αρκετούς τυχερούς παρευρισκόμενους. Στην πιο ωραία στιγμή της βραδιάς μια σειρά από monsters διέσχισαν το Skullbar δημιουργώντας την horror ατμόσφαιρα που αγαπάμε οι λάτρεις του Φανταστικού.

Δυστυχώς για μένα, το party ξεκίνησε νωρίς (γύρω στις 21:00), πράγμα που δεν μου επέτρεψε να είμαι εγκαίρως εκεί και να δω το «ξύπνημα των τεράτων» εξ αρχής. Ευτυχώς, τα videos που είχε αποθηκεύσει στο κινητό του τηλέφωνο ο Άκης αναπλήρωσαν μερικώς την απώλεια.

Η προσέλευση του κόσμου ήταν αρκετά ικανοποιητική και η εκδήλωση επιτυχημένη. Από την πλευρά μου δεν έχω παρά να δώσω τα συγχαρητήριά μου στα παιδιά που την οργάνωσαν και να τους ευχηθώ τα καλύτερα.

Σταμάτης Μαμούτος, πρόεδρος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.

- Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση :

O/Η PALADIN είπε...
All hail τον μικρό σερίφη!
Αυτές είναι εκδηλώσεις...
Επίσης καλή Άνοιξη... σε όλα τα επίπεδα... :)
Δευτέρα, 26 Μάρτιος, 2012

Ο/Η Χάρης Παπαϊωάννου είπε...
Ωραία σκηνικά!
Υπάρχει και αυτό
http://s687.photobucket.com/albums/vv237/p_katerina/?action=view¤t=BloodLustVamps200412.jpg
Τρίτη, 27 Μάρτιος, 2012

Ο/Η Δημήτρης Αργασταράς είπε...
Πολύ καλές οι εκδηλώσεις !
Ελπιδοφόρο ότι, στους μίζερους καιρούς που ζούμε, συμβαίνουν και τέτοια στην Αθήνα...
Πέμπτη, 29 Μάρτιος, 2012

Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Ευτυχώς που γίνονται και τέτοιες εκδηλώσεις, ευτυχώς που υπάρχουν σημεία ζωής...
Παρασκευή, 30 Μάρτιος, 2012

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Πολύ ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις. Ετοιμαστείτε διότι έρχεται ο EL GRINGO!! Hail!
Kιμμέριος
Σάββατο, 31 Μάρτιος, 2012

Βαμπίρ, η πραγματικότητα μέσα στο Μύθο

Ένας από τους σημαντικότερους προβληματισμούς του ανθρωπίνου γένους αφορά τη μετά το θάνατο ζωή. Πρόκειται για ένα ζήτημα πανάρχαιο, πρωταρχικό και παντοτινό. Το ζήτημα αυτό έχει να κάνει με τον πρωταρχικό φόβο του ανθρώπου, που είναι ο Θάνατος. Κι ο φόβος του προσωπικού θανάτου ή η θλίψη για την αποχώρηση από τη ζωή αγαπημένων προσώπων, είχε ως αποτέλεσμα την αρχέγονη αναζήτηση σε ένα αναπάντητο ερώτημα. Υπάρχει ζωή μετά το Θάνατο ;

Ή μήπως το ερώτημα δεν παρέμεινε τελικά αναπάντητο; Μύθοι, θρησκείες και παραδόσεις έδωσαν τις δικές τους απαντήσεις. Οι απαντήσεις αυτές μπορεί να μην συνδέθηκαν με εμπειρικά, επιστημονικά δεδομένα, παρήγαγαν όμως τις δικές τους αλήθειες.

Η περίπτωση των «Βαμπίρ» αποτελεί ένα μικρό τμήμα της όλης προβληματικής σχετικά με τη ζωή μετά το θάνατο. Τα συναντά κανείς σε μυθολογίες, παραδόσεις και θρησκείες, τα συναντά κανείς σε διαφορετικές εποχές και κυρίως τα συναντούμε σήμερα στη συνολική σφαίρα του «Φανταστικού Πολιτισμού». Λογοτεχνικά κείμενα, κινηματογραφικές ταινίες, εικαστικά έργα και άλλες τέτοιες πολιτιστικές εκφράσεις, βρίθουν από τα πλάσματα που ζουν μετά το θάνατο και κρύβονται στις σκιές, περιμένοντας να ρουφήξουν το αίμα κάποιου ανυποψίαστου θύματος.

Υπάρχουν ιστορίες που μιλούν για τα φαντάσματα ως κακά πνεύματα των νεκρών, για τις μούμιες που ζωντανεύουν, για τα πλάσματα των λιμνών και των μαγεμένων βουνών, για τα νεκροταφεία όπου οι νεκροί βγαίνουν από τα φέρετρά τους και άλλα. Ωστόσο, το πλέον χαρακτηριστικό πρότυπο των βρικολάκων (βαμπίρ, βουρδουλάκων, ουμπίρ ή όπως αλλιώς αποκαλούνται ανά τόπο και παράδοση) τους θέλει να είναι όντα ανθρώπινα στην εξωτερική τους εμφάνιση, μα και αδίστακτα, τρομερά και απόκοσμα. Για τη συγγραφέα και ερευνήτρια της μυθολογίας των βαμπίρ Karen Thompson, οι βρικόλακες αντιπροσωπεύουν ένα φάντασμα, που έχει επιβληθεί μέσω του φόβου εδώ και αρκετούς αιώνες.

Παρά τις χωρικές και χρονικές αποστάσεις που χωρίζουν τους διάφορους πολιτισμούς οι ιστορίες που αφορούν τα βαμπίρ, είναι εκπληκτικά ομοιόμορφες. Πολλές από αυτές προέρχονται από την Ελλάδα, την Κίνα και τα σλαβικά έθνη. Στην ελληνική περίπτωση έχουμε αρκετές παραδόσεις και λογοτεχνικές αναφορές σε βρικόλακες. Μια από αυτές αποτελεί ο μύθος της Λάμιας.

