Ο Μάιος είναι ο μήνας που πραγματοποιούνται
τα περισσότερα αθηναϊκά φεστιβάλ των τελευταίων ετών. Το Comicdom con αποτελεί
μια από τις εκδηλώσεις που τα τελευταία χρόνια έχει συνδεθεί με τον τελευταίο
μήνα της άνοιξης. Φέτος, ίσως λόγω των επερχόμενων μεγάλων συναυλιών, τα
περισσότερα μαγιάτικα φεστιβάλ έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Το εικοστό
Comicdomcon ήταν ένα από τα τελευταία εξ
αυτών.
Ως χώρος διεξαγωγής του Comicdom con έχει
καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια η Τεχνόπολις του δήμου Αθηναίων στο Γκάζι. Το
περιβάλλον είναι αναμφίβολα ευνοϊκό για εαρινές εκδηλώσεις γιατί προσφέρει την
δυνατότητα να απλωθούν τα τραπέζια των δημιουργών και τα περίπτερα των
καταστημάτων σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους, δίπλα σε παιδικές χαρές για
τους μικρούς και χώρους ανάπαυσης για τους μεγάλους.
Η προσέλευση ήταν και φέτος μεγάλη. Αν και το
Σάββατο η βροχή, που διήρκεσε από το μεσημέρι μέχρι αργά το απόγευμα, προκάλεσε
ορισμένα προβλήματα. Εκθέτες έδωσαν μάχη να προστατεύσουν τα τεύχη και τα
υπόλοιπα προϊόντα των περιπτέρων τους από τις ριπές της βροχής ενώ η κίνηση των
επισκεπτών μειώθηκε εμφανώς. Ωστόσο, την Κυριακή, όταν ο καιρός έγινε πάλι
ανοιξιάτικος, οι επισκέπτες πλημμύρισαν τους χώρους της εκδήλωσης.
Όπως έχουμε γράψει και στο παρελθόν το
Comidom con αποτελεί μια εκδήλωση διαμορφωμένη με καθαρά αμερικανικό σκεπτικό.
Δεν πρέπει να περιμένουν οι επισκέπτες ότι εισέρχονται σε μια εκδήλωση που αποπνέει
μια κάποια διανοητική δυναμική, μολονότι εστιάζει σε λογοτεχνία και τέχνη. Όλα
έχουν την αίσθηση της αγοράς, παντού επικρατεί το μάρκετινγκ. Ενώ και η
τεράστια προσέλευση των επισκεπτών προκαλεί τέτοια μαζική συμφόρηση που
προϋποθέτει μεγάλη υπομονή για τον βιβλιόφιλο, ο οποίος θέλει να ψάξει με
σοβαρότητα και ησυχία στους πάγκους και τα περίπτερα. Το κέντρο βάρους της
εκδήλωσης ανιχνεύεται, μάλλον, κάπου ανάμεσα στο πάρτι και το παζάρι, παρά στην
ουσιαστική προσέγγιση των εικονογραφήσεων ως σχημάτων καλλιτεχνικής και
λογοτεχνικής δημιουργίας.
Έστω και υπό αυτούς τους όρους, πάντως, όσοι
είχαμε την υπομονή να κινηθούμε ανάμεσα στην λαοθάλασσα των nerd εφήβων και να
αντιπαρέλθουμε με εορταστική διάθεση την αποπνικτική ατμόσφαιρα της μαζικής
συγκέντρωσης επισκεπτών, μπορέσαμε να ανιχνεύσουμε ενδιαφέρουσες προτάσεις στα
τραπέζια των δημιουργών, να συναντήσουμε παλιούς γνωστούς καλλιτέχνες, όπως οι
Malk, Πάνος Τσαούσης και άλλοι, καθώς και να ανταλλάξουμε απόψεις με ορισμένους
σοβαρούς ανθρώπους. Στις φωτογραφίες που συνοδεύουν αυτό το άρθρο και
περιλαμβανουν σκίτσα ή τεύχη φαίνονται οι δουλειές των underground καλλιτεχνών
που ξεχωρίσαμε.
Εκείνο που σαφώς απογοητεύει είναι η ποιότητα
μεγάλου μέρους των επισκεπτών. Μπορεί να ακούγεται επαναλαμβανόμενα γκρινιάρικο
αυτό το συμπέρασμα. Δυστυχώς, όμως, αντανακλά την πραγματικότητα. Κάποτε, στα
χρόνια που οι γονείς μας ήταν έφηβοι, διάβαζε comics όλη η ελληνική νεολαία.
Κάποτε, όταν εμείς ήμασταν παιδιά, διάβαζαν comics όλοι οι μαθητές της Ελλάδος.
Μέχρι την δεκαετία του ’80 τα περιοδικά με τις εικονογραφημένες ιστορίες
αποτελούσαν τον μαγικό θησαυρό που λαχταρούσαμε όλοι, σχεδόν, οι πιτσιρικάδες
να προμηθευτούμε από τα περίπτερα και τα καταστήματα ψιλικών ειδών. Και,
μάλιστα, για παραπάνω από μια ημέρες της εδομάδας. Κάθε μέρα κυκλοφορούσε και
ένα έντυπο. Την Τετάρτη ο Μπλεκ, την Τρίτη ο Μικρός Ιππότης, άλλες μέρες η
Περιπέτεια, η Βαβούρα, το Κράνος, το Αγόρι κλπ. Κατά την δεκαετία του ’90 η
κατάρα της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης ισοπέδωσε τον χώρο των comics. Τα
τηλεοπτικά ΜΜΕ, που εκείνη την δεκεατία διαμόρφωναν με ισοπεδωτική δυναμική την
μαζική λαϊκή κουλτούρα της χώρας μας, κατέστησαν την ραφνιαρισμένη εκπόρνευση
του φιλελεύθερου life style λαϊκό θρήσκευμα. Ο πυρήνας της παιδικότητας έπρεπε
να σβήσει και τα παιδιά να γίνουν αντίγραφα των βαλκανολίμπεραλ ενηλίκων.
Μαθητές του δημοτικού έμαθαν να ονειρεύονται ότι κάποτε θα μεγάλωναν για να
ζήσουν το όνειρο του χρήματος, του sex και του life style. Ποιος είχε χρόνο για
χάσιμο με φανταστικούς εικονογραφημένους ήρωες; Ο χρόνος είχε γίνει χρήμα στην
νεοφιλελεύθερη λοβοτομή του Greek Psycho.
Εκείνη την περίοδο τα comics έγιναν ανάγνωσμα
ενός περιορισμένου κοινού φανατικών. Συνήθως, των τελευταίων ροκάδων ή
χεβυμεταλλάδων. Αλλά και όχι μόνο. Πάντως, η ανθρωπογεωγραφία του ανανγνωστικού
κοινού είχε αλλάξει. Οι αναγνώστες είχαν περιοριστεί, οι ελληνικές εταιρείες
είχαν χρεωκοπήσει, οι αμερικανικές εταιρείες ειχαν αρχίσει να διεισδύουν στην
ελληνική αγορά, προετοιμάζοντας την μονοπώλησή της μέσω των εξειδικευμένων
comicshops που ξεφύτρωναν, και ο σκληρός πυρήνας των Ελλήνων αναγνωστών που
απέμεινε να διαβάζει comics ήταν συγκροτημένος από εκείνους που τότε συνέθεταν
κυρίως το κοινό του rock/heavy metal. Οι παλαιότεροι, ίσως, θυμούνται τα
εγκαίνια του comicshop Caboom στο Παγκράτι ή το κατάστημα του ίδιου ιδιοκτήτη
στην Καλλιθέα, κάπου στα μισά της δεκαετίας του 2000. Μπαίναμε μέσα και
αισθανόμασταν ότι βρισκόμασταν στο Gagarin. Αλλά, δυστυχώς, ούτε αυτή η συνθήκη
σταθεροποιήθηκε για πολύ. Η δεκαετία του 2010, η δεκαετία των μνημονίων, με τον
ισοπεδωτικό δυτικισμό της, έκανε το κοινό των ανανγνωστών της λογοτεχνίας του
φανταστικού, των comics, ακόμη και του heavy metal σε κάποιο βαθμό, αυτό που
είναι σήμερα. Ένα μίγμα από ό,τι πιο παρδαλό και γελοίο woke μπορεί να
συνατήσει κανείς στην Ελλάδα, με μπόλικες δόσεις ατόμων που υπό άλλες συνθήκες
ίσως και να ήταν έγκλειστα σε ιδρύματα ψυχικής φροντίδας.
Για τους woke δεν θα σχολιαστεί κάτι
περαιτέρω. Το έχουμε κάνει στο παρελθόν. Έχει νόημα, όμως, μια σύντομη αναφορά
στον μεγάλο αριθμό τύπων, οι οποίοι βρίσκονται στα όρια της διανοητικής
διαταραχής και βρίσκουν καταφύγιο στην λογοτεχνία του φανταστικού ή στα comics.
Τους ακόυσαμε στο Comicondom να συζητούν με τους δημιουργούς, τους βλέπουμε
κάθε εβδομάδα στα comicshops και στα περίπτερα που διανέμουν εικονογραφημενα
έντυπα. Είναι, πράγματι, εντυπωσιακό το ότι η λογοτεχνία και η τέχνη που κάποτε
θεωρούνταν ακραία λαϊκές και απευθυνόμενες σε κοινά ανθρώπων όπως εκείνα των
έφηβων γηπεδόβιων και χεβυμεταλλάδων, έγιναν σταδιακά καταφύγια των ημίτρελων
και των προβληματικών. Των φοβικών και των καρπαζοεισπρακτόρων. Είναι κι αυτή
μια από τις αλλοκοτιές της μεταμοντέρνας νεωτερικότητας. Ο εξουσιαστικός
φιλελευθερισμός φαίνεται ότι στοχεύει όλα εκείνα τα πεδία σκέψης, δημιουργίας
και κοινωνικής αλληλόδρασης, στα οποία μπορεί να ανθίσει ο Ρομαντισμός
γεννώντας σχήματα πολιτισμού που θα υπερβαίνουν την κατεστημένη παρακμή.
Απώτερος σκοπός του εξουσιαστικού φιλελευθερισμού να αλλοιώσει την ουσία τους
και να αντιστέψει τον διανοητικό προσανατολισμό τους. Η μεταμοντέρνα
νεωτερικότητα κλέβει τους ρομαντικούς πνευματικούς καρπούς και τους πουλά για
καύσιμη ύλη.
Όπως και να έχει, με όλα αυτά να συμβαίνουν,
αν οι τελευταίοι ρομαντικοί έχουμε συνειδητοποιήσει ότι αυτός είναι ο κόσμος
της εποχής μας και είμαστε σε θέση να διαχειριστούμε ψυχικά τις διακρίσεις που
οφείλουμε να κάνουμε, μπορούμε να δώσουμε ουσιαστικό περιεχόμενο ακόμη και σε
βόλτες ανάμεσα στους πάγκους εκθέσεων όπως το Comicdom con.
Σχόλια:
