Ο Μύθος των Χριστουγέννων

 
Κάτω απ’ το χριστουγεννιάτικο δέντρο.
Εμπρός απ’ την αρχή.
Μυσταγωγία [1].

Χριστούγεννα-Εορταστική περίοδος-Αρχή του έτους. Μια αλληλουχία αιθέρια. Μια διαδοχή συναισθηματικών ηχοχρωμάτων.

Τέλη Δεκέμβρη. Ένα βελούδινο απογευματινό ημίφως που απλώνεται ανάμεσα στο παλαιό και το νέο, ανάμεσα στο περιβάλλον της υλικής εμπειρίας και τον κόσμο του αρχετυπικού Παντός. Λίγες ημέρες κατά τις οποίες το Άφθαρτο και το υλικό συγχέονται δημιουργώντας μια σύντομη περίοδο Μύθου.

Η πόλη των Αθηνών εδώ και χρόνια δείχνει να έχει χάσει τα περισσότερα από τα θέλγητρα που παλαιότερα έκαναν μόνιμους κι εφήμερους κατοίκους να ονειροβατούν στις δαιδαλώδεις οδικές της φλέβες. Είναι, όμως, έτσι; Ή μήπως χρειάζεται να τραβήξει κανείς το άσχημο περιτύλιγμα της εποχής μας, προκειμένου να έρθει σε οπτική επαφή με το αστέρι που λάμπει μόνιμα στα έγκατα της ψυχής των Αθηνών; Άραγε, υπάρχουν ακόμη αλαφροΐσκιωτοι που δύνανται να ανακαλύπτουν ξεχασμένα μυστικά της πόλης; Μυστικά που, αν ακούσουμε τον άνεμο να τα ψιθυρίσει, ανοίγουν πύλες εξόδου από τα κοινά μέτρα και υπόσχονται βιώματα συναισθηματικής πλήρωσης…;

Για όποιον μπορεί να νιώσει, για όποιον μπορεί να αντιληφθεί, είναι σαφές πως στο κέντρο των Αθηνών, κάτω από την επιδερμική ματιά των αποπροσανατολισμένων, κρύβεται μια πόλη μαγική. Προπύλαια, Ακαδημίας, Λυκαβηττός, Κολωνάκι, Εξάρχεια. Πανεπιστημίου, Πλάκα, Μοναστηράκι και Θησείο. Πύλες μετάβασης βρίσκονται σε προσόψεις κτιρίων, σε βιτρίνες καταστημάτων, σε πολυσύχναστους δρόμους και σε σαλόνια σπιτιών. Αρκεί να βρεθείς μπροστά τους την κατάλληλη στιγμή, διαθέτοντας τα απαραίτητα εφόδια. Εφόδια ψυχής και πνεύματος.

Κατά την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων, όταν τα φώτα του ουρανού κατεβαίνουν χαμηλά και στέκονται σαν αιωρούμενα λυχνάρια πάνω απ’ τα κεφάλια των ανθρώπων, έχει ο καθένας μας -ακόμη και οι αποπροσανατολισμένοι- την ευκαιρία να διαβεί το κατώφλι της καθημερινότητας για να γνωρίσει κάτι απ’ την κρυμμένη μαγική πλευρά της πόλης. Οι ρομαντικοί του παρόντος αισθανόμαστε τον γλυκό απόηχο των εορταστικών κουδουνιών να αγγίζει τις ψυχές μας. Είναι το σινιάλο για το άνοιγμα των μυστικών περασμάτων. Έπειτα, το μόνο που μένει είναι να ακολουθήσουμε τα ίχνη της χριστουγεννιάτικης αστερόσκονης για να διαβούμε τα μυστικά περάσματα και να βρεθούμε από τις μαγικές πτυχές των Αθηνών στην αρχή του νέου έτους.

 Οφείλουμε, όμως, να πορευόμαστε κρατώντας αναμμένο τον πυρσό της ιστορικής μνήμης. Για να θυμόμαστε πως οι χριστουγεννιάτικοι εορτασμοί πριν την εποχή της Νεωτερικότητας λάμβαναν χώρα στους αγρούς και τα σπίτια, μη έχοντας κάποια ιδιαίτερη σχέση με τα περιβάλλοντα των αστικών κέντρων. Με την έλευση της νεωτερικής εποχής καταργήθηκαν στις περισσότερες ευρωπαϊκές μητροπόλεις, λόγω του ότι ήταν ασύμβατοι με την «προοδευτική» αντίληψη των πραγμάτων και με την καπιταλιστική λογική που (αμφότερες) είχαν επικρατήσει.

Στην Αγγλία του 19^ου αιώνα, προκειμένου να επαναληφθούν οι εορτασμοί των Χριστουγέννων, οργανώθηκε ένα παραδοσιοκρατικό, ρομαντικό κίνημα. Οι δράσεις του έλαβαν χώρα από το 1841 ως και το 1843 ενώ μια εκ των κεντρικών του μορφών υπήρξε ο Κάρολος Ντίκενς. Τελικά το εν λόγω κίνημα πέτυχε όχι μόνο την αναβίωση των εορτασμών αλλά και την καθιέρωσή τους στο μέχρι τότε εχθρικό περιβάλλον των αστικών κέντρων. Η νίκη των ρομαντικών ήταν τόσο σημαντική ώστε οι περισσότεροι μελετητές παραδέχονται πως το κίνημα του 1841-43 και οι ενοράσεις του Ντίκενς διαμόρφωσαν τον τρόπο που εορτάζονται τα Χριστούγεννα σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο μέχρι και σήμερα.

 

Η δράση εκείνων των πνευματικών προδρόμων και παλαιών μας συναγωνιστών αποτελεί μια από τις σημαντικότερες αφηγήσεις του χριστουγεννιάτικου Μύθου. Κι εμείς δεν πρέπει να λησμονούμε ότι στους παραδοσιοκράτες του κινήματος αυτού οφείλουμε όχι μόνο το σώσιμο της μνήμης των χριστουγεννιάτικων εορτασμών μα και την μύηση στην τέχνη του να αντιλαμβανόμαστε ότι το πνεύμα των Χριστουγέννων φωτίζει το μαγικό υπόβαθρο των αστικών κέντρων κατά την εορταστική περίοδο, όταν τα όρια μεταξύ του καθημερινού και του πραγματικά Αληθινού χαλαρώνουν.

 

Η Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ, τιμώντας το ξεχασμένο σήμερα παραδοσιοκρατικό, αγγλικό κίνημα του 1841-43 και θέλοντας να καταστήσει γνωστή την ιστορία του στους φοιτητές και τους κατοίκους των Αθηνών, ξεκίνησε από το δεύτερο κιόλας δεκαήμερο του Δεκεμβρίου μέχρι και σήμερα μια συστηματική και σχεδόν καθημερινή εκστρατεία ενημέρωσης. Για τις ανάγκες της δημιουργήθηκε ένα ενημερωτικό φυλλάδιο και μια αφίσα-εφημερίδα δρόμου. Εστίες δράσης η Νομική, η Πάντειος, η Θεολογική, το παλιό Χημείο, τα αναγνωστήρια στην οδό Ιπποκράτους και κυρίως οι δρόμοι των Αθηνών. Σε συνοικίες όπως η Καλλιθέα, η Νέα Σμύρνη, η Νίκαια και βέβαια σε ολόκληρο το εύρος του αγαπημένου μας κέντρου, από την Ομόνοια μέχρι το Σύνταγμα κι από τα Εξάρχεια ως το Θησείο, η λέσχη μας άφησε τα ίχνη του σύγχρονου ελληνικού Ρομαντισμού ελπίζοντας ότι θα γίνουν ανιχνεύσιμα από τους δυνάμει πραγματιστές των Μύθων, που σαν άλλοι μάγοι θα βρουν τον δρόμο προς τον νεογέννητο βασιλιά…

 

Απ’ την πλευρά μου δεν έχω παρά να ευχαριστήσω τους ιδεοφόρους που έλαβαν μέρος σε αυτή την δράση και να δώσω τις θερμότερες ευχές σε όλα τα παιδιά που στελεχώνουν την λέσχη απ’ την κάθε άκρη της Ελλάδος και που αγωνίστηκαν και δημιούργησαν κάτω από το λάβαρο του Ανίκητου Ήλιου μας για μια ακόμη χρονιά. Το νέο έτος μας βρίσκει ισχυρότερους από ποτέ. Ευελπιστώ η θεά τύχη να μας χαρίζει υγεία και εύνοια.