Πρόκειται για μια όμορφη βασίλισσα της Λιβύης, που είχε την ατυχία να γίνει ερωμένη του Δία. Ένα παιδί γεννήθηκε από την ένωσή τους και η αιώνια σύντροφος του Δια, η Ήρα, από το θυμό της έκλεψε το παιδί της Λάμιας. Θρηνώντας η νεαρή αυτοεξορίστηκε και αποσύρθηκε σε μια σπηλιά κοντά στη θάλασσα. Τα χρόνια πέρασαν και η Λάμια ασχήμυνε. Μέσα στον πόνο της και την τρέλα που ακολούθησε την οικειοθελή απομόνωσή της, άρχισε να περιπλανιέται μέσα στη νύχτα. Η νύχτα πλάκωσε την ψυχή της και το κακό την κατέλαβε. Μέσα στην παραφροσύνη της σέρνονταν τις νύχτες έξω από την κρυψώνα της για να κλέψει και να φάει τα νεογέννητα μωρά. Με το πέρασμα του χρόνου οι προτιμήσεις της επεκτάθηκαν στην αποπλάνηση νεαρών ανδρών, που τους σκότωνε είτε κάνοντας τους έρωτα μέχρις ότου πέθαιναν είτε πίνοντας το αίμα τους.

Αλλά και στην Οδύσσεια του Ομήρου, αναφέρεται πως όταν ο Οδυσσέας επισκέφθηκε τον κάτω κόσμο, έπρεπε να προσφέρει αίμα για τροφή στα πνεύματα των νεκρών, προκειμένου να μπορέσουν να του μιλήσουν. Ωστόσο, πέρα από τις μυθολογικές και λογοτεχνικές αναφορές στην Ελλάδα και την αρχαία Ρώμη, υπήρχαν γιορτές, που είχαν κεντρικό θέμα την επιστροφή των νεκρών. Στη Ρώμη ήταν τα Lemuria και στην Ελλάδα τα Ανθεστήρια. Κατά τη διάρκεια αυτών των εορτών τελούνταν θυσίες ζώων και ειδικές οικιακές τελετουργίες, για το καλωσόρισμα των νεκρών. Κάθε οικογένεια προετοίμαζε ιδιαίτερη υποδοχή για τους προγόνους της, παρασκευάζοντας τροφή και ποτό για να κατευναστεί η πείνα και η δίψα των φαντασμάτων για αίμα. Για να προστατευτούν από τα κακόβουλα πνεύματα τοποθετούσαν ή σχεδίαζαν φυλακτήρια στις πόρτες και τα παράθυρα. Οι Αθηναίοι έδεναν σχοινιά γύρω από τους ναούς τους, για να αποτρέψουν το μίασμα των ιερών από τους νεκρούς. Λέγεται ότι πριν αναχωρήσουν οι νεκροί για τον κάτω κόσμο, στο τέλος των εορτασμών προσπαθούσαν, να πάρουν μερικούς ζωντανούς μαζί τους. Συνεπώς, αν άκουγε κανείς το όνομά του μέσα στη νύχτα, δεν έπρεπε να απαντήσει. Στο τέλος της περιόδου των τριήμερων εορτασμών κάθε ρωμαϊκή ή ελληνική οικογένεια διοργάνωνε μια τελετή εξορκισμού, για να απελευθερώσει το σπίτι από τις ψυχές των νεκρών και να εξασφαλίσει ευλογία για το επόμενο έτος. Ο επικεφαλής της οικογένειας, που συνήθως ήταν ο γηραιότερος άντρας, αφού εξαγνιζόταν εκτελούσε την τελετή του εξορκισμού ρίχνοντας σπόρους πίσω του. Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι αυτού του είδους την τελετή συναντάμε μέχρι και σήμερα σε λαούς όπως οι Κινέζοι και οι Ιάπωνες, που πιστεύουν στα καλά και τα κακά πνεύματα χιλιετίες τώρα.

Τόσο στην Αρχαία Ελλάδα όσο και σε περιοχές της ανατολικής Ευρώπης ( και μάλιστα μέχρι τους τελευταίους αιώνες) προκειμένου να προστατευθούν οι ζωντανοί από τους νεκρούς, λαμβάνονταν ειδικές προφυλάξεις κατά τη διάρκεια της νεκρικής τελετής και στα μέσα του ενταφιασμού, όλες με στόχο να κρατήσουν τους νεκρούς στον τάφο. Πριν φύγει ο νεκρός από την κατοικία, οι συγγενείς περπατούσαν γύρω του τρεις φορές, μια πρακτική γνωστή ως «κύκλωση» με την οποία υπενθύμιζαν στο σώμα ότι έπρεπε να παραμείνει στον τάφο. Κατά την απομάκρυνση του σώματος από την οικία λαμβανόταν ιδιαίτερη μέριμνα έτσι ώστε ο νεκρός, ακόμη και αν όλα τα άλλα αποτύγχαναν, να μην είναι σε θέση να βρει τον δρόμο του πίσω στο σπίτι. Δεδομένου επίσης ότι το βαμπίρ επέστρεφε πάντα, για να επιτεθεί στους συγγενείς του πρώτα, αυτή η προφύλαξη ήταν ιδιαίτερα σημαντική.

Ακόμα για να δεσμεύσουν το σώμα, ορισμένες πρωτόγονες φυλές της Κεντρικής Ευρώπης έκοβαν τους τένοντες και τσάκιζαν τη σπονδυλική στήλη, προκειμένου να αποτρέψουν τη μετακίνηση, ενώ κάποιες άλλες προχωρούσαν σε ακρωτηριασμό του σώματος. Μόλις θαβόταν ο νεκρός, λίθοι συσσωρεύονταν πάνω από τον τάφο κι έτσι δεν μπορούσε να διανοιχτεί. Μερικές φορές ο ενταφιασμός γινόταν σε κάποια προσωρινή αλλαγή της κοίτης ποταμού, καθώς το νερό θεωρείται ακόμη και σήμερα αποτελεσματικός φραγμός για την περιπλάνηση οποιουδήποτε πνεύματος. Για τους νεκρούς που αυτοκτονούσαν οι διαδικασίες ήταν διαφορετικές. Συνήθως οι αυτόχειρες θάβονταν σε σταυροδρόμια με την καρδιά τους τρυπημένη με ένα παλούκι και τα μέλη τους ακρωτηριασμένα. Με αυτόν τον τρόπο οι ζωντανοί πίστευαν ότι προστατεύονταν από τους νεκρούς, που αψηφούσαν τους νόμους της φύσης και έβαζαν μόνοι τους τέλος στη ζωή τους.

Σε πολλές αρχαίες δοξασίες το είδωλο του καθρέπτη (όπως και κάθε αντανάκλαση) θεωρείτο έμψυχο. Αν το πνεύμα του νεκρού βρισκόταν κάπου κοντά, θα μπορούσε ίσως να κλέψει την ψυχή που απεικονιζόταν στον καθρέπτη και κατόπιν ο ζωντανός θα έπρεπε να τον ακολουθήσει στον κάτω κόσμο. Ο καθρέφτης υποτίθεται ότι απεικονίζει την αλήθεια και το καλό. Συνεπώς κανένα βαμπίρ ή πνεύμα δεν μπορεί, να απεικονιστεί στον καθρέφτη.

