Ορέστης Ευθυμίου, ''Το Πείραμα της Όγδοης Μέρας''

Συνήθως ο όρος ‘‘επιστημονική φαντασία’’ φέρνει στον νου των περισσότερων δύο συγκεκριμένα χαρακτηριστικά। Το πρώτο αφορά στον συγγραφέα της, που εκτός από λάτρης της λογοτεχνίας του συγκεκριμένου είδους, εκτός από την αγάπη του για τις ιστορίες και την εξιστόρηση, τον φανταζόμαστε επίσης να έχει πάθος με την επιστήμη, με τις πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις και τις ανακαλύψεις αιχμής. Το δεύτερο αφορά στο είδος του κειμένου, που ίσως φανταζόμαστε πως θα είναι γεμάτο επιστημονικούς όρους, δυσνόητες και στριφνές έννοιες, για τις οποίες θα πρέπει να κατέχεις κάποιο διδακτορικό δίπλωμα ώστε να τις κατανοείς. Στο μυθιστόρημα ‘‘Το πείραμα της όγδοοης μέρας’’ (εκδόσεις ΕΚΑΤΗ) του Ορέστη Ευθυμίου, που έπεσε πρόσφατα στα χέρια μας, συναντήσαμε το πρώτο χαρακτηριστικό – ο νεαρός συγγραφέας είναι πανεπιστημιακός καθηγητής στην θεωρητική φυσική στο πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Το δεύτερο και κάπως δυσάρεστο χαρακτηριστικό, όμως, δεν το συναντήσαμε καθόλου.

Βρισκόμαστε στο Παρίσι το έτος 2042, είναι της μόδας τα κατοικίδια-μινιατούρες άγριων ζώων, ενώ οι άνθρωποι διαθέτουν ένα τσιπάκι εμφυτευμένο στον αυχένα τους που τους επιτρέπει τηλεφωνικές κλίσεις και σύνδεση με το internet κατευθείαν στο οπτικό τους νεύρο. Ο Ερίκ είναι ένας νεαρός προγραμματιστής που εργάζεται σ’ ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο project : την δημιουργία ενός ψηφιακού μοντέλου της Γης, μιας ψηφιακής προσομοίωσης για την δημιουργία της ζωής, την εξέλιξη των ειδών και την φυσική επιλογή. Τα αυτόνομα μικρά προγράμματα, που παίζουν τον ρόλο των ζωντανών οργανισμών, ονομάζονται beans και έχουν την ικανότητα να εξελίσσονται.

Μια μέρα κάτι παράξενο συμβαίνει. Το πρόγραμμα φαίνεται πως έχει δεχτεί την εισβολή ενός χάκερ, κάποιος καταφέρνει να μπει στην υπορουτίνα που ελέγχει τις παραμέτρους του προγράμματος, να περιηγηθεί σε αυτό και λίγα λεπτά αργότερα να βγει. Η εισβολή έγινε ακριβώς την στιγμή που ο αποθηκευτικός χώρος του προγράμματος είχε εξαντληθεί, με αποτέλεσμα ο αριθμός των beans να παραμένει σταθερός και όλη η εξέλιξη στην ψηφιακή ‘‘Γαία’’ να έχει παγώσει. Το μόνο που έκανε ο χάκερ ήταν να προσφέρει στο πρόγραμμα ένα καινούριο αποθηκευτικό χώρο, να ενεργοποιήσει έναν επιπλέον σκληρό δίσκο για να αποθηκεύει δεδομένα.

Από την επόμενη μέρα, όμως, οι εξελίξεις είναι ραγδαίες। Η εταιρία F।C.S., που χρηματοδοτεί το πρόγραμμα, εξαγοράζεται από την Eight Day Inc., οι συνάδελφοι του Ερίκ αρχίζουν να συμπεριφέροντε παράξενα, σαν υπνωτισμένοι ή μαστουρωμένοι, σαν να ελέγχονται από κάτι άλλο, ενώ ο ίδιος καλείται άμεσα σε μία συνάντηση με τον καινούριο του Διευθυντή. Τί ακριβώς έχει συμβεί στα beans ; Ποιός ήταν αυτός ο αόρατος χάκερ ; Ποιός ελέγχει τώρα την εταιρία που ‘‘τρέχει’’ το πρόγραμμα ; Ο Ερίκ θα βρεθεί μπροστά σε μία συνταρακτική ανακάλυψη και στην δίνη μιας συναρπαστικής περιπέτειας, θα χρειαστεί να ταξιδέψει στο Άμστερνταμ και στο Λονδίνο, ενώ στην ζωή του θα ξαναμπεί η πρώην αγαπημένη του, η Μπεατρίς, μόνο που αυτή την φορά δεν θα είναι ακριβώς ανθρώπινη…


Ο Ορέστης Ευθυμίου έχει γράψει ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα που καταφέρνει να παρασύρει τον αναγνώστη στις σελίδες του, ο μελλοντικός του κόσμος είναι πειστικός και ρεαλιστικά εξηγήσιμος (οι πληροφορίες που μας δίνει για τον κόσμο των beans και την εξέλιξή του κερδίζουν τον αναγνώστη με την γνώση και την διεισδυτικότητά τους), ενώ οι ήρωές του, ζωντανοί, απτοί και ενδιαφέροντες, μάς κινούν το ενδιαφέρον να τους παρακολουθήσουμε. Ταυτόχρονα, δεν λείπει το χιούμορ, η αφήγηση κυλά ευχάριστα, και οι διάλογοι είναι έξυπνοι και ρεαλιστικοί.

Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, που αξίζει να επισημάνουμε, είναι το σκηνικό που επιλέγει ο Ευθυμίου για να εγκαταστήσει το έργο του. Δεν είναι κάποια μελλοντική υπερτεχνολογική Αθήνα, που ίσως του στερούσε σε ρεαλιστικότητα, ούτε κάποια μελλοντική Αμερική με αγγλικά ονόματα, που θα ήταν κάτι πιο κοινότυπο και αναμενόμενο. Οι ήρωές του είναι Γάλλοι και η αρχική δράση εξελίσσεται στο Παρίσι, έπειτα μας μεταφέρει στο Άμστερνταμ (κατά την φυγή του ήρωα και την προσπάθεια να καλύψει τα ίχνη του), για να καταλήξει στο Λονδίνο (όπου έχει μετακομίσει το υπερεξελιγμένο πλέον πρόγραμμα της ψηφιακής ‘‘Γαίας’’) Έτσι, σε συνδυασμό με την περιπετειώδη δράση, τα μεγάλα κτήρια, τα γρήγορα αυτοκίνητα και τα εμβόλιμα νουάρ στοιχεία, καταφέρνει να δημιουργήσει ένα αποκεντρωμένο μυθιστόρημα με ευρωπαϊκή ατμόσφαιρα και ρομαντικά χαρακτηριστικά.

Εν κατακλείδι, αν ο σκοπός της επιστημονικής φαντασίας είναι να εξοικειώσει τους αναγνώστες με τον κόσμο του μέλλοντος, να διευρύνει τους ορίζοντές τους και να τους μιλήσει για ‘‘τον κόσμο που θα ’ρθει’’, και αν σκοπός της λογοτεχνίας είναι να αφηγηθεί μια καλή, ευχάριστη ιστορία, τότε θα πρέπει να πούμε πως αυτό το πρώτο συγγραφικό εγχείρημα του Ορέστη Ευθυμίου είναι επιτυχημένο. Δίνει πολλές υποσχέσεις για το μέλλον, και δεν μένει στον συγγραφέα του παρά να τις εκπληρώσει…

Δημήτρης Αργασταράς, ε μέλος Φ. ΛΕ. ΦΑ. ΛΟ.

  • Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση :

Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Καλοτάξιδο και το βιβλίο του Ορέστη।Είναι πολύ σημαντικό για την ελληνική κοινότητα του φανταστικού να κυκλοφορούν τέτοια βιβλία από συγγραφείς με λογοτεχνικό ταλέντο αλλά και ισχυρό θεωρητικό υπόβαθρο।
Δευτέρα, 07 Φεβρουάριος, 2011

Ο/Η Γ. Απορημενάκης είπε...
Ας ελπίσουμε πως ο Ορέστης δε θα επαναπαυθεί στις δάφνες του και σύντομα θα μα εκπλήξει με το επόμενο βιβλίο του.Λογική η εξήγηση για το ότι ο συγγραφέας διάλεξε να διαδραματιστεί η ιστορία στο εξωτερικό. Αμφιβάλω όμως για το αν πάρει κανείς την ίδια απάντηση αν τον ρωτήσει (εκτός και αν έχει διαβάσει την κριτική της ΦΛΕΦΑΛΟ). Πιο πιθανό να ξέρει τη Μπεατρίς και να είναι παριζιάνα ;)
Τρίτη, 08 Φεβρουάριος, 2011

Ο/Η Ορέστης Ευθυμίου είπε...
Ευχαριστώ πολύ για τα καλά σου λόγια Δημήτρη, το ενδιαφέρον που έδειξες και τον χρόνο που αφιέρωσες για να γράψεις αυτήν την ανάλυση। Χαίρομαι πραγματικά που σου άρεσε το βιβλίο, είναι πολύ σημαντικό για μενα να διαβάζω τοσο καλές κριτικές απο φίλους αυτού του είδους της λογοτεχνίας, ειδικά όταν δεν γνωριζόμαστε και προσωπικά και επομένως η απόψεις τους είναι και πιο αμερόληπτες.Παρεπιπτόντως συγχαρητήρια και για την προσπάθεια που καταβάλετε με την φλεφαλο, την θεωρώ πραγματικά αξιέπαινη.

Τρίτη, 08 Φεβρουάριος, 2011

Ο/Η Χάρης Παπαϊωάννου είπε...
Να που η ελληνική λογοτεχνία του Φανταστικού δείχνει να είναι ζωντανή..Καλή επιτυχία στο βιβλίο του Ορέστη.
Πέμπτη, 10 Φεβρουάριος, 2011

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Το βιβλίο του Ο. Ευθυμίου αποτελεί ένα δείγμα πραγματικά καλής ελληνικής επιστημονικής φαντασίας. Όντως, δίνει πολλές υποσχέσεις για το μέλλον
Δευτέρα, 14 Φεβρουάριος, 2011

Νίκος Βλαντής ''Tractatus Magico-Philosophicum''



«Τέντωσα σχοινιά από καμπαναριό σε καμπαναριό, γιρλάντες από παράθυρο σε παράθυρο,
χρυσές αλυσίδες από άστρο σε άστρο, και χορεύω»
Αρθούρος Ρεμπώ

Υπήρχε κάποτε μια εποχή που η γνώση δεν ήταν τόσο κατακερματισμένη και οι άνθρωποι επεδίωκαν με έναν ενιαίο τρόπο να κατανοήσουν τον Κόσμο. Ίσως ήταν η σοφή διαίσθηση ορισμένων μεγάλων αντρών και η στενή επαφή τους με την ενότητα της φύσης που τους οδηγούσε να φιλοσοφούν με αυτόν τον τρόπο. Για παράδειγμα, μπορούμε να φανταστούμε έναν αρχαίο μαθητή να επισκέπτεται τα Άβδηρα και να συνομιλεί με τον γέρο-Δημόκριτο θέτοντάς του ερωτήματα για τα άτομα, για την ηθική, για την φύση του κόσμου, για τον Θεό, για την συμπεριφορά των ανθρώπων, για την αθανασία της ψυχής, για τους νόμους της κοινωνίας. Ο ένας συνομιλητής δεν θα απέπεμπε τον άλλον για κανένα από αυτά τα φαινομενικά ετερόκλητα θέματα, αντιθέτως θα προσπαθούσαν μαζί, με όλες τους τις δυνάμεις, να ανακαλύψουν μια συνεκτική κοσμοαντίληψη που θα νοηματοδοτούσε τις ζωές τους.

Σήμερα, γνωρίζουμε φυσικά πως δεν συμβαίνει το ίδιο και βιώνουμε – όσοι το βιώνουν – την ασφυκτική μέγγενη αυτής της αδυναμίας. Θεωρούμε πως υπάρχουν περιορισμοί στα θέματα για τα οποία ένας στοχαστής μπορεί να εκφράσει την γνώμη του μπροστά σε άλλους. Στεκόμαστε μπροστά στο τείχος που χωρίζει τους δύο δρόμους, αυτόν της καρδιάς από εκείνον της καθαρής λογικής, και το βλέμμα μας δειλιάζει να γλιστρήσει προς τα πίσω ή ίσως να πηδήξει προς τα μπρος εκεί όπου το τείχος αυτό παύει να υπάρχει.

Με αυτά ως δεδομένα, ήταν φυσικό να αισθανθώ μεγάλη έκπληξη όταν έπεσε στα χέρια μου το καινούριο βιβλίο του συγγραφέα Νίκου Βλαντή ‘‘Tractatus Magico-Philosophicus’’ και διαπίστωσα πως πρόκειται για ένα έργο που επιχειρεί, με δόκιμο και εμπνευσμένο τρόπο, τον δρόμο της υπέρβασης. Η πολυδιάστατη κρίση της εποχής μας, τα όρια του εργαλειακού ορθολογισμού και της νεωτερικής συνθήκης και, από την άλλη πλευρά, οι προσπάθειες φιλόπονων και πεφωτισμένων ανθρώπων στον χώρο της διανόησης, οι διαχρονικές αξίες και τα οράματα που περιμένουν ακόμη την δικαίωσή τους, συνιστούν τα σημεία εκκίνησης, τον φιλοσοφικό άξονα του συγγραφέα, ενώ τελικός σκοπός του, ο ορίζοντας που ατενίζει προσηλωμένο το βλέμμα του, είναι η σκιαγράφηση μιας μελλοντικής ουτοπίας, ένα καλύτερο αύριο για την ανθρωπότητα. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά στόχος είναι : «να βρω τα θραύσματα της σημερινής κοσμοαντίληψης. Να ανακαλύψω πώς σχηματοποιήθηκε βαθμηδόν το σημερινό κοσμοείδωλο, ο τρόπος που έβλεπα τον κόσμο, και ποιά ήταν τα χαρακτηριστικά του. Να ξεφοβηθώ».

