Με αφορμή ανάρτηση που πραγματοποίησε σε προσωπικό διαδικτυακό μέσο δικτύωσης ένας δημοσιογραφικός καρνάβαλος της Lifo εναντίον μας πριν λίγο καιρό, ίσως φανεί χρήσιμο να παρατεθούν ορισμένες θεωρητικές διευκρινήσεις. Ο εν λόγω κάλεσε τους φοιτητές σε αντιφασιστική εγρήγορση ενάντια σε αυτοκόλλητα και αφίσες της Λέσχης, που είδε σε τοίχους και παρακείμενους δρόμους ιστορικού πανεπιστημίου των Αθηνών. Συμπλήρωσε την αγωνιώδη του έκκληση με ύβρεις και με το επιχείρημα ότι εφόσον είμαστε ρομαντικοί δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης για να δημιουργήσουμε τις εικόνες των αυτοκόλλητων. Προφανώς, αντιλαμβανόμαστε ότι λόγω των σπουδών του στην σχολή Καλών Τεχνών έχει αυξημένη ευαισθησία σε αυτό το θέμα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η κριτική του κατά της Λέσχης μας στέκει. Ας δούμε το γιατί.
Πράγματι, ο Ρομαντισμός αποτέλεσε το πρώτο διανοητικό κίνημα το οποίο άσκησε, στις απαρχές της νεωτερικότητας, σφοδρή κριτική στην επικράτηση του ορθολογιστικά αστικού προτύπου ζωής και της υποταγής των κοινωνιών στα καλούπια της εργαστηριακής επιστημολογίας. Πριν ακόμη κάνει την εμφάνισή του στα ευρωπαϊκά διανοητικά δρώμενα ο θετικισμός, οι ρομαντικοί είχαν εντοπίσει την αποϊεροποίηση, την απομάγευση, την απο-εθνοποίηση και την αποστειρωμένη τυποποίηση της ζωής, που θα προκαλούσε η επικράτηση των ιδεών του ορθολογιστικού Διαφωτισμού ως οικουμενικού προτύπου που θα διαμόρφωνε το πλαίσιο ζωής των κοινωνιών. Όπως υποστήριζαν χαρακτηριστικά οι ρομαντικοί διανοητές, οι ορθολογιστές θα εκπαίδευαν τον μελλοντικό άνθρωπο να πίνει νερό επειδή θα σκεφτόταν ότι αυτή η πράξη θα κρατούσε το σώμα του στην ζωή και όχι γιατί (ο μελλοντικός άνθρωπος) θα αισθανόταν την ανάγκη να το κάνει λόγω της δίψας. Τα πάντα θα ακολουθούσαν μια λογική τυποποίηση ενώ η ενστικτική σοφία, η παραδοσιακή γνώση, το συναίσθημα και οι ενοράσεις της φαντασίας θα εξοστρακίζονταν από την ζωή και την σκέψη των ανθρώπων. Για τους φιλελεύθερους Διαφωτιστές ο ορθολογισμός σηματοδοτούσε την υποτιθέμενη απελευθέρωση της ανθρωπότητας από τα δεσμά των παραδοσιακών τρόπων σκέψης, διαμόρφωνε την προοπτική για την επιβολή μιας οικουμενικής κοινωνίας λογικών ατομικών υποκειμένων και προδιέγραφε, μακροπρόθεσμα, την εγκαθίδρυση ενός παγκόσμιου κράτους.
Σήμερα μπορούμε να συμπεράνουμε πόσο δίκιο είχαν οι ρομαντικοί διανοητές. Η νεωτερικότητα συνόδευσε την επικράτηση της φιλελεύθερης τάξης πραγμάτων με την προσαρμογή του τρόπου ζωής των ανθρώπων στα στενά πλαίσια ορθολογιστικών τεχνικών, σε μια συνθήκη που διαμορφώνει καθημερινά την προοπτική της έλευσης του παγκόσμιου κράτους. Ωστόσο, αυτή η πραγματικότητα του γραφειοκρατικού και επιστημονικά οργανωμένου πλασίου ζωής (η οποία δεν έχει σημαντικές διαφορές και στην μεταμοντέρνα εκδοχή της, παρά τις όποιες ενστάσεις επ’ αυτού) δεν σημαίνει ότι πριν τον Διαφωτισμό και τους επιγόνους του δεν υπήρχε τεχνολογία ή λογική σκέψη.