Στη νεότερη ελληνική παράδοση βρικόλακας ή στοιχειό γίνεται ο πεθαμένος με βίαιο θάνατο, μαχαιρωμένος ή γκρεμισμένος από βράχο, ή αυτός που πάνω του όταν ήταν νεκρός είχε περάσει γάτα, ποντικός ή πουλί. Επίσης, βρικόλακας γίνεται ο νεκρός στον οποίο ο ιερέας δεν διάβασε ολόκληρη τη νεκρώσιμη ακολουθία ή αυτός που ο ιερέας τον είχε καταραστεί, να μη λιώσει. Το ίδιο και ο αφορισμένος, ο αναθεματισμένος, ο τοκογλύφος, ο φονιάς, ο αμαρτωλός και γενικά όποιος μολύνθηκε από βρικόλακα, έφαγε φαγητό μολυσμένο από αίμα βρικόλακα, τον δάγκωσε βρικόλακας αλλά κι αυτός που αγάπησε πολύ κάποιον και δεν μπορεί ούτε και μετά το θάνατό του να τον αποχωριστεί. Στη μεσαιωνική Ευρώπη χωριά ολόκληρα εγκαταλείφθηκαν από τους κατοίκους τους για να γλιτώσουν από τους βρικόλακες, (ωστόσο, ιστορικές μαρτυρίες καταδεικνύουν ότι κάποιες φορές «τα βαμπίρ» ήταν ληστές μασκαρεμένοι).

Ανάμεσα σε όλη αυτή την πληθώρα των στοιχείων υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία από την Ελλάδα. Πρόκειται για τον θρύλο του «Θαλασσομάχου» από τη Σαντορίνη. Ο θρύλος θέλει τον Θαλασσομάχο, έναν γενναίο μαχητή της θάλασσας, ο οποίος παρόλο που είχε κάνει ευεργεσίες για τον τόπο, προδόθηκε, συνελήφθει και αποκεφαλίστηκε άδικα. Έτσι λοιπόν, σαν ακέφαλος κουρσάρος, έβγαινε μέσα από την θάλασσα, για να τρομάξει και συγχρόνως για να εκδικηθεί. Μόλις νύχτωνε για τα καλά, οι ντόπιοι κλειδαμπαρώνονταν μέσα στα σπίτια τους. Μάλιστα, όταν έβλεπαν και φωτάκια να κουνιούνται μέσα στο σκοτάδι ανεβαίνοντας τον Πύργο ή τον Αθηνιό (τοπωνύμια της περιοχής), τότε πλέον ήταν σίγουροι ότι ο Θαλασσομάχος είχε πάρει στο κυνήγι κάποιο δύστυχο που είχε ξεμείνει.

Ο πιο γνωστός θρύλος βρικόλακα που αφορά ιστορική προσωπικότητα είναι εκείνος του Κόμη Δράκουλα ή διαφορετικά του Βλαντ Τέπες (ή Τσέπες). H Tρανσυλβανία αποτελεί μια περιοχή της Ρουμανίας. Ο Βλαντ ο Τρίτος-Βλάντ ο Παλουκωτής-Δράκουλας-Drăculea στα Ρουμάνικα, ήταν πρίγκιπας της Βλαχίας και γεννήθηκε το 1431 στο φρούριο της πόλης Σιγκισοάρα στην Τρανσυλβανία. Ήταν ο δεύτερος γιος του Βλαντ ΙΙ Ντρακούλ, ο οποίος από το 1431αποτελούσε μέλος της «Τάξης του Δράκου (Order of the Dragon)», ενός χριστιανικού τάγματος που στόχο είχε να προστατεύσει την Ανατολική Ευρώπη από τους Οθωμανούς. Ο Βλαντ ο 3ος μυήθηκε στην «Τάξη..» στην ηλικία των 5 ετών. Επονομάστηκε Δράκουλας-Draculea, που σημαίνει γιος του δράκου. Οι ιστορικές μαρτυρίες καταδεικνύουν ότι αποτέλεσε έναν εξαιρετικό στρατιωτικό, σκληροτράχηλο ιππότη και βασιλιά, δίκαιο ηγέτη αλλά και απίστευτα σκληρό στις τιμωρίες του. Παροιμιώδεις ήταν κάποιες συμπεριφορές του, όπως για παράδειγμα η διαταγή του να παλουκωθούν 20.000 Τούρκοι στρατιώτες μαζί με τον επικεφαλής τους Χαμζά Πασά έξω από την πόλη Τιρκοβίστε. Ο Ιρλανδός λογοτέχνης Bram Stoker που στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα αποτελούσε γνωστό εκφραστή του μεταρομαντικού λογοτεχνικού κόσμου της Βρετανίας, παίρνοντας ιστορικά στοιχεία από το βίο του πρίγκιπα και εμπνεόμενος από το μυστήριο που είχε απλωθεί εκείνη την εποχή γύρω από την περίπτωση του Τζακ του αντεροβγάλτη, κατόρθωσε ύστερα από αιώνες (και συγκεκριμένα το 1897) να ζωντανέψει τον Βλαντ Τσέπες ως βρικόλακα ενός εκ των κορυφαίων έργων της παγκόσμια λογοτεχνίας του φανταστικού. Η επιτυχία του βιβλίου το έφερε και στον κινηματογράφο. Η πρώτη ταινία με αυτό το θέμα ήταν το βουβό δράμα του Γερμανού σκηνοθέτη Φ. Β. Μουρνάου με τον τίτλο «Eine Symphonie des Grauens», του 1922. Ακολούθησε το θρυλικό «Ντράκουλα» με πρωταγωνιστή τον Ούγγρο Μπέλα Λουγκόζι, το 1931. Το 1958 τη σκυτάλη πήρε ο Κρίστοφερ Λι με την ταινία «Horror of Dracula». Ακολούθησαν άλλες επτά ταινίες με πρωταγωνιστή τον ίδιο. Το 1979 γυρίστηκε το «Nosferatu, Phantom der Nacht» με τον Κλάους Κίνσκυ, ενώ το 1992 το χολυγουντιανό «B. Stokers, Dracula» του σκηνοθέτη Φ. Π. Κόπολα. Η ζωή του ιστορικού Δράκουλα αποδόθηκε στη ρουμανική ταινία «Βλαντ Τσέπες» των Μιρτσέα Μοχόρ και Ντόρου Ναστάσε, το 1976.

