'Ηρωες του Στέλιου Ανεμοδουρά

του Χρήστου Νάστου      


Όταν ένα περίπου χρόνο πριν, είχα πληροφορηθεί από έναν εκλεκτό φίλο τα σχέδια για τη δημιουργία του βιβλίου «Ήρωες του Στέλιου Ανεμοδουρά» και την κυκλοφορία του από τις Εκδόσεις C&C Publications, τίποτε δε με προϊδέαζε για το τελικό αποτέλεσμα, όταν αυτό ήρθε στα χέρια μου το απόγευμα της Παρασκευής 13 Νοεμβρίου στο στήσιμο του αξέχαστου διημέρου του Athens Con. Εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα πραγματικό εκδοτικό κομψοτέχνημα που τιμά στο έπακρο τόσο τους δημιουργούς του όσο και τον εκδότη του, μα κυρίως τιμά το έργο και την τεράστια προσφορά του αείμνηστου Στέλιου Ανεμοδουρά. 


Το βιβλίο ουσιαστικά, χωρίζεται σε τρία μέρη. Το πρώτο αφορά την περίοδο 1946-1968 και αναφέρεται σε εμβληματικούς τίτλους-αφηγηματικής μορφής- όπως οι θρυλικοί «Υπεράνθρωπος», «Μικρός Ήρωας», «Γκρέκο» μα και σε δεκάδες λιγότερο γνωστά αλλά εξίσου αξιόλογα και με ιστορική αξία περιοδικά, όπως ο «Μικρός Ζορρό», ο «Μικρός Μπουρλοτιέρης» (ένα έξοχο ιστορικό ανάγνωσμα!), «Πλανητάνθρωπος», «Καλ», «Τάργκα» μεταξύ δεκάδων άλλων τίτλων. Την ευθύνη της συγγραφής αυτού ανέλαβε ο Γιώργος Βλάχος ως ο σημαντικότερος γνώστης και ερευνητής  του χώρου πέρα από κάθε αμφιβολία. Εξαιρετική πένα, υπέροχα δοσμένα κείμενα με έμφαση στην λεπτομέρεια, χάρτινα ανάγλυφα μιας ολόκληρης εποχής.

Η σκυτάλη περνά στον πολυπράγμων συγγραφέα Γιώργο Πολ. Παπαδάκη και στην χρυσή -για τα κόμικς των εκδόσεων Ανεμοδουρά- εποχή 1969-1979. «Μπλεκ» και «Ζαγκόρ» έχουν την αναμφισβήτητη πρωτοκαθεδρία, με τα «Τζάγκουαρ», «Πινόκιο», «Μπόζο», «Σινεάκ», «Τζόννυ Λόγκαν» και «Κοκομπίλ» να ξεχωρίζουν μεταξύ πολλών άλλων, από την εποχή της εκδοτικής έκρηξης των εικονογραφημένων περιοδικών τίτλων στην Ελλάδα. Άφθονο πληροφοριακό υλικό, σωστά δομημένο από έναν  έμπειρο ερευνητή του χώρου.

Το τρίτο μέρος ανήκει στην εξίσου πλούσια και ενδιαφέρουσα  περίοδο 1980-2000 (το έτος αυτό πεθαίνει δυστυχώς ο Στέλιος Ανεμοδουράς) και συνεχίζει μέχρι σήμερα, στο δυναμικό εκδοτικό παρόν του Λεωκράτη Ανεμοδουρά. Το κομμάτι αυτό ανήκει στη νοσταλγική πένα του Νίκου Νικολαίδη, ακούραστου δημιουργού, συγγραφέα, συλλέκτη και ερευνητή των κόμικς. Υπάρχει όμως και τέταρτο μέρος.  Και αυτό δεν είναι άλλο από μία ιστορία σε μορφή αφηγήματος του «Μικρού Ήρωα» σε κείμενο του Γιώργου Βλάχου, καθώς και δυο πολύ καλές comicιστορίες του «Μπλεκ» («Το τίμημα της προδοσίας», «Η επιστροφή της μάγισσας Νέκμεκ») σε σενάριο των Νικολαίδη-Παπαδάκη αντίστοιχα. Και οι τρεις ιστορίες χαίρουν της εξαιρετικής (δίχως ίχνος υπερβολής!) εικονογράφησης του Κώστα Φραγκιαδάκη.