Ο τρόπος με τον οποίο ο Βλαντής πραγματώνει αυτόν τον στόχο και οργανώνει το υλικό του είναι διττός. Από την μία ανατρέχει στον συναισθηματικό μυστικισμό, όπως τον ανακάλυψε στα νεανικά του χρόνια μέσα από την ποίηση του Ρεμπώ. Σε εκείνες τις εκλάμψεις του πνεύματος, δηλαδή, που είναι ικανές για μια ευρύτερη θέαση της πραγματικότητας που μας περιβάλλει και αποκαλύπτουν την μοναδικότητα της φύσης μας, τις απίστευτες δυνατότητές μας. Έτσι, αναθυμάται τα λογοτεχνικά έργα που τον σημάδεψαν στις προσωπικές του αναζητήσεις (κεντρική θέση ανάμεσά τους κατέχουν τα οράματα του Άλντους Χάξλει), μας δίνει στοιχεία από τα μυθιστορήματα που έγραψε στην συγγραφική του πορεία, και αναζητά τον προσωπικό του Μύθο ακολουθώντας εκείνα που τον γοήτευσαν και τον συνάρπασαν. Από την άλλη, καταβυθίζεται συνοπτικά στην διανοητική περιπέτεια της ανθρωπότητας, από τους αρχαίους φιλοσόφους (ελληνικό κοσμοείδωλο) μέχρι την Αναγέννηση, από τον Διαφωτισμό μέχρι την Μεταμοντέρνα Κατάσταση (δυτικό κοσμοείδωλο), αναζητώντας τους συλλογικούς Μύθους που μας κληροδοτήθηκαν μέχρι τις μέρες μας.

Με το ‘‘Tractatus Magico-Philosophicus’’ ο Βλαντής ισχυρίζεται ότι ο τρόπος με τον οποίο ο δυτικός άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον κόσμο δεν είναι παρά ένα δημιούργημα του πολιτισμού του. Έτσι, τα προβλήματα της σημερινής πραγματικότητας δεν είναι αναπόφευκτα αλλά μπορούν να ξεπεραστούν. Το μόνο που χρειάζεται είναι να αποφασίσει κανείς να βγει από το ‘‘κλειδωμένο δωμάτιο’’, να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα απογυμνωμένα και ταυτόχρονα πολύπλευρα, να αμφισβητήσει τον τρόπο με τον οποίο έχει μάθει να βλέπει τα πράγματα.

«Τελικά οι Διαφωτιστές κατάφεραν να μας κλείσουν όλους στο κλειδωμένο τους δωμάτιο. Να μας πείσουν πως είναι η μοναδική πραγματικότητα. Κι ας αρκεί μια ματιά σε έναν πολιτισμό διαφορετικό για να καταρριφθεί. Τί σημασία έχει ; Τους απολίτιστους επιγόνους αυτού του πολιτισμού, ο ένοικος του κλειδωμένου δωματίου τους χαρακτηρίζει αδιαφώτιστους, ανεκπαίδευτους, δεισιδαίμονες…

»Θα μας φαινόταν παντελώς παράλογο να ισχυρίζεται ένας θιβετιανός λάμα πως επικοινωνεί με τους μαθητές του, όχι μέσω κινητού αλλά τηλεπάθειας, αν και γνωρίζουμε εν τέλει τόσο λίγα για την τηλεπάθεια όσο για το πώς λειτουργούν τα κινητά…

»Ο άνθρωπος όμως δεν είναι διασπασμένος σε μυαλό και ψυχή. Οι σκέψεις του έχουν συναισθηματική χροιά, τα συναισθήματά του διανοητική αφετηρία. Μέσα από την σύνθεση μυαλού και ψυχής, μπορεί ο άνθρωπος ως ολότητα, ως πνευματική και υλική οντότητα, να διαμορφώσει τον κόσμο με στόχο την εντελέχεια, να του δώσει την επιθυμητή μορφή…»

Χρησιμοποιώντας μια διεξοδική επιχειρηματολογία, ο συγγραφέας δεν διστάζει να αναφερθεί στα ‘‘’άτυχα παιδιά της Δύσης’’ και στην ζοφερή τους πραγματικότητα, στον τρόπο με τον οποίο έχει κατασκευαστεί αυτή η πραγματικότητα, ενώ δεν διστάζει να εισχωρήσει στο ‘‘εργαστήρι των Μάγων’’, εκείνων που κατέδειξαν την σχετικότητα της πραγματικότητας και τους τρόπους υπέρβασής της. Χαρακτηριστικό είναι ότι ως καταλύτες γι’ αυτό χρησιμοποιεί δύο μεγάλους θεωρητικούς του 20ου αιώνα, τον φιλόσοφο Λούντβιγκ Βιτγκενστάιν και τον επιστήμονα Άλμπερτ Αϊνστάιν. Ο Βιτγκενστάιν – που το 1922 δημοσίευσε το κορυφαίο έργο του ‘‘Tractatus Logico-Philosophicus’’ – έδειξε πως η γλώσσα, ως όργανο δημιουργίας της πραγματικότητας, είναι φύσει περιορισμένη στην περιγραφή των απεικονίσεων του κόσμου. Η γλώσσα παγιδεύεται στο πλαίσιο που η ίδια δημιουργεί, είναι ένα εσωτερικό και όχι ένα εξωγενές στοιχείο του κόσμου, κι επομένως πρέπει να ξεφύγουμε από αυτήν για να κατανοήσουμε την αληθινή φύση των πραγμάτων. Από την άλλη ο Αινστάιν, με την ‘‘Γενική Θεωρία της Σχετικότητας’’, διέρρηξε τον μηχανοποιημένο κόσμο της φύσης, απέδειξε την ουσιαστική επίδραση των πλαισίων αναφοράς, ανέτρεψε την ιδέα του απόλυτου στις απεικονίσεις μας. Πολύ χαρακτηριστικές και διεισδυτικές είναι επίσης οι αναφορές στους Καρτέσιο, Μαρξ, Σοπενχάουερ, Κίργκεγκωρ και Νίτσε.

Όπως και να ’χει, μέσα από αυτή την μικρή αναφορά δεν μπορώ να μεταφέρω και πολλά από το περιεχόμενο του εν λόγω βιβλίου, το οποίο περιλαμβάνει πολύ περισσότερα με τρόπο πρωτότυπο και αποκαλυπτικό. Στις 250 περίπου σελίδες του, μπορεί να λειτουργήσει ως μια μικρή ‘‘εγκυκλοπαίδεια’’ για εκείνους που θα θελήσουν να διατρέξουν την διανοητική ιστορία της ανθρωπότητας και να κατανοήσουν πώς διαμορφώθηκε το πλαίσιο του σύγχρονου τρόπου ζωής. Μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για να ανατραπεί το κοσμοείδωλο του αναγνώστη – όπως διαισθάνομαι πως ήταν η πρόθεση του συγγραφέα του. Μπορεί να αποτελέσει απλώς ένα ευχάριστο ανάγνωσμα, μια ‘‘αλλαγή παραδείγματος’’ μέσα στα πλαίσια μιας πλούσιας αφήγησης (τα σημεία όπου ο Βλαντής μάς εκμυστηρεύεται πως προέκυψαν κάποια από τα μυθιστορήματά του είναι όντως απολαυστικά), για όποιον θελήσει να το εκλάβει απλά με αυτόν τον τρόπο.


Προσωπικά ομολογώ πως το ‘‘Tractatus’’με ταξίδεψε, με παρέσυρε στις διανοητικές του διαδρομές, στις πολύ καίριες και με ακρίβεια ανατόμου επίκαιρες επισημάνσεις του, στην αφηγηματική του δεινότητα και στην φιλοσοφική του ενατένηση. Και το συστήνω ανεπιφύλακτα σε όσους θα ήθελαν να καταδυθούν στην σημερινή προβληματική συνθήκη και να αναδυθούν σε έναν καινούριο κόσμο, δίκαιο και καλαίσθητο, απλό και πολυδιάστατο, υπερτεχνολογικό και πνευματικό…

Δημήτρης Αργασταράς, ε. μέλος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.



  • Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση :

Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Εύχομαι να είναι καλοτάξιδο το βιβλίο του Νίκου
Τρίτη, 25 Ιανουάριος, 2011

Ο/Η Χάρης Παπαϊωάννου είπε...
Με το καλό το tractatus του μάγου-φιλοσόφου της ΦΛΕΦΑΛΟ
Τρίτη, 25 Ιανουάριος, 2011

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Τέτοια βιβλία βαθέως στοχασμού και αισθητικής κοσμοαντίληψης η εποχή μας τα χρειάζεται πάρα πολύ.

Καλή επιτυχία!
Τρίτη, 25 Ιανουάριος, 2011

Ο/Η Χρήστος Eddie Μπαλτζής είπε...
Μπράβο Νίκο. Καλή επιτυχία.

ΥΓ. Μοναχά Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ!!
Πέμπτη, 27 Ιανουάριος, 2011

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Το κυβικό δωμάτιο της λογικής έρχεται ξανά και ξανά... να μας περιορίσει, να μας στερήσει κάθε πιθανότητα ανέλιξης... Είναι χρέος μας να σπάμε τα καλούπια και να γκρεμίζουμε τοίχους... ξανά και ξανά, με το πνευματικό σφυρί εδραιώνοντας ευρύτερα βασίλεια με το σπαθί... Μα και τα βασίλεια εκείνα, νέα δωμάτια θα 'ναι και συντομα θα πρέπει να γκρεμίζουμε και να προελαύνουμε και πάλι...

Βροντερό Hail σε όλους αυτούς που δεν υποκύπτουν στην πλαστή ασφάλεια των δωματίων, ούτε και στη στενα-χώρια των διαφόρων κελιών και βρίσκουν την πηγαία δύναμη να λάμπουν... στα σκοτεινά μέρη... να γκρεμίζουν γιατί διαισθάνονται ότι αυτό προϋποθέτει ο δρόμος της δημιουργίας. Χαιρετώ τον Νίκο Βλαντή για το νέο πόνημα.

GUARDIAN LORD
Σάββατο, 29 Ιανουάριος, 2011


Συνέντευξη Πανώριου



Ο Μάκης Πανώριος διατηρεί μια σταθερή παρουσία στην ελληνική λογοτεχνία του φανταστικού τα τελευταία 40 χρόνια. Μέσα από επιμέλειες συλλογών και μεταφράσεων και από το δικό του συγγραφικό έργο, που αριθμεί μέχρι στιγμής 7 μυθιστορήματα/νουβέλες και 4 συλλογές διηγημάτων, διακονεί το είδος με πολύ πίστη, μεράκι, έμπνευση και δημιουργικότητα. Σήμερα, στα 75 του χρόνια, μας φανερώνεται περισσότερο ώριμος κι έτοιμος από ποτέ, αν κρίνουμε από το τελευταίο του έργο που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Οξύ.

‘‘Η Σιωπή στο τέλος του δρόμου’’ είναι ένα βαθιά αλληγορικό και φιλοσοφικό έργο, στο οποίο συναντιόνται κι αναπλάθονται δημιουργικά το καφκικό σύμπαν, οι λαβκραφτικές αναφορές, η θεατρική μαγεία, η φιλοσοφική ενατένιση, η επιστημονική φαντασία, το όμορφο χιούμορ, και φυσικά η μαγεία της αφήγησης έτσι όπως ξεδιπλώνεται με ζωντάνια μέσα από τα φτερά της φαντασίας. Ο κεντρικό ήρωας, ο Αλέξανδρος, θα ξυπνήσει ένα βράδυ τα μεσάνυχτα και θα αφήσει το σπίτι του, γιατί πρέπει να ταξιδέψει. Είναι ο Ταξιδιώτης προς την Μητρόπολη, που όλοι αναμένουν, προετοιμάζουν αλλά κι ονειρεύονται το ταξίδι του. Καθ’ οδόν θα συναντήσει τον Οδηγό του, την υπάλληλο του Σταθμού, τον υπεύθυνο Θύρας Βαγονιού, τον Επόπτη του αμαξοστάσιου, τον Φύλακα της Κρύπτης, τα μέλη μιας ιερής αδελφότητας που αναπαριστούν την Ιστορία του Κόσμου, και μερικούς άλλους. Μαζί τους θα συμπορευτεί για ένα διάστημα, θα συζητήσει, θα λάβει οδηγίες και βοήθεια για την πορεία του. Και στο τέλος, ο Αλέξανδρος θα φτάσει στο μικρό πλεούμενο που θα τον οδηγήσει προς την Μητρόπολη, θα φτάσει στον προορισμό του, αλλά εκεί δεν θα χρειάζεται πλέον τίποτε άλλο, με τόση γνώση και σοφία, ελεύθερος των ψευδαισθήσεων, θα του αρκεί μόνο η σιωπή…

Στην ευχάριστη συζήτηση που είχα μαζί του, ο κ. Πανώριος μού αποκαλύφθηκε ένα άνθρωπος σεμνός αλλά και παθιασμένος με την τέχνη του. Ένας παλιός ρομαντικός, με σύγχρονες ανησυχίες. Ο ίδιος προτιμά να αποκαλείται γραφιάς, δηλαδή απλώς ένας άνθρωπος που γράφει, και με πολύ προθυμία δέχτηκε να απαντήσει στις ερωτήσεις μου.

Δημήτρης Αργασταράς, ε. μέλος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.

Ο ήρωας του βιβλίου σας, ο Αλέξανδρος, είναι ένας Ταξιδιώτης. Φαίνεται πως χρησιμοποιείτε αυτή την έννοια με την αρχετυπική της σημασία. Τί είναι ο Ταξιδιώτης ; Και πώς γίνεται κανείς Ταξιδιώτης ;

Καταρχήν, να σας πω πως αυτό το βιβλίο που διαβάσατε αποτελεί μέρος μιας άτυπης τριλογίας, που ξεκινά το 1970 με το πρώτο μου μυθιστόρημα, την ‘‘Κατάκτηση’’, και συνεχίζεται με το ‘‘Μαυσωλείο’’ που εκδόθηκε το 2006. Και στα τρία βιβλία πρωταγωνιστής είναι ο Αλέξανδρος, ο Ταξιδιώτης. Και τα τρία είναι μία πορεία μέσα στο ανθρώπινο τοπίο, με σκοπό την κατάκτηση της αυτογνωσίας και την ανακάλυψη του Εαυτού. Ο Ταξιδιώτης θέλει να ολοκληρώσει την πορεία του, που την δημιουργεί ο ίδιος καθώς ταξιδεύει, για να μπορέσει να θέσει υπό ουσιαστικής βάσης το υπαρξιακό του ερώτημα. Είμαστε Ταξιδιώτες εκ φύσεως. Αναγκαστικά θα διασχίσουμε αυτή την πορεία. Αλλά γιατί γίνεται αυτό ; Είμαστε ένα ακατανόητο συμβάν, που θέλουμε να το κατανοήσουμε.

Εμείς μπορούμε να ακολουθήσουμε την πορεία του Ταξιδιώτη ; Υπάρχουν σήμερα Ταξιδιώτες ;

Ο καθένας ακολουθεί τον δικό του δρόμο. Αυτός ο δρόμος είναι φτιαγμένος για μένα. Ο δικός σας θα είναι διαφορετικός, όσο κι αν θελήσετε να με ακολουθήσετε. Δεν μπορούμε να μπούμε στο μονοπάτι κάποιου άλλου. Ή σωστότερα, δεν υπάρχει συγκεκριμένος δρόμος, ο δρόμος είμαστε εμείς. Έτσι, αναζητούμε τα ερεθίσματα για να φτιάξουμε τον δρόμο μας. Ανεξαρτήτως αν το τέλος είναι ίδιο για όλους, ο Θάνατος…

Στο βιβλίο σας απόλαυσα πολύ τον τρόπο με τον οποίο ‘‘συνομιλείτε’’ με τον Κάφκα. Επίσης, υπάρχουν δυο-τρεις αναφορές στους Μεγάλους Παλαιούς, ακόμη και σε μη ανθρώπινα όντα. Πόσο σημαντικές είναι για εσάς οι επιρροές σας ; Πιστεύετε πως κάθε λογοτεχνικό έργο προέρχεται από μια προηγούμενη εμπειρία της λογοτεχνίας ;

Ο Κάφκα είναι πραγματικά για εμένα η ίδια η λογοτεχνία. Όπως το είχε πει κι ο ίδιος, ‘‘είμαι λογοτεχνία’’. Οι μυθολογίες του είναι προσχήματα για έναν άνθρωπο που βρίσκεται σε συνεχή επαγρύπνηση. Με το έργο του ο καθημερινός κόσμος μεταμορφωνόταν, αποκάλυπτε πρωτόγνωρες πτυχές, και οι ήρωές του δεν έπαυαν την αέναη αναζήτησή τους για κάτι άπιαστο. Η λογοτεχνία ήταν το μεγάλο πάθος του Κάφκα, που τον κρατούσε σε εγρήγορση, γι’ αυτό και δεν ολοκλήρωσε σχεδόν κανένα από τα έργα του. Τί μπορούσε να ολοκληρώσει ; Αναφέρομαι και στους Μεγάλους Παλαιούς αλλά τους δίνω το δικό μου περιεχόμενο. Για μένα οι Μεγάλοι Παλαιοί είναι η αρχαία σοφία, είναι οι δικοί μας μεγάλοι παλαιοί, οι προσωκρατικοί, ο Πλάτωνας…

Γράφετε πάντα φανταστική λογοτεχνία, όπου τα όρια μεταξύ πραγματικού και μη παραμένουν ασαφή. Ο αναγνώστης νιώθει μια αβεβαιότητα μεταξύ φυσικών και υπερφυσικών αιτίων. Γιατί έχετε επιλέξει το συγκεκριμένο είδος ;

Η φανταστική λογοτεχνία μου επιτρέπει να επιβεβαιώνω την ελευθερία του εαυτού μου. Ανεξαρτήτως συγκεκριμένης κατάστασης. Χωρίς να δεσμεύομαι από τις συμβάσεις της πραγματικότητας. Ποιά πραγματικότητα άλλωστε ; Η πραγματικότητα πάντα μας ξεπερνά, παρά τις προσπάθειές μας να λογικοποιήσουμε τα πάντα. Σκεφτείτε τους πρωτόγονους, πώς μπορούσαν να εξηγήσουν έναν κεραυνό, την έκρηξη ενός ηφαιστείου ; Και γι’ αυτό μιλούσαν για θεούς, μιλούσαν για οντότητες… Σήμερα νομίζουμε πως ξέρουμε καλύτερα από τους πρωτόγονους, ωστόσο εξακολουθούμε να μην βλέπουμε πέρα από την μύτη μας.

Στο βιβλίο σας οι διάλογοι είναι απολαυστικοί ενώ δεν λείπει και το χιούμορ. Η εντύπωσή μου είναι πως γράφατε όχι μόνο με πολύ έμπνευση αλλά και με κέφι. Έχω ακούσει και τις δύο απόψεις, για σας τί είναι περισσότερο το γράψιμο : εργασία ή ευχαρίστηση;

Σας ευχαριστώ πολύ, αν και για μένα δεν ισχύει αυτό που λένε κάποιοι : πόσο υπέροχα πέρασα γράφοντάς το… Όταν κονταροχτυπιέσαι με το Άγνωστο, με την Νύχτα, με την Σιωπή, δεν μπορεί να μην ξεσκίζεσαι από την αγωνία. Νιώθω την υπαρξιακή αγωνία του έργου όταν γράφω, ένας άνθρωπος που πάσχει στο έργο…

Ετοιμάζετε πράγματα για το μέλλον;

Υπάρχουν ήδη έτοιμα ένα μυθιστόρημα και μία συλλογή διηγημάτων. Αυτή την περίοδο γράφω το επόμενο μυθιστόρημα με ήρωα τον Αλέξανδρο. Ο τίτλος είναι ‘‘Όταν έρθει η νύχτα’’, εκεί βιώνεται μία έντονα παρακμιακή ατμόσφαιρα. Βέβαια, η ιδέα υπήρχε πριν την σημερινή κρίση. Σε αυτό το βιβλίο, ο κόσμος από τον οποίο περιβάλλεται ο Αλέξανδρος αρχίζει να δυσλειτουργεί και σταδιακά όλα βυθίζονται, χάνονται, μέσα στην νύχτα. Η κεντρική ιδέα είναι ότι όταν καταστρέφεται ένα σύστημα, καταστρέφονται και τα εργαλεία μέσα από τα οποία έχουμε συνηθίσει να εκφραζόμαστε. Χάνουμε τα κλασικά μας σύμβολα.

(η παραπάνω συνέντευξη πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της ιστοσελίδας της BOOKPRESS, όπου και παρουσιάστηκε αρχικά)
  • Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση :

Ο/Η Στάμάτης Μαμούτος είπε...
Σαν το παλιό κρασί...

ΥΓ.Εύγε Δημήτρη για τη συνέντευξη
Κυριακή, 16 Ιανουάριος, 2011

Ο/Η Χάρης Παπαϊωάννου είπε...
μπράβο Δημήτρη, ωραία συνέντευξη
Δευτέρα, 17 Ιανουάριος, 2011

Ο/Η voodoo child είπε...
Μπράβο Δημήτρη! Πολύ καλή και ενδιαφέρουσα συνέντευξη. ;)
Τρίτη, 18 Ιανουάριος, 2011

Ο/Η Χρήστος Eddie Μπαλτζής είπε...
Μοναχά φλεφαλο!Δημήτρη!

Ο/Η Δημήτρης Αργασταράς είπε...
Ευχαριστώ φίλοι.Και η εκδήλωση ήταν πολύ καλή. Hail ΦΛΕΦΑΛΟ :)
Δευτέρα, 24 Ιανουάριος, 2011

Η ρομαντική επανάσταση του 1841-43 και οι Χριστουγεννιάτικοι εορτασμοί


Όπως έχει τονιστεί πολλές φορές από τα έντυπα της Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ, ο Διαφωτισμός αποτέλεσε το πνευματικό εκείνο πλαίσιο εντός του οποίου έλαβαν υπόσταση οι ιδέες που, ως επί το πλείστον, κυριάρχησαν στην εποχή της Νεωτερικότητας. Η έλευση της Νεωτερικότητας σήμανε για το δυτικό κόσμο την κυριαρχία του αστικού τρόπου ζωής (ο οποίος συγκροτήθηκε ωθώντας χιλιάδες ανθρώπους που ζούσαν στην ύπαιθρο να μεταναστεύσουν στα μεγάλα αστικά κέντρα), τη βιομηχανοποίηση της παραγωγής (που αντικατέστησε τις παραδοσιακές βιοτεχνικές μεθόδους και περιόρισε την ανθρώπινη δημιουργικότητα, δίνοντας την πρωτοκαθεδρία στη μηχανή προκειμένου να επιτευχθεί η μαζική παραγωγή), την επικράτηση μιας ωφελιμιστικής αντίληψης για τη ζωή (η οποία προϋπέθεσε ένα αντι-ουσιοκρατικό, ατομικιστικό φιλοσοφικό υπόβαθρο και μια ανταγωνιστική σχέση μεταξύ των ανθρώπων) και την προβολή ενός κοσμοπολιτικού οικουμενισμού (ο οποίος συνδέθηκε με τη νεωτερική πολιτική τάξη πραγμάτων).

Τα χαρακτηριστικά της Νεωτερικότητας δεν επικράτησαν ταυτοχρόνως και με τον ίδιο ρυθμό σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στη Γαλλία, παρότι η Γαλλική Επανάσταση του 1789 αποτέλεσε τον πιο χαρακτηριστικό, ίσως, συμβολισμό της εισόδου στη νεωτερική εποχή, η προώθηση της νέας πραγματικότητας πραγματοποιήθηκε σπασμωδικά, με αποτέλεσμα ακόμα και σήμερα, που η Νεωτερικότητα δείχνει να έχει φτάσει στα όριά της, να επιβιώνουν κάποιες παραδοσιακές δομές. Αντίθετα, η Βρετανία και οι Η.Π.Α αποτέλεσαν τις χώρες που αφομοίωσαν εξ αρχής τα νεωτερικά χαρακτηριστικά, γεγονός που τις κατέστησε επικεφαλής του δυτικού κόσμου και διαμορφωτές της δυτικής πολιτισμικής συνθήκης μέχρι σήμερα.

Στην Αγγλία των αρχών του 19ου αιώνα, όταν οι δυνάμεις της Νεωτερικότητας ισοπέδωναν τις τελευταίες εναπομείνασες δομές του παλαιού κόσμου που δεν ήταν δυνατό να ενσωματωθούν στη νέα εποχή, ένα από τα θύματα της ορμής του μοντερνισμού υπήρξε και ο εορτασμός των Χριστουγέννων. Ωστόσο, για τους νεωτεριστές αυτό δεν ήταν κάτι πρωτόγνωρο. Ήδη από το 17ο αιώνα ο Κρόμγουελ είχε καταργήσει τους χριστουγεννιάτικους εορτασμούς, γιατί οι μεσαιωνικές παραδόσεις που συνδύαζαν τη Θεία Γέννηση με τα παγανιστικά Σατουρνάλια ήταν ασυμβίβαστες με την πουριτανική ηθική. Η συνειδητή πολεμική κατά των λαϊκών παραδόσεων, της έννοιας του ιερού, της μεσαιωνικής και της αρχαϊκής κουλτούρας συνεχίστηκε από τους φιλοσόφους και τους πολιτικούς που εξέφρασαν τις ιδέες του Διαφωτισμού. Κι έπειτα, καθώς η βιομηχανική επανάσταση ξεδιπλωνόταν, διαλύοντας τις αγροτικές κοινότητες που διατηρούσαν τα παλαιά έθιμα και μετακινώντας τους πληθυσμούς προς τις πόλεις, διαμορφώθηκε ένας τρόπος ζωής που δεν άφηνε στους εργάτες το περιθώριο για αργία. Έτσι, οι χριστουγεννιάτικοι εορτασμοί σταμάτησαν στην Αγγλία του πρώιμου καπιταλισμού.

Κάπου εκεί ανέλαβαν δράση οι φορείς της ρομαντικής κοσμοθέασης. Άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών, αριστοκράτες στο αίμα των οποίων σιγόκαιγε ακόμη η φλόγα των ιπποτικών καιρών και μαζί με αυτούς η συλλογική οντότητα του αγγλικού λαού, αποφάσισαν να ορθώσουν ένα τείχος αντίστασης απέναντι στην επέλαση της Νεωτερικότητας και να πραγματοποιήσουν μια πνευματική, ρομαντική επανάσταση για να διαλύσουν τους αφόρητους τρόπους ζωής, που προσπαθούσαν να εγκαθιδρύσουν οι δυνάμεις του καπιταλισμού. Ένας βασικός στόχος αυτής της ρομαντικής επανάστασης ήταν η αναβίωση των χριστουγεννιάτικων εορτασμών.

Το 1841 εισήχθη από τη Γερμανία το έθιμο του χριστουγεννιάτικου δέντρου. Κάλαντα και ύμνοι λησμονημένοι από τις αρχές του 19ου αιώνα ξανακούστηκαν και λίγο αργότερα κυκλοφόρησε η πρώτη χριστουγεννιάτικη κάρτα. Το σημαντικότερο γεγονός αυτής της πνευματικής αντεπίθεσης προήλθε από το χώρο της φανταστικής λογοτεχνίας και πραγματοποιήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου του 1843, όταν ο Κάρολος Ντίκενς δημοσίευσε τον «Ύμνο των Χριστουγέννων». Με το βιβλίο αυτό ο Ντίκενς, εκτός του ότι χάρισε στην παγκόσμια λογοτεχνία του φανταστικού ένα ακόμη αριστούργημα, ύμνησε τη φιλανθρωπία και έδειξε στους συγχρόνους του πώς να γιορτάζουν τα Χριστούγεννα στη δύσκολη αστική τους ζωή, εφόσον οι δωδεκαήμεροι εορτασμοί της άλλοτε φεουδαλικής υπαίθρου αποτελούσαν μακρινή ανάμνηση. Ο «Ύμνος των Χριστουγέννων» υπερασπίστηκε την ανάγκη των λαών να εορτάζουν σε πείσμα της εργασιακής ηθικής του Προτεσταντισμού (την οποία στις σελίδες του βιβλίου εκφράζει ο Σκρουτζ) και έκτοτε επηρέασε τον τρόπο που εορτάζονται τα Χριστούγεννα σε ολόκληρο το δυτικό κόσμο!