Ωστόσο, στο θέμα των βαμπίρ εκτός από τη μυθολογία, τις λαϊκές παραδόσεις και τις τέχνες, λόγο αναπτύσσει και η επιστήμη. Συγκεκριμένα, Ιταλοί ερευνητές υποστηρίζουν πως ανακάλυψαν στη Βενετία τα λείψανα γυναίκας βρικόλακα. Μιας γυναίκας που είχε ταφεί με ένα τούβλο στο στόμα της, πιθανότατα για να μην επιτεθεί στα θύματα της πανώλης, που σάρωσε την πόλη τον 16ο αιώνα. Στην Ευρώπη, που μαστίζονταν τότε από αρρώστιες όπως η Πανώλη και που η αποσύνθεση των πτωμάτων δεν γινόταν κατανοητή σύμφωνα με τον ανθρωπολόγο Ματέο Μπορίνι από το πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας, πιστεύονταν πως ευθύνονταν τα βαμπίρ για το αποτρόπαιο αποτέλεσμα. Ο ίδιος μας λέει πως οι άνθρωποι για να εξοντώσουν νεκρούς που θεωρούσαν βαμπίρ, έβαζαν στο στόμα τους κάτι που δεν τρωγόταν, όπως για παράδειγμα τούβλα. Βέβαια, η πιο διαδεδομένη επιστημονική εξήγηση του φαινομένου προκρίνει την άποψη ότι η νεκροφάνεια, που στο παρελθόν δεν μπορούσε να εξηγηθεί, αποτελεί τον κύριο λόγω της διάδοσης τέτοιων δοξασιών.

Τόσο στις παραδόσεις όσο και στη λογοτεχνία οι βρικόλακες παρουσιάζονται ως ανθρωπόμορφα πλάσματα που κατέχουν ιδιαίτερες δυνάμεις, όπως η μεταμόρφωση σε ζώο (νυχτερίδα, λύκο, φίδι) η σε καπνό. Έχουν συνήθως στην εξωτερική τους εμφάνιση ξεκάθαρα ή υπαινικτικά στοιχεία που προκαλούν τρόμο και αποκαλύπτουν τις κακές προθέσεις τους, όπως για παράδειγμα μακριά νύχια, άγρια ή ψυχρά μάτια και υπερμεγέθεις κυνόδοντες. Πρωταγωνιστικό ρόλο σε έργα της λογοτεχνίας του φανταστικού τα βαμπίρ άρχισαν να παίρνουν μέσα στα πλαίσια της ρομαντικής λογοτεχνίας (1750-1850). Με πρωτεργάτη τον Οράτιο Ουόλπολ, που στις αρχές της δεκαετίας του 1760 γέννησε από την πέννα του το ρεύμα της «γοτθικής νουβέλας», οι ρομαντικοί λογοτέχνες έφεραν το στοιχείο του τρόμου στο προσκήνιο του ευρωπαϊκού λογοτεχνικού στερεώματος. Στην εξέλιξη της ρομαντικής λογοτεχνίας τρόμου, οι βρικόλακες έκαναν την εμφάνισή τους, μέχρι που τελικά καθιερώθηκαν ως βασικοί χαρακτήρες μέχρι και τις ημέρες μας. Η παραγωγή γερμανικών και βρετανικών ρομαντικών έργων στα οποία συναντάμε βρικόλακες να πρωταγωνιστούν υπήρξε έντονη, ωστόσο και οι υπόλοιπες χώρες, στα πλαίσια της ρομαντικής τους δημιουργικότητας, δεν έμειναν πίσω.

Στη Γαλλία ο Θεόφιλος Γκωτιέ έγραψε το 1836 τη «Νεκρή Ερωμένη», όπου η πρώην εταίρα και μετέπειτα κληρονόμος ενός παλατιού Κλάριμοντ, αποτελεί μια από τις πλέον γοητευτικές και ηθικές γυναίκες βρικόλακες, που ερωτεύεται έναν νεαρό ιερέα. Τον κατακτά, ζουν τον έρωτά τους και κρατιέται ακμαία από το αίμα του. Δεν πίνει, όμως, πολύ για να μην του προκαλέσει προβλήματα υγείας. Μέσα σε ένα γοτθικό κλίμα ερωτισμού, μυστηρίου και τρόμου, το ζευγάρι ζει υπέροχες στιγμές, μέχρι που ο αββάς Σεραπίωνας ραντίζει με αγιασμό τον τάφο της Κλάριμοντ, σκοτώνοντάς τη για πάντα.

Στη Ρωσία ο Αλεξέι Κωνσταντίνοβιτς Τολστόι δημοσίευσε το 1841 τη νουβέλα «Βαμπίρ» (ή «Ουμπίρ» στα σλαβικά), στην οποία εξιστορεί τη δράση μιας ομάδας βρικολάκων που ανήκουν στην αριστοκρατική τάξη της χώρας. Οι περιγραφές των πλουσιοπάροχων χορών, που διοργάνωναν οι αριστοκράτες της εποχής, ένα ατμοσφαιρικό ταξίδι σε ιταλικές πόλεις με αναγεννησιακή αύρα και οι συνομιλίες με φοβισμένους χωρικούς, καθώς επίσης και οι αιματηρές συνήθειες των Ρώσων βρικολάκων, συγκροτούν μια πολύ καλή λογοτεχνική περιπέτεια, που δυστυχώς σήμερα δεν είναι ευρέως γνωστή στη χώρα μας.

Μετά το πέρας της ρομαντικής περιόδου και την κυκλοφορία του Ντράκουλα από τον Μπραμ Στόουκερ, οι βρικόλακες εκτός από βασικοί χαρακτήρες της νεότερης και της σύγχρονης λογοτεχνίας του φανταστικού, έγιναν σημείο αναφοράς επιπλέον καλλιτεχνικών εκφράσεων (από μουσικά σχήματα μέχρι παιχνίδια ρόλων). Πολλά λογοτεχνικά έργα με βρικόλακες πρωταγωνιστές μεταφέρθηκαν και στη μεγάλη οθόνη. Κάποια εξ αυτών αποτελούν τα best seller της Αnne Rice «Συνέντευξη με ένα Βρυκόλακα (Interview with the Vampire)» του 1976, «Ο Βρικόλακας Λεστάτ (The Vampire Lestat) του 1985 και «Η Βασίλισσα των καταραμμένων (The Queen of the Damned) του 1988, βάσει των οποίων γυρίστηκαν δυο κινηματογραφικές ταινίες, που είχαν μεγάλη επιτυχία. Τελευταία μεγάλη επιτυχία του είδους αποτελεί το «Λυκόφως» της Stephenie Meyer.

Ας αφήσουμε, όμως, τώρα τη φαντασία μας να ταξιδεύσει στους μαγικούς τόπους του φανταστικού και ας νιώσουμε κάτι από το συναισθηματικό κόσμο του βρικόλακα Moraine, που ζει κάπου στη μεσαιωνική Γαλλία. Όπως τον φαντάζομαι τουλάχιστον εγώ…

Το δωμάτιο του είναι αρκετά σκοτεινό, το μοναδικό φως έρχεται από ένα κερί στο μέσο του δωματίου, ακουμπισμένο πάνω σε ένα κέδρινο, καλαίσθητο γραφείο. Οι τοίχοι ζωντανεύουν κάτω από το φως του μικρού κεριού, σκιές υπερμεγέθεις τρεμοπαίζουν, πάλλονται ανήσυχα και σχηματίζουν αλλόκοτα σχήματα στις επιφάνειες του δωματίου. Κάπου στο βάθος βρίσκεται η προσωπογραφία μιας όμορφης και θλιμμένης αρχοντικής γυναίκας σε ένα κάδρο. Σπάνια βιβλία λογοτεχνίας κοσμούν τις δυο αντικριστές βιβλιοθήκες. Όμορφα καλλιτεχνικά δημιουργήματα κρέμονται πάνω απ’ το σβηστό εδώ και χρόνια τζάκι.

Η εικόνα του χώρου είναι θολή και συμπληρώνεται από την αίσθηση μιας υγρής και παγερής ατμόσφαιρας. Το μόνο που ακούγεται είναι ο ανατριχιαστικός θόρυβος μιας πένας που πότε σταματάει, πότε ξεκινάει και πότε βουλιάζει στο μελανοδοχείο μαζί με τη σκέψη του αφέντη της. Ενός αφέντη που γράφει συλλογισμένος, αναπολώντας το παρελθόν και πενθώντας για το μέλλον του. Αν μπορούσε να κλάψει, θα ανακάτευε το φρέσκο μελάνι, πιτσιλίζοντας το χαρτί με κάποιο δάκρυ του, χαρίζοντας ζωγραφιές από λεπτές γραμμές στο ποίημά του που έχει τίτλο “Παντοτινός”.

Φοβάμαι τον θάνατο.. Θέλω να ζήσω αιώνια.
Να περιδιαβαίνω τον κόσμο αλώβητος
απ’ τις πληγές, π’ αφήνει πίσω του ο χρόνος.
Ακόμη κι αν οι ίσκιοι χάσουν την υπόστασή τους,
εγώ να παραμείνω ακλόνητος και ζωντανός.
Δημιουργώντας σταθερά την μοίρα μου,
αδέσμευτος από τα “θέλω” και τα “πρέπει”
αυτού του τρωτού και μίζερου κόσμου.

Στο τέλος, αν υπάρξει ποτέ, θα είμαι ο πιο δυστυχής.
Αφού όσα έχω αγαπήσει και λατρέψει,
θα έχουν εξαφανιστεί ακόμη κι από τη θύμησή μου.
Και τα χρόνια θα περνάνε, μα εγώ θα παραμένω.
Ανίκητος για πάντα μα και αιώνια νικημένος.
Μα και πάλι εγώ θέλω να ζήσω για πάντα..
Αιώνια, παντοτινά, μέχρι το χείλος του κόσμου.
Ώσπου να έρθει εκείνη η ποθητή και μισητή ώρα,
που αφού δεν κρατεί τίποτα πραγματικά.

να ελευθερωθώ ευτυχισμένος…

Δημήτρης Σιάβας, ε. μέλος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.

- Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση :

Ο/Η PALADIN είπε...
Εξαιρετικό άρθρο. Πάντως για τα σημερινά δεδομένα έχω 2 παρατηρήσεις.

α)Τα σύγχρονα κινηματογραφικά βαμπίρ είναι πια φτηνιάρικα... δεν αποπνέουν τον γοτθικό φόβο των παλαιών... (βλέπε Twilight)

β)τα σύγχρονα πραγματικά βαμπίρ ρουφούν ενέργεια και σχεδόν μονοπωλούν τη μαχητική μας δράση.

Παρασκευή, 16 Μάρτιος, 2012

Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Υπέροχο άρθρο, υπέροχο να είσαι Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ!

Σάββατο, 17 Μάρτιος, 2012

Ο/Η Χάρης Παπαϊωάννου είπε...
Όντως τα σημερινά vamρires δεν είναι όπως τα παλιά, αλλά οι vamp γκοθούδες είναι σίγουρα πιο ενδιαφέρουσες!

Κυριακή, 18 Μάρτιος, 2012

Ο/Η Δημήτρης Αργασταράς είπε...
Πολύ καλός ο Δημήτρης Σιάβας !

Ένα ακόμη ωραίο άρθρο !

Τετάρτη, 21 Μάρτιος, 2012

Ο Λόγιος και τα Φαντάσματα

Για όσους αρέσκονται στην ανάγνωση ιστοριών υπερφυσικού τρόμου, το όνομα του Montague Rhodes James (1862-1936) δεν μπορεί παρά να αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού. Πράγματι, ο Άγγλος συγγραφέας και οι μικρές ιστορίες φαντασμάτων (ghost stories) που μας χάρισε, κατέχουν εξέχουσα θέση στο χώρο της Φανταστικής Λογοτεχνίας. Μάλιστα η περίπτωση του M. R. James είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα αφού παρά τη φήμη που απολαμβάνουν σήμερα οι ιστορίες του και την επιρροή που έχουν ασκήσει, η συγγραφή τους αποτελούσε δευτερεύουσα ενασχόληση του. Και αυτό, διότι στην εποχή του ο James ήταν αναγνωρισμένος ακαδημαϊκός, αρχαιοδίφης και μελετητής της μεσαιωνικής ιστορίας και γραμματείας. Διετέλεσε κοσμήτορας στα πανεπιστήμια του Eton και του Cambridge και τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα αφορούσαν θέματα όπως τα μεσαιωνικά χειρόγραφα, τα Βιβλικά απόκρυφα και η εκκλησιαστική ιστορία, με μεγάλο αριθμό σχετικών επιστημονικών δημοσιεύσεων. Ήταν χαρακτηριστική περίπτωση λόγιου που ένιωθε περισσότερο άνετα από οπουδήποτε αλλού μέσα σε μια βιβλιοθήκη μελετώντας παλιά χειρόγραφα. Δεν ήταν όμως απομονωμένος από το περιβάλλον του αλλά επρόκειτο για έναν ευχάριστο άνθρωπο, που απολάμβανε τις συζητήσεις και τα ταξίδια. Τις ιστορίες φαντασμάτων τις έγραφε περισσότερο για την ψυχαγωγία των φίλων του, στους οποίους συνήθιζε να τις διαβάζει στις γιορτές των Χριστουγέννων, σε ένα σκοτεινό δωμάτιο υπό το φως ενός μοναδικού κεριού. Ωστόσο, το γεγονός πως ο στόχος των ιστοριών του ήταν ψυχαγωγικός δεν μειώνει σε καμία περίπτωση την αξία και τη σημασία τους.

O όρος «ιστορίες φαντασμάτων» μπορεί να ακούγεται ξεπερασμένος αλλά μην τον αφήσετε να σας ξεγελάσει. Δεν έχουμε να κάνουμε με κοινότοπα διηγήματα όπου σαβανωμένες μορφές σέρνουν τις αλυσίδες τους σε σκοτεινούς διαδρόμους. Ο James προχώρησε το ghost story πολύ πιο μακριά, δίνοντας σημασία στον υπαινιγμό και την υπονόμευση της καθημερινής πραγματικότητας από το υπερφυσικό, χαρακτηριστικό – κατά τη γνώμη του γράφοντος – απαραίτητο για την επιτυχία μιας ιστορίας υπερφυσικού τρόμου.

Εδώ αξίζει να κάνουμε μια παρένθεση. Πολλοί σύγχρονοι συγγραφείς τρόμου αρέσκονται να περιγράφουν με λεπτομέρειες ακρωτηριασμούς, αιματηρές δολοφονίες και άλλες ακραίες καταστάσεις. Αντιθέτως, ο γράφων πιστεύει πως η πραγματική τέχνη του τρόμου βρίσκεται στον υπαινιγμό. Αυτό συμβαίνει διότι με το να υπαινίσσεται κάποιες καταστάσεις ο συγγραφέας – αντί να τις περιγράψει άμεσα – θέτει τη φαντασία του αναγνώστη σε λειτουργία, ώστε αυτή να δημιουργήσει την τελική εικόνα. Για παράδειγμα, διαβάζουμε σε μια ιστορία του James πως ο κόμης Magnus επισκέφτηκε την πόλη Chorazin για το Μαύρο Προσκύνημα και επέστρεψε φέρνοντας κάποιον ή κάτι μαζί του. Ο συγγραφέας δεν μπαίνει στη διαδικασία να ξεκαθαρίσει τί ήταν το Μαύρο Προσκύνημα ή τί ήταν αυτό το αινιγματικό “κάτι” που έφερε μαζί του ο κόμης. Μέσα σε μια σύντομη φράση όμως, δίνει το ερέθισμα που χρειάζεται η φαντασία του αναγνώστη για να ενεργοποιηθεί, να συμπληρώσει τα κενά και να σχηματίσει τις δικές της σκοτεινές και υποβλητικές εικόνες. Χωρίς εκτενείς περιγραφές, χωρίς διάθεση φτηνού εντυπωσιασμού, χωρίς κόπο, ο James πετυχαίνει να προκαλέσει ανησυχία και τρόμο και γι’ αυτό είναι ένας από τους αριστοτέχνες του είδους.

Οι ιστορίες φαντασμάτων του M. R. James κυκλοφόρησαν σε τέσσερις συλλογές: Ghost Stories of an Antiquary (1904), More Ghost Stories of an Antiquary (1911), A Thin Ghost (1919) και A Warning to the Curious (1925). Το 1931 κυκλοφόρησε το Τhe Collected Ghost Stories of M. R. James που συγκέντρωνε τα περιεχόμενα των τεσσάρων παραπάνω συλλογών και μερικά επιπλέον διηγήματα. Στα ελληνικά κυκλοφορεί η πρώτη συλλογή με τον τίτλο Ιστορίες φαντασμάτων ενός αρχαιοδίφη από τις εκδόσεις Ars Nocturna.

Αν και – στα πλαίσια αυτού του άρθρου – σκοπός μας δεν είνι η ανάλυση αλλά μια σύντομη παρουσίαση του έργου του, έχει ενδιαφέρον να σημειώσουμε πως ο James έγραφε για πάρα πολύ τρομακτικά πράγματα χωρίς υστερίες και μελοδραματισμούς, με ένα ανάλαφρο ύφος που παραπέμπει σε φιλική συζήτηση. Σχετικά με τη φύση των φαντασμάτων, πίστευε πως οι υπερφυσικές οντότητες πρέπει απαραιτήτως να είναι εχθρικές απέναντι στον άνθρωπο ενώ άφηνε πολλά σημεία στις ιστορίες του χωρίς εξήγηση, μεγιστοποιώντας με τον τρόπο αυτόν την αβεβαιότητα του αναγνώστη. Επιπλέον φρόντιζε οι ιστορίες του να διανθίζονται με ένα διακριτικό χιούμορ ενώ πολύ συχνά έκανε χρήση σε αυτές των ακαδημαϊκών του γνώσεων. Ο ίδιος ο H. P. Lovecraft ήταν θαυμαστής του έργου του James για τον οποίο έγραψε πως είναι «προικισμένος με σχεδόν διαβολική δύναμη να προκαλεί φρίκη, ξεκινώντας από το κέντρο της πεζής καθημερινής ζωής και προχωρώντας με σιγανά βήματα».