Το βιβλίο «Ήρωες του Στέλιου Ανεμοδουρά» εστιάζει σε κάθε τίτλο ξεχωριστά, προσφέροντας πλήρη και αναλυτικά στοιχεία (συγγραφείς, σελίδες, εκδοθέντα τεύχη, τίτλοι αυτών, σελίδες, διαστάσεις, συχνότητα κυκλοφορίας), καθώς και πληθώρα έγχρωμων εξωφύλλων και εσωτερικών εικόνων. Έχει γίνει θαυμάσια δουλειά στο γραφιστικό κομμάτι, καθώς και στην συνολική εικόνα του (έξοχη ποιότητα χαρτιού-velvet 15gr, εκτύπωσης, χρωματισμού)  που έχει ως αποτέλεσμα να κρατάμε στα χέρια μας το καλύτερο βιβλίο του είδους του τα 1δέκα τελευταία χρόνια τουλάχιστον, και σίγουρα ένα από τα πλέον ολοκληρωμένα που έχουν γραφεί ποτέ και αφορούν την εκδοτική έρευνα-καταγραφή του συγκεκριμένου είδους.

Και επειδή πρέπει να βρω και κάτι αρνητικό θα το κάνω! Θεωρώ πως τίτλοι όπως ο «Μικρός Ιππότης» και το «Ροντέο» -με 224 και 118 τεύχη αντίστοιχα- άξιζαν παραπάνω από μία περιληπτική σελίδα παρουσίασης. Το ίδιο ισχύει και για το ιστορικό περιοδικό «Κατερίνα». Αυτό φυσικά δεν αφαιρεί τίποτε από την συνολική αξία αυτού του εκπληκτικού, όσο και χορταστικού από κάθε άποψη, ερευνητικού πονήματος. Ένα βιβλίο που θα βρει τη θέση του σε κάθε βιβλιοθήκη ρομαντικών αναγνωστών και συλλεκτών που μεγάλωσαν με όμορφα περιοδικά μιας άλλης, σίγουρα ομορφότερης εποχής…

Το βιβλίο αυτό δημιουργήθηκε από μία ομάδα ανθρώπων με αστείρευτο μεράκι, πάθος και πραγματική αγάπη για το αντικείμενο με το οποίο καταπιάστηκαν. Και ο εκδότης του το μεταμόρφωσε ιδανικά σε ένα πραγματικό εκδοτικό κόσμημα καθώς επίσης και σε έναν αχώριστο σύντροφο, πλέον, για τον γράφοντα. Κώστα, Γιώργο, Νίκο, Γιώργο, Λεωκράτη σας ευχαριστώ… που δημιουργήσατε κάτι τόσο όμορφο σε μία τόσο αντιαισθητική εποχή. 

Σχόλια:
ΑνώνυμοςΟ Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Εξαιρετική δουλειά. Εύγε στον Λεωκράτη και στους συντελεστές του βιβλίου.

ΥΓ. Ο τρόπος που ζωγράφισε ο Φραγκιαδάκης τον Μπλεκ είναι καταπληκτικός
Δευτέρα, 14 Δεκεμβρίου, 2015
 
Ανώνυμος Ο Ανώνυμος είπε...
Τα κλασσικά εικονογραφημένα αξίζουν σαν κόμικς?
Πέμπτη, 17 Δεκεμβρίου, 2015
 
Ανώνυμος Ο Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Ανώνυμε, φρονώ πως αξίζουν σίγουρα για τους αναγνώστες της κλασικής λογοτεχνίας. Δεν μπορώ να μιλήσω με βεβαιότητα για τους αναγνώστες των comics, ιδίως για εκείνους των νεαρών ηλικιών, γιατί δίνουν πολύ μεγάλη έμφαση στο σχήμα και στα χρώματα.
Για τους παλιούς πάντως, τόσο τους "κομικάδες" όσο και τους αναγνώστες της κλασικής λογοτεχνίας, τα "Κλασσικά Εικονογραφημένα" αποτελούν σημαντικό ανάγνωσμα.
Πέμπτη, 17 Δεκεμβρίου, 2015
 Διαγραφή
Blogger Ο tzortzadams είπε...
Φυσικά και αξίζουν και για τους φίλους των κόμικς. Αρκετά εξ αυτών αποτελούν άρτιες μεταφορές του λογοτεχνικού κειμένου με πολύ καλή εικονογράφηση. Προτείνω ανεπιφύλακτα των Κωνσταντίνο Παλαιολόγο σε αριστουργηματική εικονογράφηση του μεγάλου Μποστ. Η σειρά αυτή μεγάλωσε γενιές αναγνωστών, διόλου τυχαίο αυτό. Δεν είναι όλα στο ίδιο επίπεδο φυσικά!
Πέμπτη, 24 Δεκεμβρίου, 2015
 