 

Όντας ευτυχής, γιατί τις φετινές γιορτές βρέθηκαν στην Αθήνα ο Paladin, ο Κιμμέριος, η Εύα, ο Γιάννης Παπαδημητρόπουλος, ο Ρωμανός από το περιοδικό Έρημη Χώρα και βέβαια ο Δημήτρης Αργασταράς με τους υπόλοιπους συντοπίτες πράγμα που με έκανε να περάσω υπέροχες στιγμές ανάμεσα σε συναγωνιστές, βρίσκομαι στο μπαλκόνι ενός κατασκευασμένου υψώματος, βλέπω την μητέρα μου να πίνει τον καφέ της και εισπνέω βαθιά το γλυκό σκοτάδι του αττικού ουρανού. Κοιτάζω τα φώτα της μαγικής πολιτείας να πετούν προς το βάθος του ορίζοντα, αφήνω την καρδία μου να γεμίσει χριστουγεννιάτικες μελωδίες και συνεχίζω να περπατώ στους δρόμους.

Απολαμβάνω την αιώνια παιδικότητα που γυροφέρνει στο καρουζέλ του Ζαππείου. Ακούω το γέλιο του γιγάντιου Αγίου Βασίλη να ταξιδεύει στον αέρα της πλατείας Συντάγματος. Θαυμάζω την πάντοτε υπέροχα σκηνογραφημένη βιτρίνα του μαγαζιού Le Shop [2] στο Κολωνάκι και στέκομαι δίπλα στον θεόρατο στρατιώτη που φρουρεί την είσοδο της στοάς στον πεζόδρομο της οδού Βουκουρεστίου.

 

Πάντοτε στα όπλα… Πάντοτε φρουρός...

 

Σταμάτης Μαμούτος, πρόεδρος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.

 

Κείμενο της Εφημερίδας Δρόμου

Oι Χριστουγεννιάτικοι εορτασμοί και η ρομαντική επανάσταση της περιόδου 1841-43.

Η έλευση της Νεωτερικότητας σήμανε για την Ευρώπη την απώλεια της παραδοσιακής της ταυτότητας.

Η ιστορικότητα των εθνών και η πλούσια πολιτισμική κληρονομιά αιώνων τέθηκαν στο περιθώριο προς χάριν μιας τυφλής πίστης στην αφηρημένη έννοια που ονομάστηκε «πρόοδος».

Κάποιες από τις συνέπειες αυτής της «προόδου» ήταν:

1) Η επικράτηση μιας οικονομικά μετρήσιμης, ωφελιμιστικής αντίληψης για την ζωή.

2) Η αντικατάσταση της ανθρώπινης εργασιακής δημιουργικότητας με την απρόσωπη τυποποίηση της καπιταλιστικής βιομηχανικής παραγωγής.

3) Η υποχώρηση του εθνικού κοινοτισμού προς όφελος του χαοτικού ατομικισμού ή της διασπαστικής ταξικότητας.

4) Το ξερίζωμα χιλιάδων ανθρώπων από την ύπαιθρο και η μετανάστευσή τους στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου αναγκάστηκαν να ζήσουν κάτω από άθλιες συνθήκες.

5) Η πολιτική επιβολή του διεθνισμού με την μορφή α) του κοσμοπολιτισμού στον Φιλελευθερισμό και β) της διεθνούς εργατικής πάλης στην Αριστερά και τον Αναρχισμό. 

Μολονότι η Γαλλική Επανάσταση του 1789 αποτέλεσε τον πιο ενδεικτικό, ίσως, συμβολισμό της εισόδου στη νέα εποχή, η Βρετανία και οι Η.Π.Α έγιναν οι χώρες που αφομοίωσαν εξ αρχής τα χαρακτηριστικά της Νεωτερικότητας, γεγονός που τις κατέστησε κέντρα ελέγχου του δυτικού κόσμου και βασικούς πόλους διαμόρφωσης της δυτικής πολιτισμικής συνθήκης μέχρι σήμερα.

Στην Αγγλία των αρχών του 19^ου αιώνα ένα από τα θύματα της πρώιμης Νεωτερικότητας υπήρξε και ο εορτασμός των Χριστουγέννων. Οι χριστουγεννιάτικοι δωδεκαήμεροι εορτασμοί – που λάμβαναν χώρα επί αιώνες, συγχωνεύοντας την θρησκευτική πρόσληψη της Θείας Γέννησης με εκδηλώσεις και έθιμα των οποίων οι ρίζες ανάγονταν στα αρχαία Σατουρνάλια- καταργήθηκαν γιατί ήταν ασύμβατοι με τις προοδευτικές νεωτερικές αντιλήψεις και με την καπιταλιστική λογική.

Ωστόσο η βάναυση πολεμική που εξαπέλυσαν οι δυνάμεις της Νεωτερικότητας κατά των εθνικών ταυτοτήτων, κατά των λαϊκών παραδόσεων, κατά της αίσθησης του ιερού, κατά της μεσαιωνικής και της αρχαϊκής ευρωπαϊκής κουλτούρας, δεν έμεινε αναπάντητη. Άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών που προέρχονταν από το πνευματικό πλαίσιο του Ρομαντισμού, υποστηριζόμενοι από την συλλογική οντότητα του αγγλικού λαού, αποφάσισαν να αντισταθούν στην επέλαση της Νεωτερικότητας, οργανώνοντας ένα αγγλικό παραδοσιοκρατικό πολιτιστικό κίνημα. Βασικός στόχος αυτού του ρομαντικού κινήματος ήταν η αναβίωση των χριστουγεννιάτικων εορτασμών.

 

Από το 1841 μέχρι και το 1843, με μια σειρά από ουσιαστικές και επιτυχημένες κινήσεις (όπως η εισαγωγή του εθίμου του χριστουγεννιάτικου δέντρου, η επαναφορά χριστουγεννιάτικων ύμνων λησμονημένων από τις αρχές του 19^ου αιώνα, η διασπορά ομάδων που έλεγαν τα κάλαντα, η κυκλοφορία της πρώτης χριστουγεννιάτικης κάρτας κλπ), το κίνημα έθεσε τα θεμέλια της επίτευξης του στόχου του. Το σημαντικότερο, όμως, γεγονός που έλαβε χώρα στα πλαίσια αυτού του κινήματος προήλθε από τον χώρο της λογοτεχνίας του φανταστικού και πραγματοποιήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου του 1843. Ήταν η μέρα που ο Κάρολος Ντίκενς δημοσίευσε το βιβλίο του που έφερε τον τίτλο «Ο Ύμνος των Χριστουγέννων».

Ο Ντίκενς υπερασπίστηκε την ανάγκη των λαών να εορτάζουν σε πείσμα της οικονομικής λογικής του καπιταλισμού (την οποία στις σελίδες του βιβλίου εκφράζει ο Σκρουτζ). Το έργο του είχε τόσο βαθιά επίδραση στην κοινή γνώμη της Αγγλίας ώστε από την επόμενη κιόλας χρονιά οι χριστουγεννιάτικοι εορτασμοί άρχισαν επισήμως να επαναλαμβάνονται και να καθιερώνονται. Αλλά η επιτυχία του δεν περιορίστηκε εκεί. Σήμερα, οι μελετητές της ευρωπαϊκής κουλτούρας παραδέχονται πως ο Ντίκενς και το ρομαντικό κίνημα του 1841-43 διαμόρφωσαν τον τρόπο που εορτάζονται έκτοτε τα Χριστούγεννα σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο!

Όσο κι αν στην κατεχόμενη από το διεθνιστικό κατεστημένο σημερινή κοινωνία ακούγεται παράξενο, η αλήθεια είναι αυτή: Τα Χριστούγεννα εορτάζονται στις μέρες μας γιατί οι Άγγλοι ρομαντικοί του 19^ου αιώνα πέτυχαν, μέσω ενός παραδοσιοκρατικού πολιτιστικού κινήματος, μια μεγάλη νίκη κατά του καπιταλιστικού κατεστημένου της Νεωτερικότητας.

Σήμερα που η ιστορική συγκυρία παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με εκείνη της εποχής του Ντίκενς, καθώς η Νεωτερικότητα ανανεώνει μέσω του Μεταμοντερνισμού την πολιτισμική της δυναμική, είναι ορατή η ανάγκη για μια άμεση επανάσταση ιδεών στην Ελλάδα και στον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο.

Μια επανάσταση πνευματική, που θα υποστασιοποιήσει ένα νέο όραμα. Μια επανάσταση ρομαντική, που θα επανασυνδέσει μέσω της δημιουργικής φαντασίας τον σπασμένο κρίκο ανάμεσα στο αυθεντικό παρελθόν και στο αφανές παρόν μας. Μια επανάσταση εθνικιστική, που θα αναδείξει την αξία της ταυτότητας των εθνών κόντρα στον διεθνισμό της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης και της Αριστεράς Μια επανάσταση παραδοσιοκρατική, ενάντια στον κόσμο της εποχής μας.

Φωτογραφίες από την δράση της Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.

 

---

[1] Ξεκινώ να γράφω αυτό το άρθρο, παραθέτοντας ένα σχόλιο που άφησα πρόσφατα στο ιστολόγιο του Paladin.
[2] Οφείλω να ξεκαθαρίσω ότι δεν διατηρώ καμιά σχέση με την ιδιοκτησία του καταστήματος. Ούτε κι έχω αγοράσει ποτέ κάτι από αυτό, λόγω των σχετικά προβληματικών οικονομικών μου. Η αναφορά στο κείμενο έχει να κάνει αποκλειστικά με την αδιαπραγμάτευτη ποιότητα που διαθέτει, όποια εποχή και αν την δει κανείς, η σκηνογραφία της βιτρίνας του.

«Φανταστική Λογοτεχνία»κυκλοφόρησε το 11ο τεύχος

Μπορείτε να βρείτε το 11^ο  τεύχος του περιοδικού μας:

Στο κέντρο των Αθηνών,

Βιβλιοπωλεία

Solaris, Μπόταση 6                               

Comicon, Σόλωνος 128

Comicstrip, Σόλωνος 125

Πολιτεία, Ασκληπιού 1-3

Tilt, Ασκληπιού 37

Δισκοπωλεία

No remorse, Γαμβέτα 4                          

Metal Era, Εμμανουήλ Μπενάκη 22

Στην Θεσσαλονίκη,

Βιβλιοπωλεία

Η Άγνωστη Καντάθ, Αιμιλιανού Γρεβενών 6 (Πλατεία Ναυαρίνου)

Στα Χανιά,

Cafe Sante, Παλιό Λιμάνι                        

Μοντέλο, Οδός Κυδωνίας




 

Η «Ίριδα» της Σουζάνας Χατζηνικολάου

Λίγες ημέρες πριν το τέλος του χρόνου είμαι στην ευχάριστη θέση να παρουσιάσω ένα ακόμη καλό βιβλίο φανταστικής λογοτεχνίας, το οποίο μάλιστα έχει γραφτεί από ελληνίδα συγγραφέα. Πρόκειται για το μυθιστόρημα «Ίριδα, η πόλη της ψυχής μας» της Σουζάνας Χατζηνικολάου, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

 

Η Σουζάνα στην «Ίριδα» συγχωνεύει στοιχεία της επικής λογοτεχνίας του φανταστικού και του παραμυθιού, ακολουθώντας την παράδοση λογοτεχνών όπως ο Κ.Σ. Λιούις, η Τζ. Ρόουλινγκ και ο Φίλιπ Πούλμαν. Το μυθιστόρημα της είναι μακροσκελές αλλά διατηρεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι το τέλος. Έχει ωραίες περιγραφές και «τεχνικά» άρτιους διαλόγους ενώ η υπόθεση εκτυλίσσεται με έναν ισορροπημένο ρυθμό που κάνει τον αναγνώστη να εισέλθει στον κόσμο του βιβλίου με χαρακτηριστική ευκολία.
 

Ο κόσμος της Ίριδας, τον οποίο έχει εμπνευστεί και αποτυπώσει στο χαρτί η Σουζάνα, διαθέτει πολλά μεσαιωνικά χαρακτηριστικά (αλλά και όχι μόνο). Σε αυτό τον κόσμο, λοιπόν, η ονειροπόλα και θαρραλέα πριγκίπισσα Λίλλυ ξεκινά την αναζήτηση ενός παράξενου – μα και συνάμα γοητευτικού – νεαρού, που εμφανίζεται απρόσμενα και χάνεται άξαφνα απ’ την ζωή της. Στην διάρκεια αυτής της αναζήτησης καλείται να ξεκλειδώσει σφραγισμένα μυστικά, να αντιμετωπίσει μάγους και στρατούς μισθοφόρων, καθώς επίσης και να γνωρίσει τα όρια του εαυτού της.
 

Η πλοκή είναι ενδιαφέρουσα και η εξέλιξή της φρονώ ότι ανταμείβει τον αναγνώστη του φανταστικού. Από την άλλη, αν θα έπρεπε να αναφέρω κάποιες αδυναμίες του βιβλίου θα έλεγα ότι υπάρχουν λίγες και άνευ μεγάλης σημασίας, οι οποίες σε καμιά περίπτωση δεν είναι τέτοιες που να πλήττουν την γενικότερη εικόνα του έργου. Θα ήθελα, όμως, να σταθώ σε ένα σημείο το οποίο για τον μέσο αναγνώστη ίσως να μην είναι τόσο εμφανές αλλά που προσωπικά θεωρώ σημαίνον. Όπως έγραψα παραπάνω, η «Ίριδα..» κινείται ανάμεσα στην επική φανταστική λογοτεχνία και το παραμύθι. Ωστόσο, εκείνο που την φέρνει κοντά στο πεδίο του παραμυθιού δεν είναι κάποια επιλογή της συγγραφέως να εστιάσει στο στοιχείο της παιδικότητας (όπως συμβαίνει για παράδειγμα στα έργα του Λιούις και του Πούλμαν), ούτε η αφήγηση της υπόθεσης υπό το πρίσμα του «θαυμαστού». Η Σουζάνα αφηγείται την ιστορία της όπως κάνει και ο κάθε συγγραφέας της επικής λογοτεχνίας του φανταστικού, δίνοντας αληθοφανή υπόσταση στο φαντασιακό στοιχείο εντός του λογοτεχνικού της κόσμου. Εκείνο που την φέρνει κοντά στο παραμύθι είναι το ύφος της αφήγησης, το οποίο σε κάποια σημεία γίνεται ανάλαφρο [για παράδειγμα, α) ορισμένοι διάλογοι μολονότι είναι «δοσμένοι» όμορφα δεν αντιστοιχούν με την συναισθηματική ένταση και την αίσθηση του ανοίκειου που θα απαιτούσε η κατάσταση η οποία περιγράφεται, β) επίσης, στοιχεία που υπό κανονικές συνθήκες θα δυσκόλευαν τους πρωταγωνιστές του έργου υπερβαίνονται σε κάποια σημεία της υπόθεσης δίχως απώλειες και τον απαιτούμενο κόπο].
 

Έχοντας εργαστεί παλαιότερα ως επιμελητής τολμώ να κάνω μια υπόθεση για το συγκεκριμένο θέμα. Επειδή γνωρίζω τις νοοτροπίες και τις «πολιτικές» των Ελλάδι εκδοτών φαντάζομαι πως αυτό που περιγράφω στην παραπάνω παράγραφο γίνεται σε μεγάλο βαθμό με ευθύνη της επιμέλειας του βιβλίου και της εκδοτικής του διεύθυνσης. 