Τεχνολογία και λογική σκέψη υπήρχαν ανέκαθεν. Από την αρχαιότητα. Εκείνο που δεν υπήρχε ήταν η επιβολή των μεθόδων της νεωτερικής τεχνολογίας ως μέσων οργάνωσης της ζωής και αντίληψης των πραγμάτων (λόγω της αξιολόγησής τους ως υπέρτερων από τις μεταφυσικές ανησυχίες και τις παραδοσιακά παραδεδομένες πρακτικές των κοινωνιών). Στην αρχαιότητα οι επιστήμονες και οι τεχνίτες χρησιμοποιούσαν τα τεχνολογικά επιτεύγματα της εποχής τους, που είχαν εφευρεθεί έπειτα από λογική σκέψη και ανάλυση. Στον μεσαίωνα το ίδιο. Οι συγγραφείς έγγραφαν σε και με υλικά που ήταν διαφορετικά από εκείνα της αρχαιότητας. Οι οικοδόμοι του μεσαίωνα έχτιζαν τα σπίτια με τρόπους διαφοροποιημένους από εκείνους των αρχαίων. Οι μεσαιωνικοί και οι αρχαίοι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν τις τεχνολογικές δυνατότητες της εποχής τους. Αλλά δεν επέτρεπαν στην μεθοδολογία της τότε τεχνολογίας να διαμορφώσει τους τρόπους ζωής. Ούτε επέτρεπαν στις αγορές να αποδεσμευτούν από τις κοινωνίες. Αυτός ο συνδυασμός, δηλαδή η υποταγή της κοινωνίας στις λειτουργίες της αγοράς και η επιβολή μιας κοινωνικής οργάνωσης βασισμένης στην ορθολογιστική επιστημολογία αποτέλεσε την καταστατική αρχή της νεωτερικότητας.
Αν έρθουμε σε πιο κοντινές ιστορικές περιόδους μπορούμε να γράψουμε αναλυτικά πώς ενσωματώθηκε η τεχνολογία στην θεωρία του αντιδιαφωτιστικού πολιτικού Ρομαντισμού από τα τέλη του 19ου αιώνα και πώς θεμελιώθηκε αργότερα, στον μεσοπόλεμο, μέσα από το διανοητικό κίνημα της Συντηρητικής Επανάστασης. Αμφιβάλουμε, όμως, αν θα τα καταλάβουν τύποι όπως ο αρθρογράφος της Lifo. Θα σταθούμε, όμως, σε κάτι που ακόμη και οι ανόητοι, όπως ο εν λόγω αρθρογράφος, καταλαβαίνουν.
Ας δούμε το επιχείρημά του, το οποίο έχει δυο σκέλη. Πρώτον υποστηρίζει ότι η Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ., ως συλλογικότητα ρομαντικών αντιτεχνοκρατών, δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη και, δεύτερον, ότι με αυτή μας την επιλογή αυξάνουμε την ανεργία και συμβάλουμε στην αλλοτρίωση των εργαζομένων. Για να δούμε αν έχει δίκιο. Είναι άραγε αντιφατικό οι ρομαντικοί να χρησιμοποιούν την τεχνολογία; Όπως προαναφέρθηκε, προφανώς όχι. Και στον μεσαίωνα την τεχνολογία της εποχής χρησιμοποιούσαν οι διανοητές και οι καλλιτέχνες. Αλλά και οι ίδιοι οι γεννήτορες του ρομαντικού κινήματος έγραφαν σε χαρτί με τις πένες της εποχής τους και όχι σε αρχαίες περγαμηνές ή σε μεσαιωνικά λιναρόπανα.
Ας δούμε και την αντιστροφή του παραδείγματος. Ας υποθέσουμε ότι η Λέσχη μας δεν θα χρησιμοποιήσει την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης. Ο καλλιτέχνης που θα φτιάξει την εικόνα την οποία θα του ζητήσουμε, δεν θα χρησιμοποιήσει άραγε τον υπολογιστή του; Ακόμη και αν βρούμε έναν καλλιτέχνη των δυνατοτήτων του Γουίλιαμ Μόρρις, που να μπορεί να δουλεύει σε παραδοσιακά υλικά και φόρμες, εφόσον εμείς θελήσουμε να κάνουμε το έργο του αφίσα, δεν θα πρέπει να το εκτυπώσουμε ή να το κοινοποιήσουμε στο διαδίκτυο; Δεν απαιτείται η χρήση υπολογιστή για κάτι τέτοιο; Ενοχλεί τον σαλτιμπάγκο της Lifo η χρήση μιας εφαρμογής του υπολογιστή αλλά δεν τον ενοχλεί η χρήση άλλων εφαρμογών του υπολογιστή ή του μηχανήματος εκτυπώσεων;
Αν το επιχείρημα του προοδευτικάριου της Lifo περί ασυνεπούς παραδοσιοκρατίας εκ μέρους μας είναι αίολο, το σκέλος του που εστιάζει στην απώλεια εργασιακών θέσεων των καλλιτεχνών έχει νόημα να συζητηθεί. Λοιπόν, η Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ. δηλώνει ότι θέλει να προστατεύσει κάθε εργασιακή θέση. Ανακοινώνουμε, συνεπώς, ότι περιμένουμε οποιονδήποτε καλλιτέχνη θέλει να σχεδιάσει ή να ζωγραφίσει τις εικόνες που συνοδεύουν τις εκπομπές μας -ή να δημιουργήσει κάτι για οποιαδήποτε έκδοσή μας- να έρθει σε επικοινωνία μαζί μας. Αν προλαβαίνει να ετοιμάζει αυτά που θέλουμε, με ποσά αμοιβής που είναι στις δυνατότητές μας να καλύψουμε, μετά χαράς να έρθει το κάθε παιδί και να κάνει την συγκεκριμένη δουλειά. Όποιος ενδιαφέρεται ας επικοινωνήσει στο flefalo@gmail.com.