Blogger Ο tzortzadams είπε...
Καθώς και το υπέροχο Christmas carol. Στα κλασικά εικονογραφημένα βρίσκεται και η καλύτερη του μεταφορά σε κόμικ!!!
Πέμπτη, 24 Δεκεμβρίου, 2015

''Μαριονέτες''


του Σταμάτη Μαμούτου


Όταν πριν από λίγο καιρό είδα σε μια διαφήμιση ότι στους κινηματογράφους θα προβαλλόταν ένα ελληνικό θρίλερ, το οποίο θα διέθετε δυνατό –για τα δεδομένα της χώρας μας– καστ ηθοποιών και καλή παραγωγή, η αλήθεια είναι πως ένα αμυδρό χαμόγελο αισιοδοξίας έσπασε στο μόνιμα συννεφιασμένο, κατά τους τελευταίους μήνες, πρόσωπό μου. Έχοντας μόλις παρακολουθήσει τελικά το έργο, ομολογώ ότι το χαμόγελό εκείνο έγινε πλατύτερο. Βεβαίως, αναφέρομαι στο κινηματογραφικό έργο που φέρει τον τίτλο «Μαριονέτες» και έχει σκηνοθετήσει ο Παντελής Καλατζής. 


Στις «Μαριονέτες» τους ρόλους του σεναρίου υποδύονται ηθοποιοί όπως ο Γιώργος Κιμούλης, ο Αλέξης Γεωργούλης, η πολύ καλή Γιούλικα Σκαφίδα, ο Τάσος Νούσιας, ο Άκης Σακελαρίου, η Κλέλια Ρένεση, ο Γιώργος Χρανιώτης, η Σόφη Ζανίνου, η Ναταλία Δραγούμη, ο Γεράσιμος Σκιαδαρέσης και άλλοι. Όπως θα θυμάται ο παλιός μου συμμαθητής και cinefil Δημήτρης Πατμανίδης, σε παλαιότερή μας συζήτηση του είχα εκφράσει την απορία αν θα μπορούσαν Έλληνες ηθοποιοί να σηκώσουν το ερμηνευτικό βάρος μιας παραγωγής, η οποία θα υπερέβαινε τα δεδομένα της μετριότητας στην οποία έχει περιέλθει τις τελευταίες δεκαετίες ο ελληνικός κινηματογράφος. Να, λοιπόν, που οι «Μαριονέτες» μου έδωσαν την ευκαιρία να το διαπιστώσω. Και μάλιστα, η απάντηση που προέκυψε είναι πέρα από κάθε αμφιβολία θετική. Άλλος λιγότερο και άλλος περισσότερο, οι πρωταγωνιστές της ταινίας κατάφεραν, σε γενικές γραμμές, να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της.

Οι «Μαριονέτες» είναι ένα δυνατό θρίλερ που θεματολογικά κινείται κάπου ανάμεσα στα «Πορφυρά Ποτάμια» και στον «Κώδικα Ντα Βίντσι», ενώ υπάρχουν και σκηνές που αποκαλύπτουν σκηνοθετικές επιρροές από την «Ένατη Πύλη» του Ρομάν Πολάνσκι. Η ταινία του Καλαντζή αποπνέει  μια ατμόσφαιρα άλλοτε ρομαντικά σκοτεινή και άλλοτε αγωνιώδη. Τοπία της ελληνικής επαρχίας και όμορφα σημεία του αγαπημένου μου κέντρου των Αθηνών, όπως η σιδερένια πύλη του κτιρίου που φιλοξενούσε μεσαιωνικό ιπποτικό τάγμα στην οδό Ακαδημίας, συνθέτουν τον φαντασιακό πίνακα της φιλμικής αφήγησης, εντός του οποίου ξεδιπλώνεται η υπόθεση του έργου.      