Τί θα συναντήσει όμως ο αναγνώστης μέσα στις σελίδες των βιβλίων του Άγγλου συγγραφέα; Διαβάζοντας τις ιστορίες φαντασμάτων του James, διακρίνεται ένα βασικό μοτίβο που συναντάται σε πολλές από αυτές. Υπάρχει ένας ανυποψίαστος ήρωας που συνήθως είναι λόγιος ή αρχαιοδίφης (όπως ήταν και ο ίδιος ο James) ενώ η δράση εξελίσσεται σε ένα εξοχικό μέρος, σε μια αρχαία εκκλησία ή σε μια παλιά πόλη. Ο ήρωας ανακαλύπτει κάποιο αρχαίο αντικείμενο και η ανακάλυψη αυτή δρομολογεί μια σειρά γεγονότων με το υπερφυσικό στην αρχή να εισχωρεί αδιόρατα στην καθημερινότητα του ήρωα και να τη διαταράσσει σταδιακά, για να οδηγηθούμε πολύ γρήγορα στην κορύφωση, όπου επέρχεται η πλήρης ρήξη με την ασφάλεια του κόσμου μας και ο ήρωας έρχεται αντιμέτωπος με την εκδήλωση του κακόβουλου και απειλητικού φαντάσματος. Ίσως η πιο αντιπροσωπευτική ιστορία του James – η οποία ενσωματώνει όλα τα παραπάνω στοιχεία - είναι το “Oh whistle, and I’ll come to you, my lad”, στο οποίο ο ήρωας ανακαλύπτει μια αρχαία σφυρίχτρα σε κάποια ερείπια μιας μονής των Ναϊτών που βρίσκεται στην αγγλική εξοχή και αφού κάνει το λάθος να την χρησιμοποιήσει, προκαλεί την εμφάνιση ενός από τα πιο αλησμόνητα φαντάσματα στην ιστορία της Φανταστικής Λογοτεχνίας. Στο Canon Alberic’s scrapbook, το αντικείμενο που προκαλεί την εμφάνιση της μοχθηρής υπερφυσικής οντότητας είναι ένα παλιό λεύκωμα, στο The uncommon prayer-book ένα προσευχητάρι, στο A warning to the curious ένα αρχαίο αγγλοσαξονικό στέμμα το οποίο ξεθάβει ο απερίσκεπτος ήρωας, ενώ στο The diary of Mr Poynter ένα παλιό ύφασμα με διακοσμητικό σχέδιο.

Ωστόσο, η κορυφαία δημιουργία του James ξεφεύγει από το παραπάνω μοτίβο. Πρόκειται για το διήγημα Count Magnus. Σε αυτό, ο συγγραφέας, κύριος Wraxall, ταξιδεύει στη Σουηδία και μελετάει τα αρχεία μιας παλιάς αριστοκρατικής οικογένειας, προκειμένου να αντλήσει υλικό για ένα βιβλίο του. Κατά την διάρκεια της έρευνας του συναρπάζεται με την προσωπικότητα ενός προγόνου της οικογένειας, του μυστηριώδη κόμη Magnus για τον οποίο κυκλοφορούν πολλές σκοτεινές φήμες. Τελικά ο – εδώ και αιώνες – νεκρός κόμης με τον αποτρόπαιος υπηρέτης του, θα ανταποδώσουν το ενδιαφέρον του κυρίου Wraxall με ολέθριες συνέπειες για τον τελευταίο. Η περιγραφή της ανάγλυφης παράστασης στη σαρκοφάγο του κόμη, η αφήγηση του πανδοχέα για την τύχη των δύο χωρικών που αποφάσισαν να κυνηγήσουν μέσα στο δάσος το οποίο ανήκε στον νεκρό γαιοκτήμονα, η συγκλονιστική τελευταία επίσκεψη του κυρίου Wraxall στο μαυσωλείο και τα τελικά αποσπάσματα από τις σημειώσεις του, είναι μερικά από τα στοιχεία που καθιστούν το Count Magnus έναν θρίαμβο της λογοτεχνίας τρόμου.

Στο διήγημα Casting the runes – στο οποίο βασίστηκε η κλασική ταινία τρόμου Night of the demon – κυριαρχεί η μορφή του διαβολικού κου Karswell που αποζητά να εκδικηθεί με υπερφυσικά μέσα τον κύριο Dunning που απέρριψε ένα βιβλίο του πάνω στην αλχημεία. Πέρα από την ενδιαφέρουσα βασική πλοκή της ιστορίας, ξεχωρίζουν η περιγραφή της σκοτεινής παράστασης που στήνει ο Karswell για τα παιδάκια της γειτονιάς του από καθαρή μοχθηρότητα προκειμένου να τα τρομάξει και η τελική, αινιγματική αναφορά σε κάτι δυσοίωνο που ακούστηκε να λέει ένα άλλο θύμα του Karswell στον ύπνο του (φυσικά δεν μαθαίνουμε ποτέ τι ήταν αυτό).

Από τις πιο δυνατές ιστορίες του James είναι και το A view from a hill όπου ένα περίεργο ζευγάρι κιάλια γίνεται η αφορμή για να μάθουμε πως ο κύριος Baxter προσπάθησε να δει μέσα από τα μάτια των νεκρών και πως αυτοί τελικά τον εκδικήθηκαν. Αν και ο James θεωρούσε πως οι υπερβολικές περιγραφές βίας πρέπει να αποφεύγονται, στα διηγήματα Lost hearts και An evening’s entertainment υπάρχει αρκετό αίμα. Ειδικά το πρώτο με τον αποκρυφιστή που αφαιρεί τις καρδιές από μικρά παιδιά ενώ αυτά είναι ακόμα ζωντανά, είναι από τις πιο «ενοχλητικές» ιστορίες του συγγραφέα.

Άλλες αξιόλογες ιστορίες του James είναι τα The stalls of Barchester cathedral και An episode of cathedral history, όπου ο χώρος εκδήλωσης των εκδικητικών φαντασμάτων είναι ένας παλιός καθεδρικός ναός, το Number 13 με το δωμάτιο ενός ξενοδοχείου που δεν θα έπρεπε να υπάρχει και τον ενοχλητικό ένοικο του, το The treasure of abbot Thomas στο οποίο ένα πράγμα φρουρεί τον θησαυρό του ηγούμενου μέσα στο πηγάδι, το The story of a disappearance and an appearance με την περιγραφή του αλλόκοτου και τρομακτικού ονείρου. Και φυσικά το έργο του James δεν εξαντλείται στα παραπάνω διηγήματα αφού όλες οι ιστορίες που έγραψε, ακόμα και αυτές που είναι πιο αδύναμες, παρουσιάζουν ενδιαφέρον. Απομένει στον αναγνώστη να τις ανακαλύψει και να βυθιστεί σε έναν κόσμο σκοτεινών νύξεων και απειλητικών υπερφυσικών παρουσιών.