Σήμερα, που η οικονομική συγκυρία παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με εκείνη της εποχής του Ντίκενς[1], αρχίζει ίσως να γίνεται ορατή η ανάγκη για μια άμεση επανάσταση ιδεών στην πατρίδα μας, αλλά και στον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο. Μια επανάσταση πνευματική, που θα υποστασιοποιήσει ένα νέο όραμα. Μια επανάσταση ρομαντική, που θα επανασυνδέσει μέσω της δημιουργικής φαντασίας το σπασμένο κρίκο ανάμεσα στο αυθεντικό παρελθόν και στο αφανές παρόν μας.

Κι ενώ η απαίτηση αυτή δείχνει να γίνεται επιτακτική, η κατεύθυνση που παίρνουν οι διάφορες κινήσεις αντίστασης στις μέρες μας είναι διαφορετική. Αντίθετα με τους ρομαντικούς που επαναστατούσαν για να επαναφέρουν τον άνθρωπο στα νάματα της πρωταρχικής του Ουσίας, οι σημερινές (αυτοπαρουσιαζόμενες ως) επαναστάσεις έχουν ως στόχο την ολική αποδόμηση του υποκειμένου και την αναδόμησή του σε ένα νέο μεταμοντέρνο πρότυπο.

Όσοι υποστηρίζουν τις «νέες επαναστάσεις» δηλώνουν ότι (όπως και οι ρομαντικοί) στρέφονται εναντίον του κοσμοειδώλου που δημιούργησε ο Διαφωτισμός. Ωστόσο, ο στόχος τους έχει αντίστροφη κατεύθυνση από το στόχο που είχαν θέσει οι ρομαντικοί. Σκοπός των «επαναστατών» της εποχής μας είναι η επιβολή της εντύπωσης ότι δεν υπάρχει ανθρώπινη ουσία και ότι η ανθρώπινη συνείδηση (και κατ’ επέκταση, τα έθιμα, οι εορτασμοί…ακόμη και η ίδια η ύπαρξη των εθνών) είναι κατασκευασμένα σχεσιακά από τις ιστορικές και κοινωνικές συγκυρίες.

Χαρακτηριστική αποτύπωση της εν λόγω «επαναστατικότητας» υπήρξε το κάψιμο του χριστουγεννιάτικου δέντρου πριν από δύο χρόνια στην πλατεία Συντάγματος, κατά τη διάρκεια μιας σειράς διαδηλώσεων που λάμβαναν χώρα για φαινομενικά άσχετο λόγο[2]. Το ίδιο φαινόμενο παραλίγο να επαναληφθεί εφέτος σε διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν πριν λίγες ημέρες στο Λονδίνο. Και στις δυο περιπτώσεις οι διαδηλώσεις οργανώθηκαν από φορείς που πολιτικά συνδέονταν με την Αριστερά και υποστηρίχτηκαν από χιλιάδες φοιτητές.

Το στολισμένο δέντρο, και πιο συγκεκριμένα το έλατο, έχει τις ρίζες του στην πανάρχαια παράδοση της γιορτής του χειμερινού ηλιοστασίου. Στους αρχαίους γερμανικούς λαούς όταν εορταζόταν η Γιούλ
[3] σε κάθε σπίτι υπήρχε ένα έλατο πάνω στο οποίο τοποθετούνταν διάφορα στολίδια. «Η σημασία του ελάτου είναι πολύ βαθιά. Ανάμεσα στα γυμνά σα σκελετούς δέντρα, τα καταπράσινα έλατα αποτέλεσαν σημάδι ελπίδας για την επιστροφή της άνοιξης…τη γέννηση του ήλιου. Έτσι, τις μέρες αυτές ανταλλάσσονταν δώρα και χαρίζονταν παιχνίδια στα παιδιά»[4]. Το στολισμένο έλατο επέζησε ως έθιμο και στη χριστιανική παράδοση για να φτάσει τελικά ως τις μέρες μας χάρη στην πνευματική δράση των ρομαντικών.

Το ενδιαφέρον της περίπτωσης είναι ότι οι «επαναστάτες» των ημερών μας, παρότι δηλώνουν ότι έχουν ως στόχο τη ρήξη με το κοσμοείδωλο του Διαφωτισμού, μετέτρεψαν σε σύμβολο των αντιδράσεών τους την καταστροφή ενός ρομαντικού εθίμου με ρίζες χαμένες στην εποχή του μύθου. Ενός εθίμου που, για όσους γνωρίζουν ιστορία πολιτισμού, είναι σαφές ότι αποτέλεσε την επιτομή μιας ρομαντικής νίκης κατά του Διαφωτισμού.

Και αν οι νεαροί που εκτόξευαν τις βόμβες μολότωφ προς το δέντρο αγνοούσαν πλήρως το υπόβαθρο του θέματος και αντιμετώπιζαν το χριστουγεννιάτικο έλατο ως σύμβολο καταναλωτισμού και «αστικής» νοοτροπίας, είναι σαφές ότι οι θεωρητικοί καθοδηγητές τους, οι οποίοι έχουν στελεχώσει ένα σύστημα «πνευματικής κυριαρχίας» της εποχής μας, ανέδειξαν με έκδηλη ικανοποίηση το εν λόγω γεγονός και εκκόλαψαν με επιμέλεια τη γένεσή του. Για όσους έχουν τη θέληση να εστιάσουν τη ματιά τους στη βάση της συγκεκριμένης κατάστασης το αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα είναι το εξής: Οι «επαναστάτες» της εποχής μας, λένε ότι στοχεύουν στην ολική κατάρριψη του Διαφωτισμού αλλά ο πιο βαθύς τους εχθρός παραμένει ο Ρομαντισμός. Γιατί οι «επαναστάτες» (μεταμοντέρνοι, πρωτοπόροι/avant garde κλπ) της εποχής μας, είναι αυτό που λέει η φράση: επαναστάτες..της εποχής μας. Μοδάτοι γυρολόγοι και θιασώτες του εφήμερου. Παιδιά μιας εποχής.

Ας συνειδητοποιήσουμε, λοιπόν, ότι οι πραγματικές ρήξεις δεν έρχονται από τα παιδιά της εκάστοτε εποχής αλλά από τους αναζητητές της αρχετυπικής Ουσίας των πραγμάτων. Από τους παντοτινούς προμάχους της Φαντασίας.

Και όσοι νιώθουμε ότι είμαστε τέτοιοι, της φαντασίας μας το χρυσό κέρας οφείλουμε να χρησιμοποιούμε καθημερινά για να σαλπίσουμε το εγερτήριο του Φωτός, για να σημάνουμε προσκλητήριο επανάστασης κατά του κόσμου της εποχής μας, για να φυτέψουμε στον πρόσκαιρο κόσμο της εμπειρίας τους σπόρους του παντοτινού, όπως έκαναν οι καλλιτεχνικοί μας πρόγονοι το 19ο αιώνα στην Αγγλία.

Ωστόσο, η κάθε ηθική και αισθητική ανάταση προϋποθέτει μια ψυχική πληρότητα. Αυτή την πληρότητα ας αναζητήσουμε κατά τις ημέρες που έπονται του χειμερινού ηλιοστασίου, καταδυόμενοι στα βάθη του εαυτού μας και οδηγούμενοι από τη λάμψη της φαντασίας μας διαμέσου της πιο μεγάλης νύχτας του χειμώνα.

Σταμάτης Μαμούτος, πρόεδρος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.


Σημειώσεις :
[1] Το 1843, όπως και σήμερα, βρισκόταν σε εξέλιξη μια από τις παγκόσμιες κρίσεις της φιλελεύθερης οικονομίας. Η κρίση είχε πλήξει ιδιαιτέρως την Ιρλανδία, στην οποία η συγκεκριμένη χρονιά ονομάστηκε ως «χρονιά του μεγάλου λιμού».
[2] Το θάνατο ανήλικου νεαρού που άνηκε στον αναρχικό πολιτικό χώρο από πυροβολισμό αστυνομικού.
[3] Γιορτή του χειμερινού ηλιοστασίου (21/22 Δεκεμβρίου).
[4] Ησ. Κωνσταντινίδης, «Μυθολογία των υπερβόρειων και ελληνικό δωδεκάθεο», σελ.30. εκδ.Δίον.
Εικόνες :
Εικόνα 1α: Martin Amorbach, Ο σπορέας
Εικόνα 1β: Ενδεικτική εικόνα του τοπίου της βιομηχανικής εποχής.Σύνθεση εικόνων που υποδεικνύει την αντίθεση ανάμεσα στην αγροτική προεπαναστατική ζωή και στην μετάβαση στο περιβάλλον της Νεωτερικότητας.
Εικόνες 2α και 2β: Η εκμετάλλευση της παιδικής εργασίας κατά τα πρώτα χρόνια της Νεωτερικής εποχής αποτέλεσε μια μάστιγα την οποία κατήγγειλαν και καταπολέμησαν οι ρομαντικοί καλλιτέχνες. Αντίθετα, οι φιλελεύθεροι, προοδευτικοί εκφραστές του Διαφωτισμού την αντιλήφθηκαν ως αναγκαίο τίμημα για την επίτευξη της «κοινωνικής ωφέλειας» και της «προόδου.
Εικόνα 3: Κάρολος Ντίκενς.
Εικόνα 4α: Σκίτσο του Arthur Rackham για τον «Ύμνο των Χριστουγέννων».
Εικόνα 4β: Ένα χριστουγεννιάτικο τραπέζι, όπως το περιέγραψε ο Κάρολος Ντίκενς στον «Ύμνο των Χριστουγέννων, με την πουτίγκα να κατέχει περίοπτη θέση!
Εικόνα 5:….ασχολίαστη, «μεταμοντέρνα» ελληνική πραγματικότητα.
Εικόνα 6 α: Στολισμένο έλατο, πανάρχαιο ευρωπαϊκό σύμβολο.
Εικόνα 6 β: Χριστούγεννα, ένα βασίλειο της παντοτινής παιδικότητας.
Εικόνα 7: Το μανιφέστο της ρομαντικής επανάστασης των Χριστουγέννων. Απαραίτητο ανάγνωσμα των ημερών.

  • Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση:
Ο/Η ΚΑΛΛΙΜΑΧΟΣ είπε...
Συγχαρητήρια γιὰ ἕνα ἀκόμη ἐξαιρετικὸ ἄρθρο, Καλὰ Χριστούγεννα, καὶ ψηλὰ τὰ λάβαρα τῆς Φαντασίας!
Δευτέρα, 27 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Χρήστος 'Eddie' Μπαλτζής είπε...
Η νεωτερίστικη άλογη και ψυχρή εκτίμηση των καταστάσεων που θέλει τους ανθρώπους να φέρονται σα μηχανές,που τους θεωρεί κενούς για να τους χειραγωγεί, κενούς να γεννιούνται και να πεθαίνουν, που δημιούργησε την υποκουλτούρα της ρεμούλας και της λαμογιάς,θα ισοπεδωθεί από τη μαρμάρινη ταφόπετρα που η ίδια δημιούργησε στη συνείδηση του σύγχρονου ανθρώπου.
Το έθιμο του Χριστουγεννιάτικου Δέντρου δεν είναι τυχαίο που κάποιοι νεωτεριστικοί ζουρλομανδύες πολεμούν. Το Δέντρο όμως συμβολίζει τη ζωή,την παιδικότητα,την αγάπη,τη δημιουργία και την πραγματική εξέλιξη. Το Πνεύμα των Χριστουγέννων ας φωτίσει τις ψυχρές καρδούλες τους...
Τετάρτη, 29 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Εύχομαι τη νέα χρονιά να πέσει λίγο παραπάνω ο πολιτισμός τους και να αναπτερωθεί πολύ παραπάνω η ιερή μας φαντασία... Προσυπογράφω τις 2 τελευταίες φράσεις κλειδιά του πολύ καλού κειμένου της ανάρτησης. Δημιουργική φαντασιακή μας χρονιά!
GUARDIAN LORD
Πέμπτη, 30 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Ioannis είπε...
Πέρα από το καθαρά θρησκευτικό θέμα σε κάθε εποχή, οι γιορτές είναι περισσότερο ευκαιρίες επαναβεβαίωσης της συλλογικής ταυτότητας μια κοινότητας και μια ευκαιρία δημιουργίας ή ενίσχυσης των οικογενειακών δεσμών που αποτελούν τη στέρεη βάση κάθε κοινωνίας (όσο και να έχει προσπαθήσει η κουλτούρα του διαφωτισμού και οι σημερινοί παραπλανημένοι εκφραστές της να μας πείσει για το αντίθετο). Τα σύμβολα καθόριζαν πάντα και θα καθορίζουν για πάντα το πνεύμα της κοινότητας, του Έθνους, της φυλής.
Συγχαρητήρια για άλλη μια φορά.
Πέμπτη, 30 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Χάρης Παπαϊωάννου είπε...
Καλή χρονιά... εμπρός για νέες ρομαντικές επαναστάσεις!
Μοναχά Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ
Σάββατο, 01 Ιανουάριος, 2011

Ο/Η Δημήτρης Αργασταράς είπε...
Καλή Χρονιά ! Καλή πορεία σε μονοπάτια φανταστικά...
Πολύ ωραίο το χριστουγεννιάτικο άρθρο. Όπως έχουμε πει κι αλλού, η σύγχρονη εποχή μας πάσχει από την έλλειψη ενός δημιουργικού Μύθου, κάτι που να έρχεται από μία υπερπροσωπική διάσταση στην δική μας ζωή και να της δίνει νόημα. Ή, με άλλα λόγια (πιο sic), χρειαζόμαστε μια καινούρια Αφήγηση...
Διαφορετικά, θα εξακολουθούμε να βιώνουμε την διάλυση του κοινωνικού ιστού, τον κυνισμό και την ανηθικότητα, σε μία κατάσταση μαζών που θα κινούνται ανεξέλεγκτα και χειραγωγούμενα κατά το δοκούν...
Τρίτη, 04 Ιανουάριος, 2011

Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Αγαπητοί φίλοι, κι αυτή τη χρονιά...against the Modern world!
Δευτέρα, 10 Ιανουάριος, 2011

Οι 300 του Frank Miller




Ήταν το έτος 1998, όταν στην αγγλοσαξονική αγορά κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Dark Horse η εικονογραφημένη νουβέλα του Frank Miller, που έφερε τον τίτλο «300» και είχε ως θέμα τη μάχη των Θερμοπυλών. Ο Miller ήταν γνωστός ως ένας από τους κορυφαίους δημιουργούς εικονογραφημένων ιστοριών και η είδηση ότι το εν λόγω έργο αφορούσε ένα σημαντικό γεγονός της ελληνικής ιστορίας είχε δημιουργήσει κλίμα ενθουσιασμού στη μικρή ελληνική κοινότητα του φανταστικού.

Η προσδοκία ότι οι «300» θα ικανοποιούσαν το αναγνωστικό κοινό επιβεβαιώθηκε αρχικά από τους τυχερούς που πρόλαβαν να διαβάσουν την αρχική τους έκδοση (στην αγγλική γλώσσα). Όταν, εν τέλει, μεταφράστηκαν από την Αγαθή Πεπεράκη και κυκλοφόρησαν στα ελληνικά τον Απρίλιο του 1999 από τις εκδόσεις Μαμούθ Comics, ήμουν από αυτούς που έσπευσαν άμεσα να αποκτήσουν τα πέντε μηνιαία τεύχη τους. Όπως αποδείχτηκε, έκανα μια από τις πλέον επιτυχημένες επιλογές μου.

Τί να πρωτοπεί κανείς γι’ αυτή την ανεπανάληπτη εικονογραφημένη ιστορία; Μέσα σε πέντε τεύχη (που αργότερα κυκλοφόρησαν και σε ενιαία βελτιωμένη έκδοση) ο Frank Miller, που είχε αναλάβει τα κείμενα και τα σχέδια, καθώς και η Lynn Varley, που είχε προσθέσει τα χρώματα, κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα ανεπανάληπτο λογοτεχνικό και εικαστικό δημιούργημα, το οποίο ο αναγνώστης δεν κουράζεται να διαβάζει και να ξαναδιαβάζει.

Υπάρχει μια παλιά παροιμία που λέει ότι η καλή μέρα φαίνεται από το πρωί. Είμαι της γνώμης ότι οι «300» τη δικαίωσαν με τον πλέον σαφή τρόπο! Η επαφή με τις οκτώ πρώτες εισαγωγικές σελίδες τους είναι αρκετή για να υποβάλλει στον αναγνώστη μια αίσθηση βουβού και μεγαλόπρεπου δέους, το οποίο προαναγγέλλει ενστικτικά το δράμα που πρόκειται να επακολουθήσει. Είναι επίσης αρκετή για να ωθήσει το φαντασιακό δυναμικό στη διασάλευση της αίσθησης των ορίων του υλικού του περιβάλλοντος. Ο αναγνώστης, ερχόμενος σε επαφή με τις σελίδες του περιοδικού, βρίσκεται πλέον μέσα στον κόσμο της εικονογράφησης και παρακολουθεί από ένα απόμακρο ύψωμα τους τριακοσίους να προχωρούν.

Πώς, όμως, το καταφέρνουν αυτό οι συντελεστές του έργου; Θα δοκιμάσουμε να απαντήσουμε ακολουθώντας το Λεωνίδα και τους άντρες τους στις οκτώ αυτές σελίδες.

Στην πίσω κιόλας πλευρά του εξωφύλλου, στο σημείο δηλαδή όπου αναγράφονται τα ονόματα των συντελεστών και ο τίτλος του πρώτου τεύχους, ο αναγνώστης βλέπει τα κύματα μιας θάλασσας αίματος να σκάνε με μανία σε μια βραχώδη ακτή, πάνω από την οποία (και κάτω από έναν νεφελώδη ουρανό) υψώνονται δυο τεράστιοι γήινοι όγκοι που στο ενδιάμεσό τους υπάρχει ένα μικρό πέρασμα. Πρόκειται για τις Θερμοπύλες. Ο συνδυασμός των χρωμάτων της εικόνας, τα περιγράμματα των σχημάτων που είναι συγκεκριμένα και τα επιμέρους χαρακτηριστικά τους που σβήνονται μέσα στους χρωματικούς συνδυασμούς, δημιουργούν μια σκυθρωπή ατμόσφαιρα ρομαντικής αισθητικής, στην οποία νιώθει κανείς να αιωρείται μια αδιόρατη απειλή.

Ακολουθούν δυο σελίδες στις οποίες απλώνεται το πρώτο σκίτσο της πλοκής. Αυτό απεικονίζει μια ομάδα πολεμιστών, τα ολογράμματα των οποίων είναι ζωγραφισμένα με λιτό ύφος, ενώ τα επιμέρους χαρακτηριστικά τους αχνοφαίνονται και κρύβονται στο ημίφως και κάτω από τους τυλιγμένους μανδύες τους. Ο ουρανός παρουσιάζεται μέσα από μια ανάμιξη μελανών και γκριζοκίτρινων χρωματισμών, γεννώντας την αίσθηση ότι ο αναγνώστης παρατηρεί ένα ωχροκίτρινο ηλιοβασίλεμα που έχει ήδη αρχίσει να παραχωρεί τη θέση του στο σκοτάδι της νύχτας. Η αίσθηση της προοπτικής, που απλώνει τη θέα ως τα πέρατα του ορίζοντα, είναι καταπληκτική. Εκείνο ωστόσο που κάνει εντύπωση μετά από μια δεύτερη ματιά είναι ο συγχρονισμένος βηματισμός των στρατιωτών που κρατούν στρογγυλές ασπίδες, επάνω στις οποίες είναι χαραγμένο το γράμμα Λ. Σε ένα πολύ μικρό ορθογώνιο πλαίσιο, υπάρχει η μοναδική λέξη που συνοδεύει την εικόνα: ΒΑΔΙΖΟΥΜΕ.

Στις δυο σελίδες που ακολουθούν παρουσιάζεται το επόμενο σκίτσο. Τα ίδια χαρακτηριστικά, οι ίδιοι πολεμιστές. Μόνο που αυτή τη φορά, ο αναγνώστης τους βλέπει από το πλάι να κινούνται ανηφορικά σε ένα ύψωμα. Ο βηματισμός εξακολουθεί να είναι συγχρονισμένος. Όπως και στο προηγούμενο σκίτσο, το δεξί πόδι όλων των πολεμιστών πατάει μπροστά. Ωστόσο, τόσο στην προηγούμενη όσο και σ’ αυτή την εικόνα, ο συγχρονισμένος βηματισμός δεν είναι το άμεσο θέαμα που παρατηρεί κανείς. Αντίθετα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι βρίσκεται στο νοηματικό υπόβαθρο του σκίτσου και συμβάλει τα μέγιστα στην ανάδειξη της δραματουργικής έντασης που αποπνέει η επιφάνεια της εικόνας. Τα μικρά πλαίσια/κουτάκια με τα κείμενα, αυτή τη φορά είναι τρία και εμφανίζονται κλιμακωτά προς τα κάτω, γράφοντας: «ΑΠΟ ΤΗ ΛΑΤΡΕΥΤΉ ΛΑΚΩΝΙΑ», «…ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΕΡΗ ΣΠΑΡΤΗ…», «ΒΑΔΙΖΟΥΜΕ».

Το επόμενο σκίτσο που καλύπτει επίσης δυο σελίδες, φέρνει τον αναγνώστη να παρακολουθεί τους πολεμιστές από ψηλά, βλέποντας αυτή τη φορά ξεκάθαρα τα σκυθρωπά και αποφασιστικά τους πρόσωπα να διατηρούν μια σιδερένια νηφαλιότητα, η οποία όμως μόλις και μετά βίας συγκρατεί την εκτίναξη των εσωτερικών ορμών τους, όπως αποκαλύπτει η αγριωπή ματιά ενός εκ των πολεμιστών που στρέφεται προς τα πάνω, σα να έχει συλλάβει κάτι ανεπαίσθητο που οι υπόλοιποι δεν έχουν αντιληφθεί.

Τα τρία πλαίσια των κειμένων κατεβαίνουν και πάλι κλιμακωτά συνοδεύοντας την εικόνα με τις εξής φράσεις: «ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΙΜΗ», «ΓΙΑ ΤΗ ΔΟΞΑ», «ΒΑΔΙΖΟΥΜΕ».

Το τελευταίο σκίτσο με το οποίο θα καταπιαστούμε στο άρθρο αυτό, ολοκληρώνει την εισαγωγή της εικονογραφημένης ιστορίας, παρουσιάζοντας από μπροστινή και ελαφρώς πλάγια θέση, ολόκληρη την ομάδα των πολεμιστών να περνά έναν βραχώδη και χορταριασμένο λόφο. Ο βηματισμός εξακολουθεί να είναι συγχρονισμένος, τα περιγράμματα των πολεμιστών συγκεκριμένα, αλλά τα επιμέρους χαρακτηριστικά τους δυσδιάκριτα μέσα από τις περικεφαλαίες και τον υπόλοιπο εξοπλισμό. Οδηγός είναι ένας πολεμιστής που με τον αυλό του κρατά το ρυθμό του βαδίσματος, ενώ μπροστά από την ομάδα των πολεμιστών προπορεύεται η μορφή ενός ασκεπή άντρα που βαδίζει με τον ίδιο βηματισμό και τον ίδιο τρόπο με τους υπολοίπους, αλλά που κάτι στο κόψιμο της κορμοστασιάς του και στην αρχοντική αποφασιστικότητα που αποπνέει η εικόνα του, μαρτυρά σιωπηρά ότι αποτελεί τον αρχηγό της ομάδας. Δηλαδή, το βασιλιά Λεωνίδα. Το σκίτσο συμπληρώνει η απλή αναγραφή μιας ημερομηνίας. 480 π.Χ.

Οι Ήρωες

Νομίζω ότι θα πρέπει να σταθούμε σε αυτή την εισαγωγή, γιατί αποτελεί ένα μνημειώδες προοίμιο για το έργο. Η ατμόσφαιρα που δημιουργούν τα σχήματα και τα χρώματα είναι κυριολεκτικά καταπληκτική και δίνει την αίσθηση ότι μόλις ο αναγνώστης ανοίξει το comic, ένα χέρι εξέρχεται μέσα από αυτό και τον τραβά στο εσωτερικό του, κάνοντάς τον να νιώσει ότι βρίσκεται κι αυτός κάπου μέσα στο χώρο, πίσω από τους ογκώδεις βράχους και τους χορταριασμένους λόφους της αρχαίας Ελλάδος. Τα κλασικιστικά στοιχεία των σχεδίων με τις λιτές γραμμές, συμπλέκονται με τη βαριά και σκοτεινή ατμόσφαιρα των χρωμάτων που διαχέονται ελαφρώς το ένα μέσα στο άλλο για να δημιουργήσουν το υπόβαθρο του χώρου. Το τελικό αποτέλεσμα είναι η συγκρότηση μιας άκρως επιτυχημένης ρομαντικής εικαστικής ολότητας.

Η ποιότητα του εικαστικού υπόβαθρου δεν αποτελεί όμως το βασικό στοιχείο της εν λόγω εισαγωγής. Γιατί εκείνο που κυριολεκτικά συνεπαίρνει τον αναγνώστη/παρατηρητή, είναι η όλη κίνηση των πρωταγωνιστών. Με την απεικόνιση της κίνησης αυτής, ο Miller καταφέρνει μέσα από τέσσερα μόλις σκίτσα, να ζωντανέψει την οργανικότητα της στρατιωτικής και αριστοκρατικής κοινωνίας των αρχαίων Σπαρτιατών.

Φυσιογνωμίες σκυθρωπές, σημαδεμένες από τις μάχες, σοβαρές και αποφασιστικές, βαδίζουν. Βαδίζουν συγχρονισμένα σα να αποτελούν ένα σώμα, ακόμη και την ώρα που σκαρφαλώνουν σε ανηφοριές. Κοιτάζουν μπροστά έχοντας απόλυτη επίγνωση του σκοπού τους. Δεν συνομιλούν. Κατευθύνονται διαπνεόμενοι από ένα εσωτερικό ρεύμα ενστικτώδους επικοινωνίας. Είναι κυριολεκτικά ένας οργανισμός.

Η επιλογή του ωχροκίτρινου ηλιοβασιλέματος και του σούρουπου δεν φαίνεται να είναι τυχαία. Η ατμόσφαιρα που δημιουργείται έχει κάτι το μελαγχολικό, το αρρωστημένο και το αδιόρατα απειλητικό. Η χρήση των συγκεκριμένων χρωμάτων μπορεί να ζωντανεύει το περιβάλλον, αλλά δημιουργεί παράλληλα και μια πυρετώδη ασφυξία στον αναγνώστη. Όμως οι Σπαρτιάτες δεν δείχνουν να ενδιαφέρονται ή να επηρεάζονται καθόλου από τις δυσοίωνες αυτές υποψίες. Απλώς συνεχίζουν να βαδίζουν, αφήνοντας τις όποιες υποβλητικές φοβίες και απειλές εκτός του οπτικού τους πεδίου. Ακολουθούν τον τραγικό δρόμο της ζωής τους ακλόνητοι και ατρόμητοι.

Είναι προφανές ότι ο Miller με την εισαγωγή αυτή δεν προετοιμάζει απλά τον αναγνώστη για το τι έπεται στο έργο, αλλά παράλληλα δημιουργεί και έναν έντονο συμβολισμό. Οι πολεμιστές που παρουσιάζει είναι σίγουρα οι 300 του Λεωνίδα που πορεύονται προς τις Θερμοπύλες για να υπερασπιστούν την πατρίδα, ωστόσο δεν είναι μόνο εκείνοι. Κι αυτό γιατί αποτελούν έναν συμβολισμό του διαχρονικού ηρωικού προτύπου, που στη συγκεκριμένη περίπτωση μορφοποιείται με έναν ενδεικτικό τρόπο (δηλαδή τους Σπαρτιάτες).

Οι πολεμιστές που βαδίζουν αποτελούν μια συμβολική αναπαράσταση των απανταχού ηρώων της ιστορίας. Εκείνών δηλαδή, που ξεχωρίζοντας από τους πληθυσμούς των απλών ανθρώπων, κατευθύνουν αυτοβούλως την ιστορία. Εκείνων που αυθόρμητα αποφασίζουν να σηκώσουν το βάρος των ευθυνών τους, αλλά και των ευθυνών ολόκληρης της ανθρωπότητας, στους ώμους τους και να πράξουν αυτό που ενδογενώς γνωρίζουν πως πρέπει να πράξουν, χωρίς να το συζητήσουν, χωρίς να το υπολογίσουν και χωρίς να το διαπραγματευθούν. Οι «300» του Miller είναι οι 300 της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, είναι οι συναγωνιστές του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου στην προδιαγεγραμμένη ματαιότητα της υπεράσπισης της Κωνσταντινούπολης, είναι ο Ιππότης που απεικονίζει ο πίνακας του Άλμπρεχτ Ντύρερ να αγνοεί τον διάβολο και τον θάνατο που επιτηρούν την πορεία του και να προχωρά αγέρωχα προς τα μπρος, είναι η φωνή του Φρειδερίκου Χέλντερλιν που μας υπενθυμίζει ότι «όλες ακόμα ζουν, οι των ηρώων μητέρες», είναι οι Ήρωες του Τόμας Καρλάιλ και του Ιωάννη Συκουτρή. Οι ήρωες.. αυτοί που οδηγούν την ιστορία. Αυτοί που αψηφώντας το Χάος που τους περιβάλλει προχωρούν εμπρός, δημιουργώντας σχήματα πολιτισμού και γεμίζοντας με νόημα την ανθρώπινη ζωή.

Οι Σπαρτιάτες δεν πήγαν να πολεμήσουν για να στεφθούν με επιτυχία. Οι ήρωες δεν επιζητούν την επιτυχία, όπως υποστηρίζει σοφά ο Ιωάννης Συκουτρής στο έργο του «Η φιλοσοφία της ζωής». Η επιτυχία συνδέεται με την εργαλειακή φρόνηση και σημαίνει την προσαρμογή της ψυχής προς τα πράγματα. Επιτυχία σημαίνει πραγματοποίηση ενός σκοπού που βρίσκεται έξω από το Εγώ του ήρωα. Πρόκειται για μια προσαρμογή του Εγώ προς την καθημερινότητα του περιβάλλοντος που συγκροτεί το παρόν. Ωστόσο, ο σκοπός και το νόημα της ύπαρξης των ηρώων βρίσκεται εντός του δικού τους Εγώ. Η αποστολή τους είναι να πολεμήσουν το παρόν, να αναβιβάσουν τα πράγματα προς την ψυχή τους, να τα γεμίσουν με νόημα και να τα κάνουν αντάξιά τους.

Οι ήρωες δεν επιτυγχάνουν. Οι ήρωες νικούν. Οι μάχη των Θερμοπυλών για τους 300 ήταν ανεπιτυχής και ταυτοχρόνως νικηφόρα, αφού δεν πέτυχαν τελικά να αποκρούσουν τους Πέρσες αλλά κατάφεραν να νικήσουν, προβάλλοντας ένα διαχρονικό πρότυπο συμπεριφοράς για την ανθρωπότητα, το οποίο συμπυκνώνει το νόημά του γύρω από τις έννοιες της τιμής, της ευθύνης, του πατριωτισμού και της αδιαφορίας μπροστά στο θάνατο προκειμένου να υπερασπιστούν οι υπέρτατες αξίες που παράγουν πολιτισμό και νοηματοδοτούν την ανθρώπινη ζωή. Ο Miller είναι προφανές ότι κατανοεί σε βάθος ετούτο το συλλογισμό, γι’ αυτό και δημιουργεί τον εν λόγω συμβολισμό. Έναν συμβολισμό, που υπενθυμίζει στον αναγνώστη τον προαιώνιο ρόλο του ήρωα στην ανθρώπινη ιστορία και την αναγκαιότητα της εκδίπλωσης του σε κάθε εποχή. Οι «300» του, βαδίζουν μέσα στην αρρωστημένη και απειλητική ατμόσφαιρα, που έχουν δημιουργήσει τα χρώματα της Lynn Varley, προς τη νίκη. Οι ήρωες του παρόντος και του μέλλοντος, οφείλουν να κάνουν το ίδιο στο αρρωστημένο Χάος της Νεωτερικότητας.


Σταμάτης Μαμούτος, πρόεδρος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.



  • Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση :

Ο/Η Guardian Lord είπε...
Είχα ψάξει να βρω αυτό το κόμικ με αφορμή κάποιο αντίστοιχο αφιέρωμα του Sun Knight στα τέλη των 90's. Είναι πραγματικά εμπνευσμένο και σε κάνει να νιώθεις... Σπαρτιάτης!

Δε γνωρίζω τη σκοπιμότητα που εξυπηρετεί η μεταφορά του στη μεγάλη οθόνη, αλλά καχυποψία προξενεί η παρατήρηση των χορηγών της ταινίας...Φυσικά αυτό δεν αναιρεί στο ελάχιστο το ηρωικό πρότυπο που ο "ρομαντικός" αναγνώστης/θεατής θα εξάγει από το έργο.

Το αρρωστημένο Χάος, στο οποίο γίνεται λόγος στο τέλος, νομίζω, ότι ευτυχώς ή δυστυχώς βρίσκεται σε τάξη, διέπεται από νόμους και προβλεπόμενους κανονισμούς. Δεν είναι μια τυχαία πραγματικότητα, αλλά απότοκο συγκεκριμένης (ισχυρής τολμώ να πω) πρόθεσης και θέλησης.Τους κόκκκινους χιτώνες φορούν αυτοί με την καρδιά του λιονταριού, ναι, αλλά και με την πονηριά του λύκου...480 πΧ .......2011 μΧ...... βαδίζουμε ακόμα......
Πέμπτη, 16 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Guardian Lord, αν και συνήθως περιμένω να ολοκληρωθούν τα μηνύματα για να απαντήσω, το (περίπου) μακιαβελλικό σου σχόλιο με έβαλε σε πειρασμό!

Αρχικά θα δηλώσω ότι έχω ακόμη το τεύχος του Metal Hammer, στο οποίο ο Ιππότης του Ήλιου είχε γράψει σχετικά με τους 300. Ωστόσο, εκτιμώ ότι ο Κιμμέριος έχοντας στην κατοχή του τη συλλογή σχεδόν όλων των War Flag -και μάλιστα βιβλιοδετημένη- διεκδικεί με μεγαλύτερες αξιώσεις τον τίτλο του πιο φανατικού Φύλακα απ' όλους μας!

Τώρα, όσον αφορά το σχόλιό μου περί του Χάους της Νεωτερικότητας, αναφέρεται στο ατομικιστικό και ωφελιμιστικό μοντέλο ζωής, το οποίο δηλητηρίασε τις κοινωνικές και εθνικές ολότητες και αποπροσανατόλισε τα "αποσπάσματα" της ζωής (έθνη, κοινωνίες, πρόσωπα) από την αναζήτηση του "Καθολικού", κόβοντας τους ιστούς της κοσμικής Τάξης και ανάγοντας το μερικό (δηλαδή το ημιτελές, το ανομοιογενές και το πολλαπλό) σε κυρίαρχη συνθήκη του νεωτερικού υποκειμένου. Εννοείται πως είμαι σύμφωνος μαζί σου όσον αφορά τη σκοπιμότητα που κρύβεται πίσω από αυτή τη συνθήκη. Εννοείται πως κάποιοι δημιούργησαν το πλαίσιο της Νεωτερικότητας για να είναι συμβατό με το χαρακτήρα τους. Αυτό όμως δεν αναιρεί τη χαοτική του φύση (χαοτική με την έννοια του άτακτου, όχι του αχειραγώγητου). Φρονώ ότι η εξουσία της εποχής μας βασίζεται στο κοσμικό χάος και το αναπαράγει, όχι με Νόμους αλλά -όπως σωστά ανέφερες- με επιμέρους κανονισμούς..

Hail...
Παρασκευή, 17 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Δημήτρης Αργασταράς είπε...
Δυστυχώς δεν έχω διαβάσει το comic, κι έχοντας δει την ταινία μπορώ να κρίνω μόνο στον βαθμό που αυτή ανταποκρίνεται στο αρχικό έργο.

Αλλά, για ακόμη μία φορά, έχουμε εδώ ένα άρθρο υψηλής ''καθαρότητας'' και θεωρητικής ευκρίνειας από τον Σταμάτη, το οποίο, απ' ότι βλέπω, ακολουθείται από επίσης πολύ σημαντικά σχόλια.

Αυτές τις μέρες - στα πλαίσια του ''οικοδιδασκαλίου'' :) - ξαναθυμήθηκα και το έργο του Σολωμού ''Ελεύθεροι Πολιορκημένοι''. Κι εκεί οι αγωνιστές προτίμησαν να μείνουν στις επάλξεις του χρέους, παρόλο που η ανοιξιάτικη φύση τους προκαλούσε ''στήνοντας χορό με τον ξανθό Απρίλη''...

Γιατί οι 300 έμειναν στο πόστο τους ; Γιατί δεν συνθηκολόγησαν ; Γιατί οι Μεσολλογίτες επιχείρησαν την Έξοδο ; Γιατί δεν προτίμησαν να είναι.. ρεαλιστές ; Γιατί τους θυμόμαστε σήμερα ως σύμβολα θάρρους και ηθικής ακεραιότητας ;

Ας αναρωτηθούμε σε αυτά τα ερωτήματα...
Παρασκευή, 17 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Hail!!
Παρασκευή, 17 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Arkon είπε...
με άρεσε η προσέγγιση του Εφιάλτη. έδειχνε πως ήταν ένας από εμάς που δεν μπόρεσε να ενταχτεί κάπως στην κοινωνία. η ουσία της προδοσίας είναι ότι αυτός που θα γίνει προδότης είναι δίπλα μας.μπορεί να είμαστε κι εμείς. Να μην τον ψάχνουμε μακρυά.
Κυριακή, 19 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Guardian Lord είπε...
Εύχομαι καλές γιορτές στους προμάχους και ιππότες της αιώνιας ιερής φαντασίας.
Δευτέρα, 20 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Φοιτητική Λέσχη Φανταστικής Λογοτεχνίας είπε...
Αγαπητέ Arkon, όντως ο Εφιάλτης του Miller υπήρξε ένας άντρας που η φυσική του κοινότητα αρνήθηκε να εντάξει στους κόλπους της. Γι αυτό και παρουσιάζεται ως ένας χαρακτήρας "τραγικός", που μπορεί και να γίνει και συμπαθής.

Ωστόσο, πέρα από το συγκεκριμένο έργο, ο καθαυτό προδότης είναι εκείνος που θέτει το προσωπικό του όφελος (και συνήθως με ύπουλους τρόπους) πάνω από το γενικό καλό και δεν διστάζει να το επιδιώξει ακόμη και την ώρα που η κοινότητά του βρίσκεται σε κίνδυνο.

Δεν είναι εκείνος που απλά αρνήθηκε να υποταχθεί στις επικρατούσες συνθήκες της κάθε εποχής. Είναι το πλάσμα του ύστατου εκπεσμού που για μικροπρεπές προσωπικό συμφέρον και έπειτα από υπολογισμούς, όχι μόνο αρνείται να στηρίξει αλλά και στρέφεται εναντίον προσώπων και ιδεών που το ίδιο δηλώνει ότι το εκφράζουν.

Πάντως, συμφωνούμε πλήρως με την τελευταία φράση σου. Τους προδότες δεν πρέπει να τους ψάχνουμε μακριά. Είναι αδύνατο να συμβεί κάτι τέτοιο. Αυτός που σε πολεμά από μακριά είναι απλά εχθρός. Τα ανδρείκελα που προδίδουν αναγκαστικά πρέπει κάποτε να ήταν ανάμεσά μας. Μόνο έτσι μπορούν να εκφράσουν την "πούστικη" φύση τους. Με το να στραφούν ενάντια σε κάτι οικείο....

2) Χρόνια Πολλά σε όλους τους φίλους!
Δευτέρα, 20 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η ΚΙΜΜΕΡΙΟΣ είπε...
Ο Κιμμέριος έχει επιτέλους σταθερή πρόσβαση στο διαδίκτυο και μπορεί να στείλει τους χαιρετισμούς του σε όλα τα μέλη της Λέσχης. Άκρως ενδιαφέρον και ιδιαίτερα προσεγμένο το κείμενο του Σταμάτη και πολύ ενδιαφέροντα τα σχόλια των υπόλοιπων φίλων.

Προσωπικά, το έργο του Miller αρχικά με είχε ενθουσιάσει αλλά με το πέρασμα του χρόνου έχω γίνει λίγο καχύποπτος απέναντι του. Ο λόγος είναι πως διακρίνω έναν υπόγειο παραλληλισμό μεταξύ Σπαρτιατών-Περσών και Αμερικανών-Αφγανών/Ιρανών/Ιρακικών και λοιπών "τρομοκρατών" και "εχθρών της ελευθερίας". Δεν ξέρω αν ήταν στις προθέσεις του Miller κάτι τέτοιο ή απλά εγώ είμαι επηρεασμένος από τις διεθνείς εξελίξεις των τελευταίων ετών. Αισθητικά (χρώματα, σχέδιο, ατμόσφαιρα) πάντως το κόμικ παραμένει κορυφαίο.

Καλή χρονιά σε όλους!

Κυριακή, 26 Δεκέμβριος, 2010

Litteraterra 3ο τεύχος


I.
- Κυκλοφόρησε το τρίτο τεύχος της Litteraterra -

«Η Litteraterra είναι ένα περιοδικό βιβλίων και ιδεών. Ξεδιπλώνεται ως αλληγορικό παραμύθι για μια φανταστική χώρα, όπου τα πράγματα ήταν γράμματα κι οι άνθρωποι αλλάζοντας θέση που είχανε τα γράμματα στο χώρο, γράφοντας κείμενα, αλλάζανε τον Κόσμο. Θέτει ως στόχο να αναδειχθούν τα βιβλία ως μέσον ερμηνείας του σύγχρονου κόσμου, πέραν από τα ιδεολογικά στεγανά που μας κληροδότησε ο προηγούμενος αιώνας.

»Στο προηγούμενο τεύχος, είχαμε αφήσει τους κατοίκους του φανταστικού νησιού σε δημιουργικό πυρετό: λιώνοντας γράμματα για να φτιάξουνε τετράγωνα τούβλα με τα οποία θα μπορούσαν πια, απελευθερωμένοι από την τυραννία της μεταφυσικής της δημιουργίας, να φτιάξουν έναν κόσμο πιο ασφαλή, πιο λογικό, λιγότερο περίπλοκο...

»Εδώ, το παραμύθι συνεχίζεται: οι κάτοικοι αποφάσισαν να χτίσουν έναν Πύργο που θα ’φτανε ώς τον Ουρανό και θα ’τανε ο Φάρος τους, μνημείο της κατάκτησης της ύλης απ’ αυτούς. Πάνω σ’ αυτόν τον πυρετό δημιουργίας τους βρήκε ο Κατακλυσμός. Και σκόρπισαν τα γράμματα στη Γη, και χάθηκαν οι κάτοικοι, χάθηκε κι η γλώσσα τους η πρωταρχική, και μείναν λίγα για να θυμόμαστε ώστε να μπορέσουμε να ερμηνεύσουμε τη σύγχρονή μας γλωσσική Βαβέλ...»


Σε αυτό το τεύχος, ανάμεσα σε εξαιρετικά κείμενα αρθρογράφων όπως ο Χάρης Βλαβιανός, η Ολυμπία Καράγιωργα, ο Στάθης Κομνηνός, ο Γιώργος Βαϊλάκης, ο Δημήτρης Καρύδας, ο Γιώργος Αλισάνογλου, ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου και ο Χρήστος Χρυσόπουλος, φιλοξενείται και το άρθρο του προέδρου της Φοιτητικής Λέσχης Φανταστικής Λογοτεχνίας Σταμάτη Μαμούτου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Η γλώσσα του Έθνους. Γιόχαν Γκόντφριντ Χέρντερ: Από τη θεωρία της γλώσσας στη θεωρία του εθνικισμού» και συνοψίζει τις θέσεις του σημαντικού αυτού ρομαντικού φιλοσόφου σε ένα πολύ περιεκτικό κείμενο.

Η Λέσχη μας εύχεται στο νέο τεύχος της Litteraterra να είναι καλοτάξιδο στις θάλασσες του κόσμου των Ιδεών…


II.

- Τί έγραψε η Καθημερινή της Κυριακής για το Literraterra -

Την περασμένη Κυριακή η εφημερίδα «Καθημερινή» στο ένθετο «Τέχνες και Γράμματα», επέλεξε να παρουσιάσει το περιοδικό Litteraterra στη στήλη «Νέες Εκδόσεις» (σελ. 10). Το κείμενο παρουσίασης ήταν το εξής:«Οι συνεργάτες του περιοδικού εξερευνούν την αναζήτηση μιας πρωταρχικής, ανόθευτης γλώσσας (Γ. Αλισάνογλου), μια θεμελιωμένη κριτική της γλώσσας της λογικής (Γ. Βαϊλάκης), αναρωτιούνται μήπως οι δημιουργοί αδυνατούν να ξεφύγουν από την ισχύουσα γλώσσα (Χ. Βλαβιανός, Χ. Χρυσόπουλος). Κεντρική θέση στην αναζήτηση της Βαβέλ κατέχει επίσης η ενθύμηση της (ελληνικής) πρωταρχικής γλώσσας (Ο. Καράγιωργα), το γλωσσικό κομφούζιο ως κληροδότημα θείο (Δ. Καρύδας) ενώ εξερευνάται η γλώσσα του ρομαντισμού όπως την περιέγραψε ο Χέρντερ (Σ. Μαμούτος). Το τεύχος κλείνει με μια εκ των έσω κριτική της γλώσσας της κριτικής (Β. Χατζηβασιλείου)».

Συνολικά το έντυπο μπορείτε να το διαβάσετε στην ηλεκτρονική διεύθυνση :
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_2_21/11/2010_423217


III.
- Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ στο Mega Channel ! -

Η εκπομπή «Mega Σαββατοκύριακο», που προβάλλεται κάθε Κυριακή πρωί από τον τηλεοπτικό σταθμό Mega Channel, παρουσιάζει ορισμένες φορές κάποια βίντεο με επιλεγμένα συνθήματα και γραμμένες φράσεις από τους τοίχους των Αθηνών.

Στην εκπομπή της περασμένης Κυριακής (21-11-2010) προβλήθηκε ένα ακόμη τέτοιο βίντεο μέσω του οποίου παρουσιάστηκαν στους τηλεοπτικούς δέκτες ορισμένες ακόμη φράσεις, που οι συντελεστές της εκπομπής θεώρησαν ενδιαφέρουσες και άξιες τηλεοπτικής προβολής.
Tο ολιγόλεπτο βίντεο έκλεισε εστιάζοντας στα εξής, που βρέθηκαν γραμμένα σε τοίχο της Καλλιθέας:


Τα έθνη καταρρέουν ή ευδοκιμούν ανάλογα με το αν ποίηση, η ζωγραφική
και η μουσική τους, καταρρέουν ή ευδοκιμούν- W. Blake.
Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ
Φοιτητική Λέσχη Φανταστικής Λογοτεχνίας
flefalo.blogspot.com


Ελπίζουμε ότι κάποιοι κατάλαβαν την Αλήθεια της φράσης του William Blake.
Υποσχόμαστε ότι ως Λέσχη θα συνεχίσουμε να καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να συμβάλουμε στην αφύπνιση των πνευματικών και αισθητικών δυνατοτήτων του έθνους μας.

Πόλεμος εσωτερικός… για την κατάκτηση της Ουσίας του εαυτού μας.
Αγώνας εξωτερικός… για την υπεράσπιση της Ιερής μας Φλόγας.


  • Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση:

Ο/Η Ioannis είπε...
Πανικός στο συστημικό πασοκοκάναλο... Η ΦΛΕΦΑΛΟ είναι εδώ και η παρουσία της δεν μπορεί πια να περάσει απαρατήρητη, ούτε το μήνυμα της Αλήθειας της να φιμωθεί! Ερχόμαστε...
Τρίτη, 30 Νοέμβριος, 2010

Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Μοναχά...Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ!
Τετάρτη, 01 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Το Mega δεν είναι συστημικό κανάλι. Είναι το ίδιο το σύστημα
Παρασκευή, 03 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Χρήστος Eddie Μπαλτζής είπε...
....Defenders of the faith!
Κυριακή, 05 Δεκέμβριος, 2010

Ο/Η Ανώνυμος είπε...
Defenders of the faith , εμείς ή το mega; χα, χα

Εμείς της ιερής μεταλλικής πίστης.Το mega της πίστης του πολιτικού Κθούλου.
Τετάρτη, 08 Δεκέμβριος, 2010

Η μέρα των Εκλογών


I.
Η μέρα των εκλογών…
του Σταμάτη Μαμούτου

«Στην πόλη δίπλα στη θάλασσα είχε έρθει η μέρα των εκλογών και ο ποιητής την κοίταξε λυπημένα όταν ξύπνησε και είδε το φως της να μπαίνει μέσα από το παράθυρό του…» έγραψε κάποτε ο Λόρδος Ντάσανυ στο μικρό του διήγημα που έφερε τον τίτλο «Η μέρα των εκλογών»[1]. Το εντυπωσιακό αυτό ξεκίνημα έθετε άμεσα μια αλυσίδα ερωτημάτων που όφειλαν να απαντηθούν στη συνέχεια του κειμένου. Γιατί άραγε η μέρα των εκλογών είχε γίνει αποδεκτή με θλίψη από τον ποιητή; Ήταν το ίδιο το γεγονός των εκλογών που του προκαλούσε αυτή τη θλίψη ή κάτι άλλο. Κι αν ναι, γιατί έτσι;

Ωστόσο, ο Ντάνσανυ δεν ήταν διατεθειμένος να αφήσει αναπάντητα για πολύ αυτά τα ερωτήματα. Έτσι, μερικές αράδες πιο κάτω ανέφερε ότι ο ποιητής νοίκιασε το μεγαλύτερο αμάξι της πόλης και προσφέρθηκε να μεταφέρει έναν ψηφοφόρο. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής ο ψηφοφόρος άρχισε να του αναπτύσσει τα κομματικά του επιχειρήματα. Ο ποιητής δεν θυμόταν αν ήταν επιχειρήματα ενός Δεξιού, ενός Αριστερού ή κάποιου άλλου ψηφοφόρου. Γι αυτόν, όλα τα παραπάνω ήταν ίδια. Αυτό που θυμόταν, όμως, ήταν ο εκνευρισμός του ψηφοφόρου όταν δεν σταμάτησε το αμάξι του στο εκλογικό κέντρο αλλά συνέχισε μέχρι που έφτασαν σε ένα απομακρυσμένο σημείο το οποίο είχε υπέροχη θέα.

Ο ποιητής του Ντάνσασυ αγνόησε τις εκλογές. Ήταν αυτές που τον είχαν κάνει να νιώσει τόσο άσχημα κατά την έλευση εκείνης της μέρας. Κι όταν ο ψηφοφόρος συνέχισε να του παραθέτει τα επιχειρήματά του, ο ποιητής απάντησε «δες…αυτά τα αρχαία πανέμορφα πράγματα…τα σπίτια του παλιού καιρού και το πρωινό, και την γκρίζα θάλασσα μέσα στη λιακάδα που τριγυρίζει τον κόσμο μουρμουρίζοντας. Και αυτό είναι το μέρος που επιλέξανε για να βάλουν υποψηφιότητα!»[2].

Όπως γίνεται σαφές, ο ποιητής εξέφρασε την αισθητική αντίληψη ενός ρομαντικού ανθρώπου που ενδιαφερόταν για την αιωνιότητα και την ομορφιά. Ενός ανθρώπου ο οποίος διακατεχόταν από μια αίσθηση ιερότητας στον τρόπο που ανέπτυσσε την επαφή του με τη φύση. Στα πλαίσια μιας τέτοιας θέασης των πραγμάτων οι εκλογές με τα παρεπόμενά τους, δηλαδή τον ανούσιο διχασμό και την υποκρισία, φαίνονταν ως μια παρωδία.

«Και καθώς στεκόταν εκεί με όλη την αχανή Αγγλία από πίσω του να απλώνεται προς το Βορρά, έκταση μέσα από έκταση και έχοντας μπροστά του την αστραφτερή θάλασσα τόσο μακριά που δεν έφτανε ο ήχος της βουής της, φάνηκε στον ψηφοφόρο πως τα ερωτήματα που προβλημάτιζαν την πόλη γινόντουσαν όλο και πιο ασήμαντα»[3]. Βρισκόμενος, λοιπόν, σε αυτή τη θέση ο ψηφοφόρος άρχισε να καταλαμβάνεται κι εκείνος από την αίσθηση του ιερού. Τα θέματα που σκότιζαν μέχρι πρότινος το νου του υποχωρούσαν πια από το κέντρο του ενδιαφέροντός του, αφήνοντας μοναχά τις σκιές τους. Ο ποιητής τότε «του μίλησε για το μέρος στο οποίο κάθονταν…για τον γερασμένο ανεμόμυλο που στεκόταν σ’ εκείνη την περιοχή και πως στα παιδιά φαινόταν σαν ένας παράξενος γέρος που μόνο τη μέρα ήταν νεκρός. Και καθώς μιλούσε…άρχισαν να ξεγλιστρούν οι ανούσιες φράσεις μέσα από το μυαλό του ψηφοφόρου που το είχαν γεμίσει για πολύ καιρό. Έσβησαν…και σιγά-σιγά ο ψηφοφόρος είδε έναν ευρύτερο κόσμο και το θαύμα της θάλασσας»[4].

Έτσι, ο ποιητής του Ντάνσανυ κατάφερε να λυτρώσει έναν συμπατριώτη του από τη μετριότητα της καθημερινότητας του εμπειρικού κόσμου και να του προσφέρει τη δυνατότητα μιας πιο ευρείας εποπτείας των πραγμάτων. Ωστόσο, ο ίδιος ο Ντάνσανυ, κλείνοντας το διήγημά του, σημειώνει ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να τον βρίσκει αντίθετο αν οι εκλογές είχαν όντως κάποια σημασία, καθώς η ψήφος αποτελεί το καθήκον του κάθε πολίτη. Όμως, κάτι τέτοιο δε συνέβη σε καμιά περίπτωση, «καθώς ήταν προκαθορισμένο το αποτέλεσμα, γιατί ο υποψήφιος που έχασε, είτε εξαιτίας της φτώχειας του ή από απλή τρέλα, είχε αμελήσει να γραφτεί σε μια ποδοσφαιρική λέσχη»[5].

Ολοκληρώνοντας το διήγημά του ο αγαπημένος λόρδος των αναγνωστών του Φανταστικού απάντησε σε όλα τα ερωτήματα που είχε θέσει η αρχική του φράση. Ο ποιητής υποδέχτηκε με θλίψη τις εκλογές επειδή τις θεώρησε υπεύθυνες για τον προσανατολισμό του ανθρώπου σε μικροπρεπείς πρακτικές του πεπερασμένου κόσμου της υλικής πραγματικότητας. Ο ίδιος ο Ντάνσανυ, συμπλήρωσε ότι εκτός των άλλων οι εκλογές αποτέλεσαν μια ανούσια ματαιότητα, καθώς ο νικητής βασίστηκε στην οικονομική του δύναμη και στις επικοινωνιακές του πρακτικές, χωρίς να εξεταστεί αν είχε τις ικανότητες να φέρει σε πέρας την αποστολή του ως εκφραστής του δημόσιου συμφέροντος.

II.
…και η ελληνική μέρα των εκλογών
του Χάρη Παπαϊωάννου

Αυτές τις μέρες, η χώρα μας βιώνει τη δική της περίοδο των εκλογών. Και όπως όλοι γνωρίζουμε, ακόμη κι αν βρισκόμαστε κοντά εκατό χρόνια μετά την εποχή που ο λόρδος Νάνσανυ έγραψε τα παραπάνω, οι συνθήκες είναι κυριολεκτικά οι ίδιες. Στα πλαίσια της αστικής δημοκρατίας η πολιτική αποτελεί το πεδίο εντός του οποίου βρίσκουν επαγγελματικό προσανατολισμό οι φανφαρόνοι των κούφιων υποσχέσεων και της ανηθικότητας, τα φερέφωνα δηλαδή των ντόπιων και διεθνών πολιτικο-οικονομικών, α-ηθικών ελίτ. Ωστόσο, το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι το εξής. Είναι ορθή μια αριστοκρατική στάση αποστασιοποίησης από τα πολιτικά τεκταινόμενα, όπως αυτή που προκρίνει ο ποιητής του διηγήματος;

Γνωρίζοντας ότι κάποιοι φίλοι την έχουν υιοθετήσει εδώ και πολλά χρόνια και θέλοντας απλά να εκφράσω την προσωπική μου εκτίμηση επάνω στο θέμα, θα απαντήσω αρχικά πως την αντιλαμβάνομαι ως μια υγιή στάση. Η απόσταση από τη μετριότητα της καθημερινότητας είναι σαφές ότι μας βοηθά να αναπτύξουμε το πνεύμα και τη δημιουργική μας φαντασία απερίσπαστοι. Είμαι της γνώμης ότι η παρακμιακή πολιτική αντίληψη του Νεωτερικού ανθρώπου έχει διεισδύσει σε πτυχές της ζωής που δεν θα έπρεπε (με χαρακτηριστικό παράδειγμα την κομματοκρατική πολιτική σκηνή των ελλαδικών πανεπιστημίων, που είναι αδιαμφισβήτητα συνυπεύθυνη για το βούλιαγμα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης).

Από την άλλη, όμως, διαθέτοντας τη ματιά του πολιτικού επιστήμονα και κουβαλώντας την αρχαιοελληνική κληρονομιά που πρόκρινε ανενδοίαστα την πολιτική συμμετοχή, εκτιμώ ότι η πολιτική έχει ένα αποκλειστικό πεδίο μέσα στην ανθρώπινη πνευματική δραστηριότητα, το οποίο οφείλουμε να σεβαστούμε. Και αν η έλευση της Νεωτερικότητας, με την επικράτηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας, αποχύμωσε την πολιτική μετατρέποντάς την σε μια εργαλειακή διαδικασία διαχείρισης της μετριότητας, η ίδια η πολιτική ως ιδέα και ως πραγματικότητα ίσως να μην είναι προορισμένη για να επιτελέσει τέτοιους σκοπούς.

Αδράχνω την ευκαιρία να υπερασπιστώ τα επιχείρημά μου, προβάλλοντας εν συντομία την κατάσταση της σημερινής Ελλάδος, μέσα από την προσωπική μου ματιά. Εκτίμησή μου, λοιπόν, είναι ότι η χώρα μας βρίσκεται σήμερα δέσμια τριών καθεστώτων. Ενός οικονομικού που μορφοποιείται μέσω κάποιων ισχυρών οικογενειών (εσωτερικής αλλά και διεθνούς προέλευσης), ενός πολιτικού που εκφράζεται μέσα από το οξειδωμένο σύστημα που συνήθως αποκαλούμε μεταπολίτευση κι ενός πολιτιστικού/πνευματικού το οποίο περιλαμβάνει ακαδημαϊκούς, δημοσιογράφους, ανθρώπους των γραμμάτων, εκδότες και «αναγνωρισμένους καλλιτέχνες», οι οποίοι θέτουν τα όρια της ελληνικής διανόησης στα πλαίσια (μετά)μοντέρνων, «προοδευτικών» στεγανών.

Έχοντας, λοιπόν, το τριπλό αυτό εξουσιαστικό σύμπλεγμα ως θηλιά περασμένη γύρω από το λαιμό μας, μια θηλιά που ακυρώνει ακόμη και την κάθε σκέψη για μια διαφορετική πλεύση πόσο μάλλον την οποιαδήποτε κίνηση προς κάτι ποιοτικό, αισθάνομαι ότι η άνεση που έχει ο ποιητής του Ντάνσανυ να απομακρυνθεί από τη βουή της καθημερινότητας και να νιώσει το δέος της Ύπαρξης στην βαθύτερή του έκταση είναι για εμάς δύσκολα εφικτή. Η αχανής Αγγλία που απλώνεται πίσω από την πλάτη του ποιητή αντικαθίσταται στην περίπτωσή μας από μια συρρικνωμένη Ελλάδα απειλούμενη καθημερινά από έναν ισχυρό εχθρό εξ ανατολάς και βρισκόμενη σε κατάσταση διπλωματικής άμυνας λόγω διεκδικήσεων άλλων γειτόνων. Το μέρος στο οποίο καθόμαστε, τα αρχαία μας πανέμορφα πράγματα και οι παλιοί ανεμόμυλοι που μοιάζουν με γιγάντιους γέροντες έχουν προ πολλού χάσει στη χώρα μας τη μυθική διάσταση της ύπαρξής τους εξαιτίας της χωρικής και υπαρξιακής ισοπέδωσης που έχει επιβάλει η επικράτηση του πιο χυδαίου υλιστικού αμερικανισμού στη μαζική κουλτούρα και του πιο ύπουλου και μυσαρού αριστερισμού στον χώρο του πνεύματος (αλήθεια, γιατί δεν υπάρχει ανεπτυγμένη ελληνική λογοτεχνία του φανταστικού; Ο Σταμάτης έχει κάνει μια οξυδερκή μελέτη στο πέμπτο μέρος του δοκιμίου του για τη φανταστική λογοτεχνία που φιλοξένησε το πέμπτο τεύχος της Φανταστικής Λογοτεχνίας).

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα θεωρώ ότι η πολιτική συνειδητοποίηση μπορεί να αποτελέσει το δόρυ και την ασπίδα του κάθε εναπομείναντα ρομαντικού. Το όπλο για την υπεράσπιση του δικαιώματος μας να ονειρευόμαστε και να αναπτύσσουμε την φαντασία μας.
Και σίγουρα, η αποχή από τις εκλογές μπορεί να προκύπτει όχι μόνο από αδιαφορία μα κι από μια συνειδητή πολιτική στάση. Ωστόσο, όσο η αποχή συνεχίζεται, ως νέοι Έλληνες οφείλουμε να ζυμώσουμε τη νέα γενιά της Ηθικής Πολιτικής. Έτσι ώστε σε κάποια μελλοντική στιγμή (ελπίζω σύντομη) να αναδειχτούν οι εκφραστές της. Οι εκφραστές του Πολιτικού Ρομαντισμού. Οι φύλακες των Ιδεών του Αγαθού και της Δικαιοσύνης. Οι εκλεκτοί της αρχετυπικής ελληνικότητας και πρόμαχοι της λαϊκής κουλτούρας. Οι υπερασπιστές της φυσικής απαίτησης για πλήρη ένταση της ζωής.

Εικόνες:
1) Λόρδος Ντάνσασυ.
2) Caspar David Friedrich, Ruins of the Oybin Monastery.
3) Frank Frazetta, Seven Romans.
4) Νικόλαος Γύζης, Ο Αρχάγγελος.

Υποσημειώσεις:
[1] Λόρδος Ντάνσανυ, «Διηγήσεις ενός ονειρευτή», εκδόσεις Terranova, μετάφραση Κωνσταντίνα Πέγιου, Θεσσαλονίκη 2003.
[2] Ο.π σελίδα 104.
[3] Ο π. σελίδα 107.
[4] Ο.π σελίδα 108
[5] Ο.π σελίδα 109
  • Σχόλια σε αυτή την ανάρτηση :

Ο/Η Guardian Lord είπε...
Hail Brothers and Sisters!

Συντάσσομαι (θεωρητικά και πρακτικά) με τον Λόρδο Ντάνσανυ. Κανείς δε θα μου στερούσε και για κανέναν λόγο τον ιερό διάλογο, στο λαγκάδι, με τις βελανιδιές... Άκουσα το κάλεσμα και πρέπει να κινήσω...
Τετάρτη, 10 Νοέμβριος, 2010

Ο/Η Χρήστος 'Eddie' Μπαλτζής είπε...
Στην ξύλινη,ψυχρή και κούφια μετανεωτερική εποχή που θέλει να ισοπεδώνει κάθε ηθική αξία πρώτα εσωτερικά και μετά εξωτερικά προερχόμενη από ντόπιους αλλά και εξωτερικούς θρασύδηλους δυνάστες, ας καθαρίσει η πολιτική θάλασσα με τη θάλασσα της καρδιάς και της φαντασίας... Τότε θα την κοιτάμε να λάμπει περήφανα,απαλλαγμένη από τις βρωμερές μέδουσες του σάπιου μετανεωτερικού συστήματος της διαφθοράς...

Μπράβο παιδιά, εκπληκτικό άρθρο!!!
Τετάρτη, 10 Νοέμβριος, 2010

Ο/Η Δημήτρης Αργασταράς είπε...
Δεν ήξερα ότι ο Ντάνσανυ είχε γράψει για ''την μέρα των εκλογών'', κι αν κρίνω από τα αποσπάσματα που παρουσιάζονται εδώ πρόκειται για ένα πολύ δυνατό κείμενο !

Πολύ καλά και τα δύο άρθρα. Τί έγινε ; Ο Ολυμπιονίκης μας ξαναγράφει βλέπω..

Επειδή η λέσχη είναι και ''φοιτητική'' και την ενδιαφέρει η παρουσίαση της στα πανεπιστήμια - ως σύλλογος λογοτεχνίας και πολιτισμού (!) - δεν έχουμε παρά να αναλογιστούμε πόσο υποφέρουν αυτά τα ιδρύματα από την κομματοκρατία που επικρατεί.

Σε πρόσφατο άρθρο ο Κέβιν Φέδερστοουν αναφέρει χαρακτηριστικά για τα ελληνικά πανεπιστήμια : «Οι ηγεσίες των πανεπιστημίων υπονομεύουν το έργο τους, λόγω της εσωτερικής πολιτικοποίησης στην οποία τους σπρώχνουν οι κομματικές νεολαίες. Ο πύργος της εξουσίας τους είναι χτισμένος στην άμμο: δεν μπορούν καν να αποτρέψουν τους βανδαλισμούς και τις κλοπές στον χώρο του πανεπιστημίου, πόσο μάλλον να ενθαρρύνουν την ακαδημαϊκή προκοπή».
Σάββατο, 13 Νοέμβριος, 2010

Ο/Η ΚΙΜΜΕΡΙΟΣ είπε...
Καθώς βρίσκομαι εκτός Αθηνών, οικονομικοί λόγοι με ανάγκασαν να ακολουθήσω το παράδειγμα του ποιητή του Ντάνσανυ. Παρεμπιπτόντως το βιβλίο Διηγήσεις ενός Ονειρευτή είναι πραγματικά εξαιρετικό. Κατά τ' άλλα συμφωνώ με τις θέσεις που εκφράζονται στο κείμενο του Χ. Παπαϊωάννου. Τους χαιρετισμούς μου!
Τρίτη, 16 Νοέμβριος, 2010

Ο/Η Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Δεν υπάρχει αμφιβολία. Η ελληνική πολιτική πραγματικότητα είναι τόσο λασπώδης που κάνει την κατάσταση την οποία περιγράφει ο αγαπημένος μας λόρδος να μοιάζει παραδεισένια. Ωστόσο, όσοι έχουμε μια καλή οπτική χώρων που είναι αφανείς από το ευρύ κοινό, γνωρίζουμε ότι αυτοί που ζουν σε πραγματικό βόθρο είναι εκείνοι που πολλές φορές έχουν το θράσος να μιλούν στο όνομα του πολιτικού ρομαντισμού. Είναι, όμως, γεγονός ότι φορώντας το χιτώνα του ρομαντισμού δεν καταφέρνουν να καλύψουν την έντονη οσμή του ερπετοειδούς δέρματός τους. Και στις περιπτώσεις που δεν έχουν καλούς υφαντές χιτώνων, το θέαμα γίνεται πια κωμικό.Hail, σ' όλους τους φύλακες της φλόγας.

Hail, στους αναζητητές του γαλάζιου λουλουδιού.
Παρασκευή, 19 Νοέμβριος, 2010

Ο/Η Χρήστος 'Eddie'Μπαλτζής είπε...
http://www.youtube.com/v/g95e7F_Ix9o?

Οι ΄δημοκράτες' πανηγυρίζουν με το ένα πέμπτο των ψήφων εάν λάβουμε υπόψιν όλες τις παραμέτρους και μέχρι και τη 'νίκη' τους σε γραμμένο από άλλους κείμενο την πανηγύρισαν. Στη Βουλή τα διαβάζουν από μέσα ενώ απαγορεύεται.. Τους χρείαζεται λίγο Helloween με Blackmorικές επιρροές...
Δευτέρα, 22 Νοέμβριος, 2010