Η εν λόγω υπόθεση έχει ως αφετηρία την δολοφονία ενός δημοσιογράφου. Ένας συνάδελφός του αρχίζει να ερευνά τα στοιχεία του φόνου και ξετυλίγοντας το κουβάρι ανακαλύπτει ότι το μυστηριώδες αυτό έγκλημα αποτελεί σημείο που τέμνονται αντίρροπα συμφέροντα και σχεδιασμοί μεγαλοαστών επιχειρηματιών, ανθρώπων του υποκόσμου, αξιωματικών της αστυνομίας, προσώπων των media και της πολιτικής. Ωστόσο, το μεγάλο μυστικό που απειλείται με αποκάλυψη είναι πως όλοι αυτοί συνδέονται αφανώς στο δίκτυο πανίσχυρων, μυστικών, μασονικών οργανώσεων.

Μπορεί σε ορισμένες σκηνές της ταινίας τα συμπεράσματα να προκύπτουν ευκολότερα απ’ ότι θα έπρεπε. Μπορεί, επίσης, σε κάποια σημεία που οι διάλογοι αποκτούν φιλοσοφικό και θεωρητικό υπόβαθρο να χρειαζόταν μεγαλύτερη γνώση και προσεκτικότερη επιμέλεια. Ενδεχομένως η σκηνή στην οποία ο δημοσιογράφος διεισδύει στα άδυτα της μυστικής εταιρίας να υφίσταται απλώς και μόνο για να αποτυπώσει –με σαγηνευτικό είναι η αλήθεια τρόπο– την ελληνική εκδοχή της παρόμοιας σκηνής που υπάρχει και στο «Μάτια Ερμητικά Κλειστά» του Κιούμπρικ. Επιπλέον, η επανάληψη κάποιων κλισέ, όπως για παράδειγμα αυτού των μόνιμα κουστουμαρισμένων μπράβων (ακόμη κι όταν εκείνοι δρουν επιχειρησιακά), αποτελούν αφηγηματικά φάλτσα και ενδεχομένως υπόρρητα απομεινάρια επιρροών της αισθητικής ταινιών τύπου «Pulp Fiction». Ίσως, τέλος, μια δεύτερη παρακολούθηση να αποκαλύψει επιμέρους νοηματικές αδυναμίες. Εντούτοις, τίποτε από τα παραπάνω δεν είναι τόσο σοβαρό ώστε να αλλάξει το τελικό συμπέρασμα. Οι «Μαριονέτες» είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα ταινία. Μια ταινία που μεγαλώνει συνολικά την αξία του ελληνικού κινηματογράφου.


Ιδιαίτερης μνείας αξίζει η προσέγγιση του σκηνοθέτη και των σεναριογράφων[1] στο φαινόμενο των τεκτονικών μυστικών οργανώσεων. Μια προσέγγιση η οποία, μολονότι στην κινηματογραφική της αφήγηση, και προκειμένου να σαγηνεύσει τον θεατή, αποκτά γνωρίσματα φαντασιακής ατμοσφαιρικότητας αντίστοιχης με εκείνης των σύγχρονων ιστορικών μυθιστορημάτων τύπου Νταν Μπράουν, υπενθυμίζει ταυτόχρονα –σε όσους σκέπτονται πολιτικά– την ύπαρξη ενός κοινωνικοπολιτικού φαινομένου βαθιά συστημικού, αφανούς και διαχρονικά ύποπτου. Μια προσεκτική ματιά σε ορισμένες λεπτομέρειες, όπως για παράδειγμα εκείνη της αλβανικής καταγωγής των μαφιόζων που λειτουργούν ως μπράβοι και εκτελεστές των εν ελλάδι μασονικών στοών, ενδεχομένως να αποκαλύπτουν περαιτέρω στοιχεία του φαινομένου. Στοιχεία που ασφαλώς, όπως δείχνει και η ταινία, οι δημοσιογράφοι -για κάποιον παράξενο λόγο- δεν αποκαλύπτουν ποτέ. Κοντολογίς, για μια ακόμη φορά, η φανταστική αφήγηση αποκαλύπτει την αλήθεια, σε όσους, βέβαια, δύνανται να την αντιληφθούν και να την αντέξουν.

Συνοψίζοντας, προτείνω ανεπιφύλακτα τις «Μαριονέτες» σε όλους τους αναγνώστες της λογοτεχνίας του φανταστικού και στους φίλους του κινηματογράφου. Μετά από πολλά χρόνια μια ελληνική ταινία ανταγωνίζεται  με κάποιες αξιώσεις τις μεγάλες παραγωγές του εξωτερικού.      