Κλείνοντας το άρθρο αυτό, μπορούμε να πούμε πως δικαίως ο M. R. James εξακολουθεί να θεωρείται σήμερα – 75 χρόνια μετά τον θάνατο του – ο σπουδαιότερος συγγραφέας ιστοριών με φαντάσματα. Τα έργα του συνεχίζουν να εκδίδονται και να προκαλούν ανατριχίλες ενώ το στυλ που καθιέρωσε έχει επηρεάσει πάρα πολλούς συγγραφείς του χώρου. Φαντάζομαι πως ο ίδιος ο James βρίσκεται κάπου πέρα από τον Χώρο και τον Χρόνο παρέα με τον Blackwood, τον Machen, τον Lovecraft και πολλούς άλλους μεγάλους του Φανταστικού, συγκεντρωμένοι σε κάποιο μυστικό, μισοφωτισμένο δωμάτιο, να αφηγούνται σκοτεινές ιστορίες ο ένας στον άλλον. Εμείς παραμένουμε εγκλωβισμένοι σε αυτή τη διάσταση και συνεχίζουμε την περιπλάνηση μας, αναζητώντας το παράξενο και το τρομακτικό με μόνη συντροφιά τα βιβλία τους και τα οράματα τους. Ο δρόμος μας είναι ακόμα μακρύς...

''Κιμμέριος'', μέλος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.

- Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση :

Ο/Η Lord Ruthven είπε..
Εξαιρετικό άρθρο για μια μεγάλη μορφή του Φανταστικού. Ο άνθρωπος από την αυγή της ιστορίας έχει ως κινητήρια δύναμή του τη φόβο της θνητότητας. Η γνώση οτι αναπόφευκτα θα έρθει το τέλος είναι αυτή που ωθεί το άτομο να ενεργοποιήσει τη φαντασία του, να παράξει πολιτισμό, να σκεφτεί και να διανοηθεί, να προσπαθήσει να κάνει πράξη τις ιδέες του μέσα στον περιορισμένο του χρόνο. Φιλοδοξία του είναι να αφήσει παρακαταθήκη για τις επόμενες γενεές το έργο του και μέσω αυτού να αποκτήσει ίσως ένα είδος αθανασίας. Η ικανότητα να ολοκληρώσεις στόχους και έργα μέσα στη ζωή σου γίνεται βασικό στοιχείο της ανθρώπινης ύπαρξης.

Όμως ο θάνατος είναι και κάτι το τρομέρο και ανεξερεύνητο, κάτι από το οποίο ο άνθρωπος δεν μπορεί να γυρίσει. Είναι αφύσικο να γυρίζεις από το θάνατο και αν το κάνεις εμποτίζεσαι με την αύρα του παραλόγου, αλλοτριώνεσαι, χάνεις την επαφή με ο,τι αγαπούσες και θεωρούσες δικό σου. Αν έχεις επιστρέψει σημαίνει οτι έχεις αφήσει εκκρεμότητες που δεν ολοκλήρωσες μέσα στον χρόνο που σου δόθηκε. Άρα, αφού η περιορισμένη διάρκεια είναι ένα από τα βασικά στοιχεία που ορίζει την έννοια Άνθρωπος, κατά μια έννοια έχεις αποτύχει ως ανθρώπινη φύση στο θεμελιακό επίπεδο, είσαι κατά την αγγλοσαξωνική ορολογία abomination. Δεν έχει σημασία αν κάτι σου στέρησε τη ζωή πολύ πριν τη φυσιολογική λήξη της. Οι άνθρωποι φοβούνται πολύ αυτό που αισθάνονται οτι μπορεί να συμβεί και στους ίδιους, νιώθωντας ένα ανάμεικτο συναίσθημα τρόμου προς μια ενδεχόμενη παρόμοια δικιά τους μοίρα και μια απέχθεια και αποστροφή προς το άτομο που απέτυχε να ικανοποιήσει τη φύση του. Από την άλλη, οι νεκροί που αισθάνονται ενστικτωδώς την αποτυχία τους και την περιφρόνηση των ζωντανών, γίνονται όντα γεμάτα μίσος για όσους θα έχουν έστω την ευκαιρία να πετύχουν όσα εκεί δεν κατάφεραν και καταλήγουν να απολαμβάνουν να προκαλούν στους άλλους τον τρόμο οτι θα καταλήξουν σαν και αυτούς.

Αυτή η φοβία των εκκρεμοτήτων είναι που δημιουργεί τη φοβία προς το φάντασμα, όχι ο φόβος οτι θα μας σκοτώσει, αλλά οτι θα το κάνει πριν τελειώσουμε τις υποθέσεις μας σε αυτόν τον κόσμο, αναγκάζοντάς μας να γίνουμε σαν και αυτό. Αυτή η φοβία αλλά και η υποσυνείδητη βεβαιότητα οτι θέλει να το κάνει για να απλώσει την υπέρτατη και αιώνια δυστυχία που το ίδιο νιώθει.
Τετάρτη, 07 Μάρτιος, 2012

Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Είναι γνώρισμα του Κιμμέριου να αποκαλύπτει λογοτεχνικά διαμάντια στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό..
Τετάρτη, 07 Μάρτιος, 2012

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Πολύ καλό άρθρο. Θυμάμαι τον Μάγκνους από τις ανθολογίες ωρόρα...
GUARDIAN LORD
Παρασκευή, 09 Μάρτιος, 2012

Ο/Η Χάρης είπε...
Ωραία παρουσίαση ενός σχεδόν άγνωστου στην Ελλάδα λογοτέχνη. Μπράβο.
Σάββατο, 10 Μάρτιος, 2012

Ο/Η PALADIN είπε...
Χαιρετώ τη Λέσχη των πραγματιστών των μύθων και τον Κιμμέριο με τους σπουδαίους λογοτέχνες που μας γνωρίζει...
Κυριακή, 11 Μάρτιος, 2012

Ο/Η Δημήτρης Αργασταράς είπε...
Ένα πολύ καλό άρθρο, που άρεσε πολύ - αν κρίνουμε και από τα πολλά likes που απέσπασε στο facebook :)

Ο Κιμμέριος είναι ένας από τους πιο βαθύς γνώστες της φανταστικής λογοτεχνίας, μελετητής της στις πρωτότυπες γλώσσες...
Κυριακή, 11 Μάρτιος, 2012

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Ευχαριστώ για την αναδημοσίευση του κειμένου μου και για τα καλά σας λόγια παίδες! Πολύ ενδιαφέρουσα η ανάλυση του Lord Ruthven. Τον χαιρετισμό μου σε όλους!!
Κιμμέριος
Κυριακή, 11 Μάρτιος, 2012