 

Γνωρίζοντας πως για πολλά χρόνια το ελληνικό εκδοτικό σύστημα, για λόγους που στο παρελθόν έχουμε αναλύσει (Φανταστική Λογοτεχνία, τεύχος 5, άρθρο «Δοκίμιο για την Φανταστική Λογοτεχνία – Η ελληνική περίπτωση»), αντιμετώπιζε την ελληνική λογοτεχνία του φανταστικού με επιφύλαξη και όντας σε θέση να αντιληφθώ πως η νοοτροπία των ανθρώπων που συνθέτει αυτό το εκδοτικό σύστημα δεν έχει αλλάξει σε τίποτα ακόμη και σήμερα, είναι εύλογο να συμπεράνω πως ο κύριος λόγος που τους έχει κάνει να αναθεωρήσουν σε κάποιο βαθμό την παλαιότερη στάση τους είναι η τάση του αναγνωστικού κοινού να υποστηρίζει τα έργα του φανταστικού περισσότερο απ’ ότι στο παρελθόν. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ούτε ότι το εκδοτικό σύστημα και οι άνθρωποι που εργάζονται γι’ αυτό γνωρίζουν το πεδίο της φανταστικής λογοτεχνίας ούτε και ότι εκτιμούν τα έργα του περισσότερο απ’ ότι έκαναν στο παρελθόν. Έτσι, ορισμένες φορές παρατηρείται το φαινόμενο να προσπαθούν από την μια να αρπαχτούν από την ροή της τάσης που δημιουργεί το αναγνωστικό κοινό της εποχής μας και να αποκομίσουν όφελος εκδίδοντας κάποια έργα του φανταστικού και από την άλλη να προσπαθούν να διατηρήσουν τις αποστάσεις τους από τον σκληρό πυρήνα του «fantasy». 

 

H παραπάνω εκτίμηση είναι γενικότερη και δεν εστιάζει αποκλειστικά στο βιβλίο της Σουζάνας. Την καταθέτω, ωστόσο, γιατί η «Ίριδα» μου άφησε την εντύπωση πως αποτελεί μια από αυτές τις περιπτώσεις. Μου άφησε, δηλαδή, την εντύπωση ότι οι υπεύθυνοι για την επιμέλεια ήθελαν «να χωρέσει» το βιβλίο στο πλαίσιο που (κάποιες φορές βλέπουμε να) αποκαλείται συμβατικά «λογοτεχνία για νέους» ή «εφηβική λογοτεχνία». Αντιλαμβάνομαι, βέβαια, ότι κάποιοι ίσως αντιπροτείνουν ότι οι ανάγκες της αγοράς αναγκάζουν τους επιμελητές να εργάζονται με πιο γρήγορους ρυθμούς, δίχως να εστιάζουν υπερβολικά σε κάθε μεμονωμένο κείμενο προκειμένου να το βοηθήσουν να αναδείξει την πραγματική λογοτεχνική του ταυτότητα. Θα συμφωνήσω μαζί τους μιας και γνωρίζω από πρώτο χέρι πως η ανεργία αποτελεί την ασφαλέστερη κατάληξη της χρονοβόρας μεθοδολογία που θεωρώ σωστή. Θα συνεχίσω, όμως, να αρνούμαι την πεπατημένη.
 

Κλείνοντας, δεν έχω παρά να καταλήξω στο συμπέρασμα πως η «Ίριδα..» αποτελεί ένα πολύ καλό βιβλίο που σίγουρα αξίζει την προσοχή μας. Η Σουζάνα Χατζηνικολάου κάνει με δυναμικό τρόπο την πρώτη της εμφάνιση στα δρώμενα της λογοτεχνίας του φανταστικού και φρονώ πως αν συνεχίσει στο δρόμο που άνοιξε θα καταφέρει να καταστεί μια από τις καλύτερες συγγραφείς που θα διαβάζουμε στο μέλλον.

Σταμάτης Μαμούτος, πρόεδρος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.

 

 Εικόνα 2: Gabriel Dante Rossetti, The wedding of Saint Georg and princess Sabra, 1857.

 

Έντγκαρ Άλαν Πόε,«Εκεί που προσγειώθηκε το Κοράκι»

 

 

Ο Έντγκαρ Άλαν Πόε είναι από τους πιο πολυδιαβασμένους και σχολιασμένους, αλλά συνάμα κι από τους πιο μυστηριώδεις συγγραφείς και ποιητές στην ιστορία της Λογοτεχνίας. Ως κατεξοχήν εκφραστής του αμερικανικού Ρομαντισμού στην πεζογραφία, ασχολήθηκε με θέματα μακάβρια όπως το μυστήριο, η αστυνομική αναζήτηση, το πένθος και η φύση του θανάτου. Καταπιάστηκε επίσης και με την κρυπτογραφία, την αστρονομία, τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνική θεωρία και κριτική. Ωστόσο, ο ίδιος υποστήριζε ότι η σημαντικότερή του πνευματική ενασχόληση ήταν η ποίηση. Ως ποιητής θεωρείται γεννήτορας του ρεύματος του Συμβολισμού. 

 

Ο Πόε επηρέασε πολλές γενιές μεταγενέστερων συγγραφέων και άλλων δημιουργών, τόσο με τη θεματολογία του όσο και με την αισθητική του. Αντίστοιχα, η ζωή του ήταν γεμάτη, δυσκολίες, περιπλανήσεις, αποτυχίες και περίεργα γεγονότα, ενώ ακόμα και ο θάνατός του σε ηλικία μόλις 40 ετών αποτελεί μυστήριο, καθώς ποτέ δεν έγινε ακριβώς γνωστό από τι πέθανε.

 

Γεννημένος το 1809 στην Βοστώνη έμεινε ορφανός στα τρία του χρόνια. Εντούτοις στάθηκε τυχερός γιατί ο έμπορος Τζων Άλαν τον μεγάλωσε σα να ήταν δικό του παιδί. Όμως ο Πόε άρχισε από τα εφηβικά του χρόνια να αποκτά κακές συνήθειες, κυριότερη εκ των οποίων υπήρξε η χαρτοπαιξία. Μετά από ένα χρόνο σπουδών εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια ενώ στα δεκαοχτώ του έφυγε από το σπίτι και κατατάχτηκε στο στρατό απ’ όπου αποστρατεύτηκε στο τέταρτο έτος των σπουδών λίγο πριν γίνει στρατιωτικός. Για το υπόλοιπο της ζωής του έζησε με τα έσοδα από τα βιβλία που έγραφε και από τις δημοσιογραφικές του δραστηριότητες. Ο αλκοολισμός έγινε μια ακόμη από τις κακές του συνήθειες και σημάδεψε την πορεία του μέχρι το τέλος της. Στα είκοσι εφτά του χρόνια νυμφεύτηκε την δεκατριάχρονη εξαδέλφη του. Ο θάνατός της, όμως, το 1847 τον κλόνισε ακόμη περισσότερο. Ο αλκοολισμός του έγινε πια επικίνδυνος. Το αποτέλεσμα ήταν να πεθάνει και ο ίδιος στη Βαλτιμόρη το 1849 μετά από ένα μεγάλο μεθοκόπι. Ωστόσο, ποτέ δεν μαθεύτηκε ο πραγματικός λόγος του θανάτου του. Το γεγονός ότι ήταν μεθυσμένος δεν υπήρξε κάτι πρωτόγνωρο για κάποιον συνηθισμένο στο ποτό. Το βράδυ του θανάτου του, τον Οκτώβριο του 1849, ο Πόε βρέθηκε να περιπλανιέται σε αλλόφρονα κατάσταση στους δρόμους της Βαλτιμόρης, επαναλαμβάνοντας ασυνάρτητα λόγια. Μεταφέρθηκε σε ένα νοσοκομείο όπου εξέπνευσε μερικές μέρες αργότερα, χωρίς ποτέ να ξαναβρεί τα λογικά του, ενώ το πιστοποιητικό θανάτου και τα αποτελέσματα της όποιας νεκροψίας ίσως έγινε εξαφανίστηκαν από κάθε αρχείο. Έτσι, η αμφιβολία που συνόδευσε τον θάνατό του βοήθησε στο να δημιουργηθούν διάφορες θεωρίες και να αναπτυχθούν ακόμη και μυστηριώδεις εκδοχές γι’ αυτόν.

 

Στα πεζά του κείμενα ο Πόε ξεκίνησε την λογοτεχνική του καριέρα έχοντας ως επιρροές τα προγενέστερα έργα του γερμανικού και του βρετανικού ρομαντισμού και κυρίως εκείνα που εμπεριείχαν ιστορίες τρόμου. Ωστόσο, μπόλιασε σε αυτές το δημοσιογραφικό του ύφος συνοδευόμενο από την εμπειρία της ανάγνωσης εκατοντάδων ιστοριών στις εφημερίδες. Έτσι, διαμόρφωσε εξαρχής το ιδιότυπο στυλ γραφής του.

 

Στην πεζογραφία εμφανίστηκε αρχικά μέσω μεμονωμένων έργων που έστελνε σε διαγωνισμούς. Το 1833 βραβεύτηκε για το διήγημα «Μήνυμα στο μπουκάλι» ενώ το 1838 είδε να εκδίδεται η «Αφήγηση του Άρθουρ Γκόρντον Πυμ». Το 1840 κυκλοφόρησε η πρώτη του συλλογή διηγημάτων με τον τίτλο «Ιστορίες γκροτέσκου και αραβουργημάτων (Tales of grotesque and arabesque)», η οποία αποτέλεσε σταθμό για τον αμερικανικό ρομαντισμό. Η επιρροή του γερμανικού ρομαντισμού ήταν τόσο μεγάλη εκείνη την εποχή ώστε οι κριτικοί θεώρησαν πως ο Πόε έγραφε ένα «γερμανικό λογοτεχνικό είδος». Ο ίδιος όμως απάντησε πως «ο τρόμος δεν είναι γερμανικός αλλά ψυχικός». Το 1843 ακολούθησαν οι «Ρομαντικές πρόζες του Έντγκαρ Άλαν Πόε» και το 1845 οι «Ιστορίες». Οι πωλήσεις τους δεν ήταν εξαιρετικά μεγάλες όμως ούτε και αμελητέες. Ωστόσο, ποτέ όσο βρισκόταν εν ζωή ο μεγάλος συγγραφέας δεν γνώρισε την επιτυχία που ακολούθησε τον θάνατό του.

 

Όσον αφορά την ποίηση το 1827 δημοσίευσε την πρώτη του συλλογή με τον τίτλο «Ταμερλάνος και άλλα ποιήματα». Το 1829 ακολούθησε η συλλογή «Αλ Ααραάφ» ενώ το έργο σταθμός της ποιητικής του σταδιοδρομίας ήταν «Το κοράκι» που δημοσιεύθηκε το 1845. Τα επόμενα χρόνια δημιούργησε τα «Ουλαλούμ (1847)», «Εύρηκα (1848)» και «Άνναμπελ Λη (1849)».

 

Στο πλαίσιο της πεζογραφικής του συγγραφής ο Πόε έμεινε στην ιστορία για την ποιότητα των ιστοριών τρόμου που δημιούργησε. «Ο βασιλιάς πανούκλας», «Ο οίκος των Άσερ», «Η μάσκα του κόκκινου θανάτου» και πολλά άλλα διηγήματα αποτελούν μια αξεπέραστη κληρονομιά για την λογοτεχνία του φανταστικού. Εντούτοις, δεν θα πρέπει να παραβλέπεται πως διέπρεψε και στο αστυνομικό μυθιστόρημα του οποίου δικαίως θεωρείται πατέρας. Σε πέντε αστυνομικές ιστορίες που έγραψε βρίσκει κανείς όλα σχεδόν τα χαρακτηριστικά που αναπτύχθηκαν στην αστυνομική λογοτεχνία. Το διήγημα κλειστού χώρου στα «Εγκλήματα της οδού Μοργκ», την εγκληματική λογοτεχνία που βασίζεται σε ντοκουμέντα στο «Μυστήριο της Μαρί Ροζέ», την εξαιρετική σημασία της λύσης ενός κώδικα στο «Ο χρυσός σκαραβαίος», αλλά και την ύπαρξη του πολυμήχανου ντετέκτιβ με τον ανυποψίαστο φίλο του, ενός διδύμου που εμφανίστηκε τακτικά σε μεταγενέστερα μυθιστορήματα άλλων λογοτεχνών. Στα κωμικά του διηγήματα μεταχειρίζεται συνεχώς και με δαιμονιώδη επιτυχία τον κυνισμό και το «μαύρο χιούμορ» κάνοντάς τα να εμπεριέχουν μπόλικες δόσεις από τα γνωρίσματα των διηγημάτων τρόμου ενώ σε ολόκληρη την πεζογραφική του δημιουργία κύριο στοιχείο αποτελεί η υποβολή. Τέλος, σε ορισμένες περιπτώσεις μέσα από το πλαίσιο της φανταστικής λογοτεχνικής έκφρασης σάρκασε την πρόοδο, την δημοκρατία και την γενικότερη αισθητική της Νεωτερικότητας (αν και αυτό αποτελεί μάλλον θέμα για άρθρο του Σταμάτη Μαμούτου). Το ευχάριστο είναι πως –σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει συνήθως- ο Πόε έχει τιμηθεί από τον ελληνικό εκδοτικό κόσμο, καθώς τα έργα του κυκλοφορούν μεταφρασμένα στην γλώσσα μας σε πολλές και καλές εκδόσεις.

 

Όπως ήταν αναμενόμενο η μεγάλη απήχηση των έργων του και οι φήμες που απλώθηκαν για τη ζωή του έχουν καταστήσει τα μέρη που έζησε και δημιούργησε τουριστικές ατραξιόν για χιλιάδες θαυμαστές και μελετητές των γραπτών του. Ειδικά το γεγονός ότι η περιοχή που έζησε σχεδόν όλη του τη δημιουργική ζωή είναι η ατμοσφαιρική Ανατολική Ακτή των Η.Π.Α. δηλαδή η «Νέα Αγγλία», δίνει στον πιθανό επισκέπτη έναν λόγο παραπάνω να βαδίσει στα χνάρια του «καταραμένου» συγγραφέα.

 

Στη Βοστόνη της Μασαχουσέτης υπάρχει μια περίτεχνη σκαλιστή πλάκα που σημαδεύει το μέρος όπου γεννήθηκε, ή τουλάχιστον το πιο κοντινό κτίριο, καθώς το πραγματικό σπίτι έχει κατεδαφιστεί. Την πλάκα έχει τοποθετήσει από το 1989 η «Επιτροπή Μνήμης για τον Ε.Α. Πόε» και περιέχει ένα πολύ μικρό βιογραφικό του, με τις σημαντικότερες στάσεις της ζωής του έως και το θάνατό του. Ο φοιτητικός κοιτώνας που έζησε κατά τις σύντομες σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια αποτελεί επισκέψιμο μουσειακό χώρο, τον οποίο περιποιείται από το 1904 μέχρι σήμερα μια ομάδα φοιτητών και διδασκόντων του Πανεπιστημίου, που αποκαλείται «Raven Society», από το πασίγνωστο ποίημά του. Στο Ρίτσμοντ της Βιρτζίνια, στην πόλη που ο συγγραφέας έζησε πολλά από τα δύσκολα παιδικά του χρόνια, το Μουσείο «Ε.Α. Πόε» φιλοξενεί μια πολλή μεγάλη συλλογή από έπιπλα και προσωπικά αντικείμενα, αλλά και σπάνιες εκδόσεις των έργων του, καθώς και διάφορες εποχικές εκθέσεις. Σημαντικά εκθέματα είναι κάποια ρούχα, φωτογραφίες και σκίτσα του, καθώς και μια τούφα από τα μαλλιά του! Δύο ακόμα από τα σπίτια στα οποία έμεινε ο περιπλανώμενος Πόε, ένα στη Φιλαδέλφεια και ένα στο Bronx της Νέας Υόρκης, διατηρούνται ως μουσεία. Επίσης, στη Βαλτιμόρη του Maryland, την πόλη όπου έζησε τα τελευταία χρόνια του, σώζεται ένα ακόμα μικρό σπίτι στο οποίο κατοίκησε. Σε αυτό φυλάσσονται, μεταξύ άλλων, ένα αντίγραφο της νεκρολογίας που δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες μετά το θάνατό του, μια ακόμα τούφα από τα μαλλιά του και η ανακοίνωση για το λογοτεχνικό περιοδικό που ήθελε να εκδώσει, αλλά τον πρόλαβε ο θάνατος. Το συγκεκριμένο σπίτι-μουσείο αποτελεί έδρα της Οργάνωσης Μελετητών του Πόε «The Poe Society» και σε αυτό διοργανώνονται συγκεντρώσεις και συζητήσεις που αφορούν τη ζωή και το έργο του. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι τουριστικό αξιοθέατο αποτελεί και το μπαρ της Βαλτιμόρης στο οποίο, σύμφωνα με μαρτυρίες, εθεάθη να πίνει ο αλκοολικός Πόε τη νύχτα που βρέθηκε να περιπλανάται παραληρώντας στους γύρω δρόμους και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο. Το μπαρ λειτουργεί μέχρι σήμερα ενώ οι ιδιοκτήτες του έχουν φροντίσει να καλλιεργήσουν τη φήμη ότι στοιχειώνεται από το φάντασμα του συγγραφέα και διοργανώνουν ξεναγήσεις στο χώρο και στα βοηθητικά δωμάτια.

 

Ο θάνατος αποτέλεσε ένα από τα θέματα του Πόε κι έναν από τους λόγους που τα γραπτά του παραμένουν μέχρι σήμερα πόλος έλξης για μελετητές και απλούς αναγνώστες. Ωστόσο αυτή η «διαλεκτική του θανάτου», που χαρακτήρισε την λογοτεχνική του δημιουργικότητα, κορυφώθηκε μέσω του δικού του μυστηριώδους θανάτου, ο οποίος ενέπνευσε μνημεία και παραδόσεις στα οποία έλαβαν χώρα για πολλά χρόνια παράξενες δραστηριότητες.

 

Το σώμα του θάφτηκε καταρχάς σε έναν απλό οικογενειακό τάφο στο πίσω μέρος του νεκροταφείου Westminster, που σήμερα βρίσκεται μέσα στο campus της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Maryland. Στον ίδιο τάφο ήταν ήδη θαμμένοι ο θείος του και ο αδελφός του. Το 1875 ξεθάφτηκε και μεταφέρθηκε σε ένα πιο «πρέπον» μνημείο στην είσοδο του ίδιου νεκροταφείου. Το μνημείο αυτό κατασκευάστηκε με τα έσοδα από έναν έρανο που διεξήγαγαν θαυμαστές και μελετητές του και είναι ολόκληρο μαρμάρινο, με μια εγχάρακτη προτομή του λογοτέχνη στη μπροστινή πλευρά. Μαζί με τον Πόε είναι θαμμένες η σύζυγός του Βιρτζίνια, που είχε πεθάνει μερικά χρόνια πριν, καθώς και η πεθερά του. Ο τάφος του είναι ένα από τα σημαντικότερα τουριστικά αξιοθέατα της Βαλτιμόρης. Οι επισκέπτες είθισται να αφήνουν ένα κέρμα στο μνημείο, ως ανάμνηση του εράνου που οδήγησε στην κατασκευή του. Η εκκλησία του νεκροταφείου αποτελεί κάθε χρόνο το σκηνικό για τον εορτασμό των γενεθλίων του από την «The Poe Society», τα μέλη της οποίας τιμούν το λογοτέχνη ντυμένα με ρούχα της εποχής του και αναπαριστώντας θεατρικά σκηνές από τις ιστορίες του.

 

Όμως η θέση του αρχικού τάφου του Πόε ήταν μέχρι πρόσφατα και η τοποθεσία για ένα πολύ παράξενο ετήσιο γεγονός, «την τελετή της Πρόποσης». Συγκεκριμένα, τα ξημερώματα της 19ης Ιανουαρίου, ημέρας των γενεθλίων του Πόε, ένας μαυροφορεμένος άνδρας έμπαινε στο νεκροταφείο, πλησίαζε τον παλιό τάφο και έκανε μια πρόποση με λίγο κονιάκ, ενώ στη συνέχεια άφηνε 3 τριαντάφυλλα και το μπουκάλι στον τάφο, μαζί με ένα σημείωμα, διαφορετικό κάθε χρόνο. Το γεγονός αυτό επαναλαμβανόταν ανελλιπώς μέχρι το 2009, ενώ οι μαρτυρίες λένε ότι ίσως ξεκίνησε το 1930 ή και νωρίτερα. Η ταυτότητα του μυστηριώδους άνδρα (ή ανδρών) δεν αποκαλύφθηκε ποτέ, ούτε ο ακριβής συμβολισμός των αντικειμένων.

 

Από τη στιγμή που έγινε γνωστή αυτή η πράξη, πολλά άτομα μαζεύονταν κάθε χρόνο στον περίβολο και μέσα στην εκκλησία του νεκροταφείου για να καταστούν μάρτυρες του απόκοσμου τελετουργικού, έχοντας όμως και τον ανάλογο σεβασμό στη διαδικασία. Οι θεατές δεν προσπάθησαν σχεδόν ποτέ να προσεγγίσουν τον άνδρα και να μάθουν την ταυτότητά του, με εξαίρεση το 2006, όταν μια ομάδα ατόμων το επιχείρησε ανεπιτυχώς. Πολλά από τα μπουκάλια και τα σημειώματα που έχει αφήσει ο μυστηριώδης άνδρας φυλάσσονται στο σπίτι-μουσείο του Πόε στη Βαλτιμόρη. Η παράδοση σταμάτησε το 2009, την επέτειο 200 χρόνων από τη γέννησή του. Το 2011 και 2012 αναβίωσε από θαυμαστές για καθαρά τουριστικούς λόγους, προκαλώντας σφοδρές αντιδράσεις σε μερίδα μελετητών του, που το θεώρησαν προσβολή του τελετουργικού.

 

Το 2009 ήταν η χρονιά που τελέστηκε στον τάφο του και μια φανταστική θεατρική αναπαράσταση της κηδείας που θα άξιζε στο μεγάλο δημιουργό. Ενώ την πραγματική του κηδεία το 1849 παρακολούθησαν μόνο ελάχιστοι συγγενείς, στην αναπαράσταση συμμετείχαν αρκετοί μελετητές του και ηθοποιοί, ντυμένοι με ρούχα της εποχής του και ενσαρκώνοντας διάφορους συγγραφείς που επηρεάστηκαν από αυτόν, απαγγέλλοντας κείμενα που γράφτηκαν ειδικά για την εκδήλωση αυτή. Το ιδιαίτερο αυτό γεγονός παρακολούθησε πλήθος θεατών που κατέφτασαν στη Βαλτιμόρη.

 

Από όλους τους ρομαντικούς λογοτέχνες ο Έντγκαρ Άλαν Πόε ήταν ίσως ο πιο κατάλληλος να αποτελέσει μετά τον θάνατό του πηγή ενός σκοτεινού ενδιαφέροντος. Έζησε λίγο αλλά η ενασχόλησή του με τη φύση του θανάτου και του πένθους, αντιλαμβανόμενα ως αξεδιάλυτα στοιχεία της ζωής, περιβάλλει το δικό του πρόωρο θάνατο με την αίγλη του μυστηρίου.

 

Κι αν κάποιος αλαφροΐσκιωτος ταξιδευτής τύχει να επισκεφτεί την Βαλτιμόρη κατά τον πρώτο μήνα του έτους μπορεί να σταθεί τυχερός και μέσα από τις ριπές του ανέμου να ακούσει τη θλιμμένη φωνή του συγγραφέα στο βραχνό κράξιμο ενός κορακιού…

 

I. Παπαδημητρόπουλος, ε. μέλος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.

 

 

10 σχόλια:

Συνέντευξη του Odi Thunderer των VALIDOR

Σε μια «μεταιχμιακή περίοδο» που ακολούθησε πολλά χρόνια αναμφισβήτητης παρακμής της Ελληνικής κοινωνίας -και ειδικά της νεολαίας μας- είναι ευτυχές να συναντά κανείς καλλιτεχνικές εκφράσεις που προσφέρουν τέρψη εκφράζοντας συναισθήματα, ποιότητες και αξίες οι οποίες για τους περισσότερους θεωρούνται χαμένες στο παρελθόν. Οι Validor αποτελούν ένα συγκρότημα της ελληνικής heavy metal σκηνής που διαθέτει τα παραπάνω γνωρίσματα.

Επικοί, με εξαιρετικές εμπνεύσεις στα album τους που φέρουν τους τίτλους «In Blood, In Battle» (από την Eat Metal Records) και «Dawn of the Avenger» (από την Iron on Iron Records), εκφράζοντας μια ανδροπρεπή αισθητική μέσω της μουσικής και των στίχων τους, συμβάλουν αναμφίβολα στο να στραφεί η εθνική μας οπτική σε προσανατολισμούς αληθινών και αρχετυπικών αξιών πέρα από τα αμφίλογα και υβριδικά σχήματα των χαοτικών καιρών μας.

 

Στην συνέντευξη που ακολουθεί το μόνιμο ιδρυτικό μέλος των Validor, Odi Thunderer, απαντά στις ερωτήσεις μας, ενημερώνοντας τους Έλληνες metalheads και τους αναγνώστες μας για τα νέα του συγκροτήματος και δίνοντας τις δικές του ερμηνείες στους προβληματισμούς μας.

Λέων ΣΤ΄, ε. μέλος Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.

Αρχικά συγχαρητήρια για τις δουλειές σου. Είναι αλήθεια ότι στους κύκλους του Ελληνικού αλλά και ξένου underground metal δημιούργησαν μεγάλη αίσθηση και δείχνουν ότι η μουσική που φτιάχνεις έρχεται να καλύψει ένα μεγάλο κενό. Πιστεύεις ότι όντως ισχύει αυτό; Θεωρείς, δηλαδή, ότι καλύπτεις ένα κενό στη μουσική μας;

 

Ναι! Θεωρώ πως οποιοδήποτε μουσικό εγχείρημα και γενικώς έργο τέχνης, είτε πρόκειται για ζωγραφική, είτε για κινηματογράφο κ.τ.λ. καλύπτει κάποιο είδος κενού μερικών ανθρώπων. Μερικές φορές καλύπτει μόνο το κενό του δημιουργού! Ευτυχώς δεν συμβαίνει αυτό με τους Validor. Ωστόσο, όπως προανέφερα, η καλλιτεχνική δημιουργία απαντά στις ανθρώπινες αναζητήσεις. Υπό αυτή την έννοια, καλύπτει κενά.

 

Είσαι ο εμπνευστής του όρου BLOOD METAL. Πιστεύω ότι δεν αντιπροσωπεύει μόνο ένα μουσικό κίνημα, όπως συμβαίνει στα (μετα)μοντέρνα είδη (post metal, sludge, drone κτλ), αλλά εκφράζει μία τελείως διαφορετική αισθητική. Τι σημαίνει BLOOD METAL;

 

Καταρχάς, Blood Metal ονομάζω τον τρόπο με τον οποίο έχω εμφυτεύσει στο καθαρόαιμο epic metal στοιχεία του thrash, σε μεγάλο βαθμό. Αλλά ναι, κρύβεται κάτι βαθύτερο από μια απλή έννοια... κρύβεται μια λεγεώνα, ένας στρατός πολεμιστών, μια ιδεολογία που, πίστεψε με, θα εξαπλωθεί!

 

Θεωρείς ικανοποιητική την απήχηση του «Dawn of the Avenger»; Απ’ όσο ξέρω βρίσκεται ήδη και σε χώρες του εξωτερικού, αποσπώντας μάλιστα εξαιρετικές κριτικές.

Ναι, έχει ήδη ταξιδέψει σχεδόν σε όλο τον κόσμο από Γερμανία, Ιταλία, ΗΠΑ μέχρι Ιαπωνία, η οποία μάλιστα το έχει αγκαλιάσει !

 

Πιστεύεις ότι η μουσική και οι στίχοι σχημάτων όπως οι Validor μπορούν να δώσουν ώθηση, έστω μέσω ενός αρχικού underground κύκλου, προκειμένου να θεμελιωθεί ένα πνευματικό κίνημα προσανατολισμένο προς αξίες και ήθη που στην ωφελιμιστική και χαοτική εποχή μας έχουν απολεσθεί;

 

Δεν θέλω να ξέρω τι είναι και τι σημαίνει underground. Διαχωρίζω εξαρχής την θέση μου από αυτόν τον όρο. Επίσης, δεν νομίζω ότι η ηθική έκλυση και η εθνική παρακμή μπορούν να καταπολεμηθούν αποκλειστικά μέσω ενός μουσικού ρεύματος, αλλά τουλάχιστον ίσως ανάψει μια σπίθα και δοθεί το κίνητρο ώστε μέσα από τις ηθικές αξίες που προβάλλονται στους Validor -μα και σε άλλες καλλιτεχνικές εκφράσεις- να προκύψει κάτι καλό για το αύριο....

 

Σε μια εποχή που η μαλθακότητα, ο ωφελιμισμός και ο καταναλωτικός φιλειρηνισμός κυριαρχούν, οι ήρωες που πολεμούν και πεθαίνουν στα τραγούδια σου δείχνουν να ασφυκτιούν. Υπάρχει διέξοδος; Εννοώ πως θα ήθελες να τους δεις; Να γυρίζουν την πλάτη στο παρόν και να στρέφουν το βλέμμα στο μέλλον ή να λύνουν το ζωνάρι και να ετοιμάζονται για καυγά, εδώ και τώρα;

 

Στρέφουν το βλέμμα στο μέλλον! Σε καμιά περίπτωση οι ήρωες μου δεν ταυτίζονται με μέθυσους τραμπούκους αμερικανικών καμπαρέ ή με αλητοπαρέες σε πλατείες που ετοιμάζονται να «πουλήσουν» ψευτομαγκιές. Οι ήρωες μου έχουν αξίες και βαθύτερους σκοπούς. Όταν θα μπουν στην μάχη κάποιο κεφάλι θα φύγει με μια κίνηση και πάντα θα υπάρχει ένας πραγματικός λόγος, όχι απλά «τσαμπουκάς».

 

Μια προβοκατόρικη ερώτηση τώρα: Αν και είναι φανερό ότι λατρεύεις τους Manowar, με τις αναφορές σου αλλά κυρίως με την μουσική σου, δείχνεις να έχεις πάρει ένα σφυρί και να διαλύεις το παρόν και το μέλλον τους. Το βλέπεις έτσι ή το θεωρείς ιεροσυλία;

 

Οι Validor πήραν σφυρί και όποιος σταθεί στον δρόμο τους θα συντριφτεί! Έτσι απλά!

 

Στο τελευταίο cd σου είχες μια εξαιρετική διασκευή στους Manilla Road. Ετοιμάζεις κάποια ανάλογη έκπληξη για το επόμενο; Θέλω αποκλειστικότητα, όπως καταλαβαίνεις…

 

Όχι. Στον επόμενο δίσκο, μπορώ να πω με βεβαιότητα πως δεν θα υπάρχει άλλη διασκευή. Ενδεχομένως μελλοντικά…

 

Η Ελληνική Ρομαντική / Πολεμική Ποίηση αλλά και Μουσική έχει αναδείξει αριστουργήματα, από τα οποία μπορούμε να εμπνευστούμε. Υπάρχει το ενδεχόμενο ένα κατεξοχήν πολεμικό συγκρότημα, όπως οι Validor, να εστιάσουν σε κάποιο σχήμα της Ελληνικής Παράδοσης και να το παρουσιάσουν μέσω της δικής τους οπτικής;

 

Όσον αφορά το παρελθόν το έχω ήδη κάνει με το «Son of Achilles» που περιέχεται στο «Dawn of the Avenger» και περιγράφει την καταστροφή της Τροίας από τον γιο του Αχιλλέα, τον Νεοπτόλεμο, ο οποίος πήγε στην αρχαία -επίσης ελληνική πόλη- ως εκδικητής. Τώρα, όσον αφορά τα μελλοντικά σχέδια, ίσως στον επόμενο δίσκο να υπάρξει άλλο ένα τραγούδι εμπνευσμένο από την ελληνική ιστορία.

 

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια επιστροφή σε καταστάσεις των 80’s στο χώρο του metal. Βλέπουμε σχήματα του παρελθόντος να «εγείρονται από τους τάφους τους» και να προσπαθούν να ξανακερδίσουν μια θέση στον Ήλιο. Σου αρέσει αυτή η κατάσταση ή την θεωρείς false metal;

 

Νομίζω ότι αυτή είναι μια τάση που μπορεί να ανιχνευθεί όχι μόνο στον χώρο της μουσικής, αλλά και του κινηματογράφου και των άλλων τεχνών. Ωστόσο, είναι κάπως πολύπλοκα τα πράγματα για να έχει κανείς μια συνολική αποτίμηση.

 

Για παράδειγμα, υπάρχουν μεγαθήρια της μουσικής σκηνής, τα οποία ενώ είχαν προ 10ετιας δηλώσει τις τελευταίες τους συναυλίες, τους βλέπουμε μετά από χρόνια ξανά στην σκηνή.. Η «τσέπη» είναι μεγάλο θέμα. Από την άλλη υπάρχουν κι εκείνοι που προσπαθούν να αποδείξουν στον κόσμο και στους εαυτούς τους ότι η «μπογιά» τους περνάει ακόμα.

 

Αν εστιάσουμε στον κινηματογράφο, δεν νομίζω για παράδειγμα πως το Expendables είχε ως σκοπό να γεμίσει η τσέπη του Stallone λεφτά. Δεν έχει ανάγκη το μεγαλύτερο μέρος του cast από αυτά. Απλώς θέλησε όλο το team να μας πείσει πως είναι ακόμα εδώ! Και καλά έκανε! Δεν προσέβαλε κανέναν, αντιθέτως κάποιοι ικανοποιήθηκαν νιώθοντας την ανατριχιαστική νοσταλγία των 80's.

 

Ωστόσο, κάποια reunion μεγάλων μπαντών ή κάποιες συναυλίες όπου μαζεύονται όλοι εκείνοι που «σφάζονταν» για 25 χρόνια και παίζουν μαζί σαν φιλαράκια, δεν με πείθουν για το αγνό των προθέσεών τους.

 

Αν μου ζητούσες να συνοψίσω ένα γενικό συμπέρασμα για την τάση επιστροφής στα 80's θα σου έλεγα ότι μπορεί να γίνεται για λόγους οικονομικού και επαγγελματικού οφέλους αλλά μπορεί και να εκφράζει ειλικρινείς (μεν, ανεπαρκείς δε) προσπάθειες. Για να καταλήξουμε στο τι συμβαίνει πρέπει να εξετάσουμε την κάθε περίπτωση ξεχωριστά. Για παράδειγμα, η ταινία που προανέφερα αποτελεί μια από τις περιπτώσεις της δεύτερης κατηγορίας. Αντιθέτως, όσον αφορά τα καινούργια Conan, Thundercats και λοιπά, είναι σαφές πως πρόκειται για χτυπητά παραδείγματα της πρώτης, τα οποία ούτε καν θα σχολιάσω! Επίσης, θα πρέπει να σημειώσω ότι σε ορισμένα comics μου αρέσει αυτή η αναβίωση. Η εικονογράφηση μπορεί να αποδώσει πλέον καλύτερα το feeling των παλαιότερων comics, όπως νομίζω ότι συμβαίνει, για παράδειγμα, στο Conan της Dark Horse.

 

Η αισθητική των Validor, όπως και κάθε πραγματικά επικού μεταλλικού συγκροτήματος, παραπέμπει μεταξύ των άλλων και στην φανταστική λογοτεχνία. Τα περισσότερα από τα τραγούδια στις προηγούμενες δουλειές σου -αλλά και στην επερχόμενη, απ’ ό,τι συμπεραίνω βάσει των όσων έχω ακούσει- αναφέρονται σε ηρωικά πρότυπα (ιστορικά ή μυθικά), με τα οποία μεγάλωσαν γενιές και γενιές. Ποια η γνώμη σου για την λογοτεχνία του Φανταστικού;

 

Η λογοτεχνία του φανταστικού αποτελεί αγαπημένο λογοτεχνικό πεδίο. Πιστεύω όμως ότι έχει πληγεί κι αυτή από την παρακμή των καιρών μας. Τα αυθεντικά στοιχεία και αναφορές του Φανταστικού είναι άγνωστα στους περισσότερους νέους σήμερα. Τα Μ.Μ.Ε προωθούν ανόητα και ανούσια cartoon και ανάλογου επιπέδου μουσικές εκπομπές. Το επικό στοιχείο έχει εκλείψει. Δεν υπάρχουν πλέον Thundercats αλλά Pokemon. Δεν υπάρχει Terminator, ούτε καν Freddy Krueger, αλλά ηλίθιοι αμερικανοί βρικόλακες που πίνουν καφέ στο Central Park. Μόνο στα video games θα δεις επικά στοιχεία αλλά και αυτά είναι τόσο λάθος δοσμένα. Ο νέος σήμερα προτιμά να δει τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών απ' το να διαβάσει τα βιβλία.

 

Πως βλέπεις τα πράγματα σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο; Ο Κόρουμ και ο Άραγκορν, ο Αχιλλέας και ο Λεωνίδας μπορούν να αναστηθούν και να περπατήσουν ανάμεσά μας ή θα χρειαστούν ποταμοί αίματος για να συμβεί αυτό.

 

Υπό τις υπάρχουσες συνθήκες δεν γίνεται αυτό. Για να αναδειχθεί ένας ηγέτης πρέπει να υπάρχουν αξίες. Σήμερα νικάει ο πλουσιότερος, αυτός που έχει τα υλικά και επικοινωνιακά μέσα, όχι την καρδιά. Οποιοσδήποτε αντισταθεί, αλλά το κάνει με τους όρους του συστήματος, αυτομάτως θα χάσει κάθε δυνατότητα δράσης. Δεν υπάρχουν και δεν μπορούν να γεννηθούν ήρωες στην «ειρήνη». Ωστόσο, ακόμα και στον πόλεμο, με την σημερινή τεχνοκρατική μορφή που έχει, ηγετικές προσωπικότητες δεν είναι εύκολο να αναδειχτούν. Από την στιγμή που ο δυνατότερος είναι αυτός που έχει τον καλύτερο εξοπλισμό και ο ανθρώπινος παράγοντας παίζει όλο και μικρότερο ρόλο, ο ήρωας δεν έχει θέση σε αυτό τον τύπο του πολέμου.

 

Για να επιστρέψουν οι ήρωες χρειάζεται ένας άλλος πόλεμος. Αισθητικός και πνευματικός, εναντίον του κόσμου της μεταμοντέρνας Νεωτερικότητας. Εναντίον του κόσμου της εποχής μας.

Οι δουλειές των Validor κυκλοφορούν στα «μεταλλικά» δισκοπωλεία.

Επίσης, μπορεί να γίνει διανομή απευθείας από την μπάντα στο email todisseas@yahoo.gr