[1] Παντελής Καλατζής, Λάζαρος Μπαλαούρας, Αλέξης Γεωργούλης

Αποδόσεις ποιημάτων

                                                 από τον Τραγωδάνο


Ozymandias of Egypt
Ποίημα τοῦ Πέρσυ Μπὺς Σέλλεϋ



Στὸν Φίλιππο Βαβουλάκη

Ἔσμειξα μὲ ταξιδιώτη ποὖρθεν ἀπὸ ἀρχαία γῆ,
μοὖπε: «Δυὸ γιγάντεια πόδια, λίθινα, δίχως κορμί,
ἐντὸς τῆς ἐρήμου στέκουν… Καὶ παρέκει, ἀπὸ τὴν ἄμμον
ὄψι ὅλο ῥωγμὲς προεξέχει κ’ ἡ ἀπαρέσκεια ποὔχει πάνω

στὰ συνοφρυωμένα χείλη κ’ ἡ στυγνοῦ δεσπότου χλεύη,
μᾶς γνωρίζουν πὼς ὁ γλύπτης καλῶς ξέκρινε τὰ πάθη,
ὥστε ἐπιζοῦν ἀκόμα, στ’ ἄψυχου ὑλικοῦ τὴν σκάφη,
καὶ ἡ χεὶρ ποὺ τὰ ἐμιμήθη κ’ ἡ καρδιὰ ποὺ εἶχαν θρέψει.

Κ’ ἕνα ἐπίγραμμα στὸ βάθρο, μὲ παρόμοια λόγια, κεῖται:
Βασιλεὺς τῶν βασιλέων, ὁ Ὀσυμανδύας εἰμί:
Σεῖς, τὰ ἔργα μου ὁρᾶτε, δυνατοί, καὶ ἀπελπιστεῖτε!

Τίποτε σιμὰ νὰ ἐσώθη. Τὸν ἀργὸ θάνατο, ζώνουν,
τοῦ κυκλώπειου ἐρειπίου, δίχως ὅρια καὶ γυμνοί,
ἔρμοι κι ὁμαλοὶ ἀμμοτόποι ποὺ ὣς τὰ πέρατα ἁπλώνουν».

Πίνακας: Alfred Clint


The Rose of the World
Ποίημα τοῦ Γουίλλιαμ Μπάτλερ Γέιτς



Ποιός ὀνειρεύτ’ ἡ ὀμορφιὰ πώς, ὄνειρον, περνᾶ;
Γιὰ τέτοια χείλη κόκκινα κι ἀγέρωχα ὅλο ὀδύνη,
-ὀδύνη ὅτι θαῦμα νηὸ δὲν μέλλει νἄρθει πιά-
σὲ νεκρικὴ φεγγοβολὴν ἡ Τροία μῦθος γίνη
καὶ πέθαναν τοῦ Οὔσνα τὰ παιδιά.

Ἐμεῖς κι ὁ κόσμος ποὺ μοχθεῖ εἴμαστε ποὺ περνοῦμε:
Ἐν μέσῳ ἀνθρώπινων ψυχῶν ποὺ ὑποχωροῦν μὲ δισταγμὸ
σὰν τὰ θολὰ τὰ ὕδατα, κατάκρυα ποὺ κυλοῦνε,
ὑπὸ τῶν ἄστρων τὴν πομπή, τ’ οὐράνιου θόλου τὸν ἀφρό,
ζεῖ πάντα ἡ μοναχική της ἡ μορφή.

Ὑποκλιθεῖτε ἀρχάγγελοι ἐντὸς τοῦ οἴκου σας τοῦ θαμποῦ:
Προτοῦ σεῖς κἂν ὑπάρξετε ἢ ἄλλης καρδιᾶς ῥυθμός,
βαριεστημένη καὶ ἁβρὴ παράστεκε στὸν θρόνο Αὐτοῦ,
τὸ Πᾶν Οὗτος ἐποίησεν νἆναι χλοερὰ ὁδὸς
στὴν θέα τοῦ ὡραίου της ποδιοῦ.

Φωτογραφία: Alice Boughton

Ποίημα Χωρίς Όνομα

                                                          του Μπρούνο Λάντσι

Ο περιπλανώμενος ιππότης επιστρέφει από τον
πόλεμο.

Περήφανο βλέμμα, στήθος θρεμμένο από την δόξα,
όρθιο το κοντάρι.

Ο γενναίος επιστρέφει στην πραγματικότητα,
αφήνοντας την φτερωτή στιγμή ενός ονείρου,
του να είναι ήρωας,
του να ζει για τη μάχη.

Για την αγάπη, για τα ιδανικά, για την γη και τον οίκο του.


Εξουθενωμένος, θα πλαγιάσει σε άνετη κλίνη,
αλλά δεν θα κοιμηθεί.

Πως θα μπορούσε να ονειρευτεί,
αν το όνειρο είναι η ίδια του η ζωή ;

«Ονειρεύομαι, ονειρεύομαι, ονειρεύομαι ! Ονειρεύομαι μονομαχίες,
για την αφοσίωση και τους αδελφικούς δεσμούς που την ξεγεννούν
ενάντια σε έντιμους εχθρούς.

Χρειάζομαι δύο κόσμους για να φτιάξω νέες περιπέτειες:
Ξίφος, Τιμή, Νόμος, Κάστρα, Όνειρα».

Έτσι, με ορθάνοικτα μάτια, είπε:

«Νόμιζα ότι αυτό είναι η ζωή,
αλλά ο ευγενής Δράκος δεν απειλεί τη γη,
η Ημέρα ακολουθεί την Νύκτα,
καμιά ελπίδα για την δόξα.

Το στιβαρό χέρι επικυριαρχεί στον αδύναμο,
δεν τον υπερασπίζεται.
- Πες μου όμορφη Κυρά, ποιος είναι ο λόγος για όλα αυτά;»

-«Oι Ιππότες δεν υπάρχουν πια».

-«Σωστά.... καθώς και οι Πριγκίπισσες......»

Πίνακας: «Lancelot slays the Caitiff knight ser Tarquin and resques a fair lady and the knight in captivity» του  Frank Cadogan Cowper.


Σχόλια:
Ο Pentacontarca είπε...
Deeply honored for posting my poem. This is a sort of "gift", no, not a gift but my personal THANK YOU for good words, greetings, and love for me. I tried to image the FLEFALO spirit..with a bit of my "vision of life" and what I see every day in this decadent world.
Thank you again!
Your Bruno Lanchi.
Πέμπτη, 26 Νοεμβρίου, 2015
 
Ανώνυμος Ο Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Bruno, your rime is very very nice.
Romanticist spirit and a sense of preraphaelite style of writting.
Hail to Italy!
Πέμπτη, 26 Νοεμβρίου, 2015
 

Σταμάτης Μαμούτος για τα comics "Ρίγη" και "Φαβορίτης", καθώς και για το βιβλίο "Το Δέντρο των Αγίων Πάντων"



Σε αυτό το ραδιοφωνικό απόσπασμα ο Σταμάτης Μαμούτος παρουσιάζει και σχολιάζει τα comics "Ρίγη" (τεύχος 4) και "Φαβορίτης" (τεύχος 4) των εκδόσεων Comicon, την εικονογραφημένη νουβέλα "Εδώ Ελεύθερα Εξάρχεια" από τις εκδόσεις των συναδέλφων και το βιβλίο "Το Δέντρο των Αγίων Πάντων" από τις εκδόσεις Μαγικό Κουτί.

Ο Σταμάτης Μαμούτος σχολιάζει την συναυλία των Sorrows Path, των Sorrowful Winds και των Rascal Whack




Σε αυτό το ραδιοφωνικό απόσπασμα ο Σταμάτης Μαμούτος περιγράφει την εξαιρετική συναυλία των Sorrows Path, των Sorrowful Winds και των Rascal Whack, που έλαβε χώρα το Σάββατο 28 Νοεμβρίου του 2015, στο Methodia Live Stage, στον Βοτανικό.

Μετάφραση σε political correct 2

                                                                                     του Α.Γ

Τον Απρίλιο του 2013 κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Propaganda Channel η διασκευή της Ιλιάδας σε comic, η οποία είχε πρωτοδημοσιευθεί σε αγγλόφωνη έκδοση από την γνωστή εταιρία Marvel. Η εν λόγω διασκευή αποτελεί μέρος της σειράς Marvel Illustrated, μιας από τις πιο αξιόλογες πρόσφατες σειρές στον χώρο των comics. Η εικονογράφηση κλασικών έργων αποτελεί μια επιτυχημένη επιλογή, που θυμίζει στους παλιούς αναγνώστες το πρότυπο των Κλασσικών Εικονογραφημένων. Από τα πρώτα έργα της εν λόγω σειράς ήταν βέβαια η «Ιλιάδα», σε σενάριο του σπουδαίου Roy Thomas (γνωστού για την μεταφορά σε comic του χαρακτήρα του Robert E. Howard, Κόναν του Βάρβαρου)  και σχέδιο του Miguel Angel Sepulveda. Ακολούθησε η «Οδύσσεια» και ο «Τρωικός Πόλεμος», μια αφήγηση που περιλαμβάνει όλα τα γεγονότα του πολέμου, βασισμένη και στα υπόλοιπα έπη του Τρωικού Κύκλου.     


Το ομηρικό έπος της Ιλιάδας έχει μεταφερθεί ουκ ολίγες φορές σε comic, ταινίες και άλλες μορφές τέχνης, ποτέ όμως με τόση προσοχή και σοβαρότητα. Πράγματι, οι δημιουργοί αποδίδουν ορθά και πιστά το πνεύμα του Ομήρου, και το αποτέλεσμα της δουλειάς τους είναι αριστουργηματικό, όπως ακριβώς αρμόζει να είναι η διασκευή του σπουδαιότερου έπους της ανθρωπότητας. Η προσέγγιση γίνεται με απόλυτο σεβασμό στον πρωτότυπο, και αναδεικνύει την αξεπέραστη αξία του. Παρά το μεγάλο εύρος της Ιλιάδας, ο σεναριογράφος κατορθώνει να το συμπυκνώσει επιτυχώς στις σελίδες του comic, διατηρώντας το νόημα του έπους στο ακέραιο. Αλλά και το σχέδιο είναι εξίσου εντυπωσιακό. Οι περιγραφές των αιματηρών σκηνών μάχης ζωντανεύουν επάνω στο χαρτί, και οι φιγούρες Θεών και Ηρώων ξεδιπλώνονται απτές μπροστά στον αναγνώστη.

Η συνολική εικόνα είναι άρτια, και σίγουρα πετυχαίνει το στόχο να καταστήσει περαιτέρω γνωστά τα ομηρικά έπη και να προσελκύσει το νεανικό κοινό στην ανάγνωση τους. Η μαστίγωση από τον Οδυσσέα του δύσμορφου Θερσίτη (ο οποίος αποτελεί πηγή έμπνευσης για τους σύγχρονους διεθνιστές-απάτριδες), ο τραυματισμός της Αφροδίτης από τον Διομήδη (που κατόπιν επιπλήττεται από τον Απόλλωνα για την Ύβρη του) και η μονομαχία του Αχιλλέα με τον Έκτορα, στον οποίο ο πρώτος κραυγάζει πως «δεν υπάρχουν συμφωνίες ανάμεσα σε λύκους και πρόβατα», αποτελούν λίγες μόνο από τις συγκλονιστικές σκηνές που αποτυπώνονται με απόλυτη επιτυχία.


Έτσι λοιπόν, όταν έγινε η πολυαναμενόμενη μεταφορά στην ελληνική γλώσσα, των παραπάνω τευχών της εν λόγω σειράς, από την Propaganda Channel, με μεταφραστή τον Γιώργο Γιανναδάκη, οι Έλληνες λάτρεις των comics φάνηκε πως είχαν έναν βάσιμο λόγο να χαρούν. Ωστόσο, αποδείχθηκε πως όπως όλα στην Ελλάδα, έτσι και ο χώρος των comics παρουσιάζει παθογένειες και διέπεται από νοοτροπίες ακατανόητες. Πιο συγκεκριμένα, η μετάφραση παρουσιάζει ορισμένα... προβλήματα. Μάλιστα, σε ένα σημείο, οι εκδόσεις πραγματικά δικαιώνουν το όνομα τους, αλλά και το σοβιετικής αισθητικής λογότυπο τους.

Αναφέρομαι σε ένα από τα καλύτερα σημεία της εικονογραφημένης αυτής αφήγησης αλλά και του πρωτότυπου έπους. Συγκεκριμένα, στο καρέ οπού ο Πολυδάμας προτρέπει τους Τρώες να εγκαταλείψουν την μάχη επειδή είδε έναν άσχημο οιωνό, ο Έκτορας του απαντά «υπάρχει ένας και μόνο οιωνός, πως ένας άνδρας πρέπει να πολεμάει για την πατρίδα του», δηλαδή το ομηρικό "Εἷς οἰωνὸς ἄριστος, ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης". Κι ενώ στην αγγλική έκδοση η απόδοση είναι ακριβής, στην ελληνική η εν λόγω φράση έχει αλλάξει σε «ένας άνδρας πολεμάει για την νίκη»! Με άλλα λόγια, ο μεταφραστής προτίμησε να «διορθώσει» ως προς το πολιτικά ορθότερο, όχι μόνο τον Roy Thomas, αλλά και τον ίδιο τον Όμηρο!


Μια τέτοιου είδους αυθαίρετη και χοντροκομμένη λογοκρισία, θα ήταν ίσως αδιανόητη ακόμη και σε άλλες δυτικές χώρες που υπόκεινται στην αντιπνευματική βάσανο της πολιτικής ορθότητας. Το ότι έλαβε χώρα στην Ελλάδα, και μάλιστα δίχως να υπάρξει καμία αντίδραση, αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι η ιδεολογική ηγεμονία των πάσης τάσεως προοδευτικών (ιδιαίτερα στον χώρο των τεχνών και των γραμμάτων) καταλήγει αναπόφευκτα στην προϋπόθεση μιας φοβικής αντιμετώπισης της ιστορίας και της κληρονομιάς, για τις οποίες κάποτε ήμασταν περήφανοι. 

Σχόλια:
Ανώνυμος Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Κάποιες καταστάσεις στον ελληνικό εκδοτικό χώρο, δείχνουν ότι θα παραμείνουν αδιόρθωτες εσαεί
Δευτέρα, 16 Νοεμβρίου, 2015
 
Ανώνυμος Ο/Η Δημήτρης Αργασταράς είπε...
Πολύ καλή παρουσίαση! Καλογραμμένη και άρτια.

Για την σύγχρονη ελληνική απόδοση, τί να πει κανείς ; Είναι όντως κρίμα γιατί δείχνει ημιμάθεια, γιατί τα κλασικά κείμενα δεν θα πρέπει να τα φοβόμαστε αλλά να προσπαθούμε να συλλάβουμε το μήνυμά τους.

Άλλωστε η εν λόγω -παροιμοιώδης πλέον- ρήση τοποθετείται από τον Όμηρο στο στόμα του Έκτορα, σε έναν Τρώα που θέλει να υπερασπιστεί την πατρίδα εναντίον της επιδρομής των Ελλήνων, ενώ η Ιλιάδα περιλαμβάνει και άλλες καλές και τρυφερές σκηνές για τους Τρώες.

Πειράζει να πω (χωρίς μικροπολιτική διάθεση) ότι μου φέρνει στον νου πρόσφατη ομιλία του πρωθυπουργού, κ. Τσίπρα, όπου μιλώντας στο κόμμα του ανέφερε "σύντροφοι, στόχος δικός μας δεν είναι να πέσουμε ηρωικά αλλά να νικήσουμε", και άρα γι' αυτό πρέπει να παραμείνουν συμπαγείς στην εξουσία... Έτσι, λοιπόν, ίσως είναι έμμεσα σωστό το σύγχρονο μήνυμα: στόχος του ανδρός δεν πρέπει να είναι η υπεράσπιση της πατρίδος του, αλλά η νίκη (του)... :)
Δευτέρα, 23 Νοεμβρίου, 2015
 
Ανώνυμος Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Δημήτρη, είναι όντως ορθότατη η αποτύπωση του νεωτεριστικού πνεύματος όπως το θέτεις. Ως ρομαντικός, όμως, καταθέτω μια ένσταση.
Υπάρχουν προσωπικές επιτυχίες, όχι (όμως πολλές) προσωπικές νίκες.
Η κίβδηλη λάμψη της επιτυχίας αντανακλάται στο κέντρο του νεωτερικού αστικού κόσμου. Όχι το φως της νίκης.
Εντούτοις, η αποδοχή από έναν αριστερό επικεφαλής κόμματος (ενδεχομένως και η υποσυνείδητη αποτύπωση από έναν αριστερό εκδοτικό οίκο) του νεωτερικού φιλελεύθερου σκεπτικού..μάλλον θα πρέπει να προβληματίσει όσους ομοϊδεάτες τους έχουν ως ιδεολογικό σημείο αναφοράς την συλλογικότητα του μαρξισμού.

ΥΓ. Άλλη μια υποσημείωση. Δεν νομίζω ότι υπάρχει λόγος να πιστεύει κανείς ότι οι Τρώες δεν ήταν κι εκείνοι (προ)προαρχαϊκοί Έλληνες.
Δευτέρα, 23 Νοεμβρίου, 2015