Αλλά τότε θα πρέπει οι κουφάλες του φιλελευθερισμού, της Δεξιάς, της Αριστεράς και της προόδου να μην επιτεθούν σε όποιον καλλιτέχνη συνεργαστεί μαζί μας με το πρόσχημα ότι ζωγραφίζει για εθνικιστές. Να μην τον απομονώσουν, να μην ξεκινήσουν εκστρατείες λάσπης εναντίον του, να μην τον αποβάλουν από εκθέσεις και να μην επιδοθούν σε όλες τις κωλοτρυπιδίστικες παλιανθρωπιές που συνηθίζουν να οργανώνουν σε τέτοιες περιπτώσεις. Γιατί είναι εύκολο για την κάθε λινάτσα της Lifo να ασκεί κριτική εκ του ασφαλούς, παραβλέποντας ότι είμαστε ένας μικρός σύλλογος που δεν διαθέτει το πορτοφόλι των αφεντικών του, καθώς και να αποσιωπά ότι ο εκάστοτε καλλιτέχνης που μπορεί να θέλει να εργαστεί για μια παραδοσιοκρατική συλλογικότητα πρέπει να σκεφτεί σοβαρά πως αν αναγνωρίσουν την τεχνική του θα δεχτεί αποκλεισμό και προβοκάτσιες με το πρόσχημα ότι βοηθά εθνικιστές.
Το ανήθικο θράσος των καθαρμάτων της «προόδου» είναι γνωστό ότι δεν έχει όρια στην περίοδο της μεταμοντέρνας νεωτερικότητας. Φαίνεται, όμως, ότι δεν έχει όρια και η ανοησία τους. Ή, ίσως, η απόγνωση, που τους προκαλεί η δράση της Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ. Ας γνωρίζουν, λοιπόν, αυτοί οι κύριοι ότι είμαστε ψύχραιμοι και υπομονετικοί. Μπορεί αυτή η ιστορική περίοδος να τους ανήκει και να την εκμεταλλεύονται για να κάνουν μαγκιές και να στήνουν προβοκάτσιες εκ του ασφαλούς. Αλλά καλό θα ήταν να χωνέψουν ότι εμείς δεν έχουμε σχέση με όλη την σαβούρα της Δεξιάς που έχουν να συνηθίσει να βλέπουν ως «εθνικιστές». Εμείς είμαστε αληθινοί εθνικιστές, αληθινοί παραδοσιοκράτες, αληθινοί συντηρητικοί σοσιαλιστές, αληθινοί ρομαντικοί. Κάτι που σημαίνει ότι δεν ξεχνάμε. Και περιμένουμε.
Προφανώς, δεν έχουμε υπογράψει κάποιο συμβόλαιο με την ιστορία ότι θα δικαιωθούν οι ιδέες μας. Ούτε μας ενδιαφέρει, για να είμαστε ειλικρινείς. Μας αρκεί ότι αντιλαμβανόμαστε εμείς την αξία τους. Και απολαμβάνουμε να δραστηριοποιούμαστε ως περιπλανώμενοι φύλακες και ιδαλγοί της χίμαιρας. Όμως, καμιά φορά δεν ξέρει κανείς πώς έρχονται τα πράγματα. Όπως τίποτα δεν μπορεί να μας βεβαιώσει ότι οι ιδέες μας θα επικρατήσουν, έτσι ακριβώς τίποτα δεν μπορεί να μας βεβαιώσει και ότι θα σβήσουν οριστικά. Ίσως τελικά η ιστορία να είναι τροχός και να γυρίσει.
Αν συμβεί κάτι τέτοιο, «αγαπητοί Γεώργιοι» των προοδευτικών αντιλήψεων και λοιποί σερβιτόροι της κανονικότητας του εξουσιαστικού φιλελευθερισμού μάλλον θα είναι χρήσιμο να έχετε κατά νου ότι δεν ξεχνάμε εκείνους που μας ενοχλούν χωρίς να τους ενοχλήσουμε. Και μην πανικοβληθείτε ότι σας απειλούμε. Έχουμε βαρεθεί τα λίμπεραλ καμώματά σας. Εμείς δεν απειλούμε την ακεραιότητά σας. Υπενθυμίζουμε, απλώς, ότι ο διάλογος θα γίνει με κανονικούς και έντιμους όρους, αν κάποτε γυρίσει ο τροχός της ιστορίας. Τότε που δεν θα μπορείτε να καλυφθείτε σε πλαίσια αντιλήψεων προδιαμορφωμένα από την εξουσία του διεθνιστικού φιλελευθερισμού και εγκαθιδρυμένα από τα πληρωμένα ΜΜΕ του διεθνούς εβραϊσμού.
Σχόλια:
